Frans Eemil Sillanpää
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
16 września 1888 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
3 czerwca 1964 |
Narodowość | |
Język | |
Dziedzina sztuki | |
Nagrody | |
Frans Eemil Sillanpää (ur. 16 września 1888 w Hämeenkyrö, zm. 3 czerwca 1964 w Helsinkach) – fiński pisarz, jeden z najwybitniejszych powieściopisarzy i nowelistów fińskich XX wieku[1], przedstawiciel ruchu modernistycznego w literaturze oraz laureat literackiej Nagrody Nobla za 1939 rok, którą − z uzasadnienia jury − otrzymał za „głębokie przeniknięcie w życie fińskich chłopów i wyborne opisanie ich obyczajów w więzi z przyrodą”[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z niezamożnej rodziny – kosztem wyrzeczeń ojca ukończył szkołę w okolicy Tampere. Dzięki finansowemu wsparciu przyjaciół rozpoczął w 1908 studia przyrodnicze na Uniwersytecie w Helsinkach. Poznał wówczas środowisko artystyczne stolicy Finlandii, m.in. Jana Sibeliusa, Eero Järnefelta i Juhani Aho’ego. Członkowie tych kręgów silnie oddziaływali na jego formację artystyczną. W grudniu 1913, po rozczarowaniach miejskim życiem, przerwał studia, których już nigdy nie ukończył i wrócił do wsi rodzinnej. Pierwszą powieść (Słońce życia) wydał w 1916[2].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Był autorem realistycznych, nasyconych liryzmem powieści o wymowie humanistycznej, osadzonych głównie w hermetycznym środowisku wiejskim miejsc znanych Fransowi Sillanpää z dzieciństwa.
Pomimo realizmu powieści fińskiego pisarza, prezentowany w nich obraz życia na wsi często podnoszony jest do rangi mistycznej oraz kosmogonicznej. Sillanpää mocno akcentuje przy tym kwestię Jedności wszechrzeczy, przeczucie doskonałego zjednoczenia człowieka z wszechświatem, które przejawia się w najprostszym bezpośrednim kontakcie jednostki ludzkiej z naturą. W powieściach takich jak Słońce życia (1916) czy Sierpień (1941) życie na wsi jest jednocześnie dotknięciem unio mystica; platonicznym symbolem pradawnego obcowania człowieka z Bogiem, powrotem do utraconego Raju, w którym panuje bezczas, doskonałość i pełnia w doświadczeniu zarówno indywidualnej jak i uniwersalnej egzystencji.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Mauno-Oittinen-1931.jpg/220px-Mauno-Oittinen-1931.jpg)
Osobną kategorię stanowią późne powieści Fransa Sillanpää, które powstały na gruncie osobistych przeżyć autora związanych z załamaniem psychicznym oraz chwilową utratą talentu pisarskiego. Utwory te − przesiąknięte typowo dekadenckim nastrojem melancholii, rozpaczy i nihilizmu − opowiadają głównie o „wypalonych” artystach pozbawionych nadziei oraz ludziach z marginesu społecznego.
Napisał też kilka poematów[3].
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- 1916: Słońce życia
- 1917: Ludzie w korowodzie życia
- 1919: Nabożna nędza
- 1923: Hiltu i Ragnar
- 1931: Zasnęła za młodu
- 1934: Ludzie w noc letnią
- 1941: Sierpień
- 1945: Dole i niedole człowieczego życia
- Chłopiec żył własnym życiem
- Opowiadam i wyobrażam
- Główne zdarzenie dnia
- Śmierć i zmartwychwstanie
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000080793960
- VIAF: 147277
- LCCN: n50025908
- GND: 118797204
- NDL: 00526198
- LIBRIS: fcrtqc1z0kzs5md
- BnF: 13091985c
- SUDOC: 02992457X
- NKC: xx0003184
- BNE: XX1012497
- NTA: 070358796
- BIBSYS: 90164001
- CiNii: DA01984302
- Open Library: OL504945A
- PLWABN: 9810698722805606
- NUKAT: n02080438
- J9U: 987007462598205171
- PTBNP: 177315
- KRNLK: KAC201812057
- PWN: 3975219
- Britannica: biography/Frans-Eemil-Sillanpaa
- Universalis: frans-eemil-sillanpaa
- БРЭ: 3661912
- NE.se: frans-eemil-sillanpää
- Uppslagsverket Finland: SillanpaeaeFransEemil
- SNL: Frans_Eemil_Sillanpää
- VLE: frans-eemil-sillanpaa
- Catalana: 0062723
- DSDE: Frans_Eemil_Sillanpää
- Hrvatska enciklopedija: 55967
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.