Дом Абрампольскага
Славутасць | |
Дом Абрампольскага | |
---|---|
Дом па вуліцы Савецкай, 17 | |
53°53′47″ пн. ш. 27°32′55″ у. д.HGЯO | |
Краіна |
![]() |
Горад | Мінск |
Тып будынка | даходны дом |
Архітэктурны стыль | мадэрн |
Архітэктар | Станіслаў Гайдукевіч |
Дата заснавання | 1912 |
Дата пабудовы | 1912 год |
Статус |
![]() |
![]() |
Дом Абрампо́льскага — колішні даходны дом у стылі мадэрн у Мінску, размешчаны на пл. Незалежнасці па адрасе вул. Савецкая, 17. Частка гістарычнай забудовы колішняй Захар’еўскай вуліцы. Выкарыстоўваецца пад адміністрацыйныя ўстановы. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння[1].
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Dom_Abrampo%C4%BAskaha%2C_Miensk._%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0%2C_%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA.jpg/220px-Dom_Abrampo%C4%BAskaha%2C_Miensk._%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0%2C_%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Emanuel_Abrampolski._%D0%AD%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8D%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D1%96_%281901%29.jpg/220px-Emanuel_Abrampolski._%D0%AD%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8D%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D1%96_%281901%29.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Miensk_Sav_17_01.jpg/220px-Miensk_Sav_17_01.jpg)
Дом Эмануіла Абрампольскага, дырэктара аднаго з мінскіх банкаў, пабудаваны ў 1912 годзе паводле праекта беларускага архітэктара Станіслава Гайдукевіча (гэта яго першы праект пасля заканчэння Пецярбургскай акадэміі мастацтваў). Стары адрас — Захар’еўская, 33 (на рагу з Трубнай)[2] Сем пакояў першага паверха здымала княгіня Марыя Магдалена Радзівіл, вядомая мецэнатка беларускага нацыянальнага руху. Верхнія пакоі займаў сам Абрампольскі з сям’ёй[3].
У 1917 годзе дом быў канфіскаваны бальшавіцкімі ўладамі. У 1920-я гады ў доме месціліся кватэры супрацоўнікаў беларускага аддзялення АДПУ (Аб’яднанае дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне), пазней — НКУС. Таксама тут жылі прадстаўнікі найвышэйшага дзяржаўнага, партыйнага і гаспадарчага кіраўніцтва БССР. У адной з кватэр у 1919—1931 гадах жыў наркам земляробства і сакратар Менскага гаркама КПБ(б) Адам Славінскі. За гэтым часам дом неафіцыйна звалі Першы Дом Саветаў[3]. У 1930-я гады ў доме жылі і былі арыштаваныя Дзмітрый Прышчэпаў, Аскар Сапрыцкі, Максім Ляўкоў[4].
У жніўні 1924 года ў адной з кватэр гэтага дома арыштаваны Барыс Савінкаў[3].
За Другой сусветнай вайной, у 1941—1942 гадах у будынку месціліся канспіратыўная кватэра савецкага падполля. Пасля Другой сусветнай вайны кіраўніцтва БССР пасялілася ў адмыслова пабудаваных для іх дамах, а дом Абрампольскага аддалі прадстаўнікам савецкай інтэлігенцыі[3]. У 1948—1955 гадах тут жыў навуковец-геадэзіст, акадэмік Васіль Папоў[5].
Сёння будынак займае УКБ Мінгарвыканкама, месціцца рэстаран.
Архітэктура
[правіць | правіць зыходнік]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA._%D0%A1%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%88%D1%87%D0%B0_%D0%9D%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%96%29_%2809%29.jpg/220px-%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA._%D0%A1%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%88%D1%87%D0%B0_%D0%9D%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%96%29_%2809%29.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%9E_%E2%84%9617_%D1%96_19.jpg/220px-%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%9E_%E2%84%9617_%D1%96_19.jpg)
Даходны дом Абрампольскага і дом Уніхоўскага злучаны паміж сабой тарцамі і ўтвараюць адзіны фронт забудовы.
Дом Абрампольскага мураваны прамавугольны ў плане трохпавярховы будынак з трапецападобнай мансардай пад вальмавым дахам[6]. Сіметрычную кампазіцыю галоўнага фасада парушае зрэзаны заходні вугал, завершаны невысокім атыкам з лацінскімі літарамі (дата пабудовы). Пластыку галоўнага фасада ўзбагачаюць ляпныя віньеткі, гірлянды, балконы з металічнай агароджай. Уваходы з боку галоўнага і дваровага фасадаў. Галоўны ўваход вылучаны казырком на дзвюх калонках і высокім паўцыркульным аконным праёмам над ім[6]. Дваровы фасад зроблены мінімалістычна, без усялякіх дэталяў[6].
Архітэктура дома сфарміравалася пад безумоўным уплывам стылю арт-нуво, што адбілася ў пластычнасці яго фасада (скошаны вугал, трапецападобная мансарда), у строгім рытме разнастайных аконных праёмаў з балконамі, у стрыманым дэкаратыўным аздабленні[6].
Планіроўка будынка змененая. Планіровачным ядром ёсць лесвічны вузел, вакол якога раней месціліся кватэры.
Памятныя дошкі
[правіць | правіць зыходнік]- Памятная дошка Адаму Славінскаму, які жыў у доме ў 1919—1931 гадах.
- Памятная дошка пра канспіратыўную кватэру мінскіх падпольшчыкаў у 1941—1942 гадах, якую ўтрымліваў Рыгор Фалевіч.
- Памятная дошка геадэзісту Васілю Васілевічу Папову, які жыў у доме ў 1948—1955 гадах.
- 23 чэрвеня 2017 года на доме была размешчана памятная дошка, якая сведчыць пра знаходжанне ў 1922 годзе ў будынку Аддзела аховы рэвалюцыйнай законнасці Народнага камісарыята юстыцыі БССР.
-
Памятная дошка пра канспіратыўную кватэру мінскіх падпольшчыкаў, якую ўтрымліваў Рыгор Фалевіч.
-
Памятная дошка ў памяць пра Народны камісарыят юстыцыі БССР.
Зноскі
- ↑ Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.
- ↑ Шыбека З. В. Минскъ сто гадоў таму. — Мінск: Беларусь, 2007. — С. 255. — 304 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-01-0729-9.
- ↑ а б в г Дом Абрампольского в Минске (руск.). by.holiday.by. Праверана 19 жніўня 2014.
- ↑ Ходзін С. 2014, с. 141.
- ↑ Вуліца Савецкая, 17 . Мінск.by. Праверана 19 жніўня 2014.
- ↑ а б в г Лазука Б.А. Беларуская архітэктура XIX — пачатку XX стагоддзя // Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX — пачатку XX стагоддзя. — Беларусь, 2011. — С. 337-338. — 430 с. — ISBN 978-985-01-0880-7.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
- Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
- Ходзін С. Д.Ф. Прышчэпаў: гісторыя асобы як гісторыя краіны / / С.М. Ходзін // Российские и славянские исследования: науч. сб. Вып. 9. / редкол.: А.П. Сальков, О.А. Яновский (отв. редакторы) [и др.].. — Мн.: БДУ, 2014. — С. 131–142. Архівавана 2 мая 2018.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- Дом Абрампольскага на сайце Глобус Беларусі (руск.)
Ансамбль плошчы Незалежнасці | ||
---|---|---|
Будынкі і збудаванні |
| |
Помнікі |
| |
Іншае | ||
1плануецца |
Славутасці Мінска | |||||
---|---|---|---|---|---|
Раёны і кварталы | |||||
Вуліцы і плошчы | |||||
Сядзібы | |||||
Дамы | |||||
Грамадскія будынкі і збудаванні |
| ||||
Індустрыяльная спадчына | |||||
Помнікі і мемарыялы | |||||
Храмы |
| ||||
Сады і паркі | |||||
Некропалі |
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.