Vladimir Horowitz
![]() Vladimir Horowitz (1986) | |
Imię i nazwisko |
Władimir Samojłowicz Gorowic |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
1 października 1903 |
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci |
5 listopada 1989 |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód | |
Wydawnictwo | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() | |
![]() |
Vladimir Horowitz (ros. Владимир Самойлович Горовиц, Władimir Samojłowicz Gorowic; ur. 18 września?/1 października 1903 w Berdyczowie, zm. 5 listopada 1989 w Nowym Jorku) – amerykański pianista pochodzenia żydowskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Berdyczowie w rodzinie żydowskiej, wkrótce przeniósł się z rodzicami do Kijowa. Konserwatorium kijowskie ukończył w 1921 roku. Wśród jego profesorów byli Władimir. Puchalski, S. Tarnowski oraz Felix Blumenfeld.
W roku 1925 wyemigrował do Europy Zachodniej, gdzie zdobył sławę pianisty wirtuoza. Od 1928 mieszkał w Stanach Zjednoczonych (w 1944 dostał obywatelstwo). W 1933 wziął ślub z Wandą Toscanini, córką dyrygenta Arturo Toscaniniego. Pomimo tego faktu niektóre opisy źródłowe uważają, że był w istocie osobą homoseksualną[1]. Przypisuje się mu cytat: Są trzy rodzaje pianistów: pianiści Żydzi, pianiści homoseksualiści i źli pianiści[2].
Przez prawie całe życie, z krótkimi przerwami (1953–1965 oraz 1975–1981) koncertował. Posiadał obszerny repertuar; jego gra nacechowana była wirtuozerią i ekspresją. Styl Horowitza był unikatowy i niepodrabialny, znakomicie interpretował Chopina; jego wykonania istotnie różnią się od wykonań mistrzów takich jak Artur Rubinstein, bodajże najlepszym przykładem jest walc op. 64, nr 2, gdzie równy rytm w wykonaniu Rubinsteina zupełnie nie przystaje do subtelnych „poślizgów” dynamiczno-rytmicznych w wykonaniu Horowitza. Przykładem techniki Horowitza są wariacje na temat Carmen (wykorzystane w kreskówce Tom i Jerry); prawdopodobnie najlepsze nagrania tego utworu pochodzą z 1967, choć niektórzy twierdzą, że Horowitz grał go jeszcze lepiej w latach czterdziestych XX wieku, przy czym ówczesna technika nagrywania nie była w stanie oddać głębi jego wykonania. Artysta dokonał nagrań utworów na około 70 albumów[3].
Horowitz był jednym ze współczesnych muzyków, którzy najwcześniej zwrócili uwagę na zapomnianą twórczość kompozytorską Muzio Clementiego. W latach 50. XX w. powstały pierwsze znane historii nagrania sonat fortepianowych tego kompozytora, dokonane przez Horowitza.
Stosunki Horowitza z władzą radziecką były dramatyczne. Po wyemigrowaniu władze radzieckie wielokrotnie mu groziły; w radzieckich obozach koncentracyjnych w latach 30. zginęli brat i ojciec Horowitza. Dopiero w 1986 roku, po 61 latach, Horowitz odwiedził ZSRR, a jego recitale w Moskwie i Leningradzie stały się wydarzeniami muzycznymi i politycznymi. Swój ostatni występ dał 21 czerwca 1987 w Musikhalle w Hamburgu[4]. Zmarł na zawał serca w 1989 w Nowym Jorku[5]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym Toscaninich w Mediolanie.
Od 1995 roku w Kijowie regularnie są organizowane międzynarodowe konkursy pianistyczne imienia Vladimira Horowitza.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- 1985 – Komandor Legii Honorowej (Francja)
- 1986 – Prezydencki Medal Wolności (USA)
- 1986 – Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (RFN)
- 1986 – Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy)[6]
- 1989 – National Medal of Arts (USA; pośmiertnie)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Plaskin, Glenn (1983), Biography of Vladimir Horowitz. Wlk. Bryt.: Macdonald, s. 52, 56, 353, 338–7, ISBN 0-356-09179-1.
- ↑ Stephen Hough: Gay pianists … can you tell?. telegraph.co.uk, 2010-01-25. [dostęp 2023-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-24)]. (ang.).
- ↑ Vladimir Horowitz. "Żaden z pianistów nie hipnotyzował tak publiczności" - Historia - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl, 5 listopada 2022 [dostęp 2023-07-07] (pol.).
- ↑ Jacek Krząkała , Vladimir Horowitz. Geniusz i wichrzyciel pianistyki XX w., 2004 .
- ↑ Burt a Folkart , World-Renowned Pianist Vladimir Horowitz Dies, Los Angeles Times, 6 listopada 1989 [dostęp 2023-07-16] (ang.).
- ↑ Horowitz Maestro Vladimir. quirinale.it. [dostęp 2020-01-16]. (wł.).
- ISNI: 000000011695726X
- VIAF: 105144775
- LCCN: n81042607
- GND: 118892509
- NDL: 00620835
- LIBRIS: 53hknj8p16cjj99
- BnF: 13895332g
- SUDOC: 027798569
- NLA: 35712466
- NKC: jn20000720109
- BNE: XX1065562
- NTA: 072823437
- BIBSYS: 90653248
- CiNii: DA03974536
- Open Library: OL7515139A
- PLWABN: 9810657013105606
- NUKAT: n98004538
- J9U: 987007262911905171
- PTBNP: 1553231
- LNB: 000195695
- NSK: 000592858
- CONOR: 26549091
- KRNLK: KAC199639399
- LIH: LNB:LGm;=BW
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.