Azaroaren 2
Azaroaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta seigarren eguna da, 307.a bisurteetan. 59 egun falta dira urtea amaitzeko.
|
|
|
Gertaerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1977 – ETAk, Jose Diaz Fernandez polizia munizipaleko sargentua erail zuen Irunen.
- 1978 – ETAk, Jose Legasa Ubiria enpresaburua erail zuen Irunen, Juan Cruz Hurtado zibila Gernikan, eta Rafael Recaola Landa langilea Lezon.
- 1979 – ETAk, Antonio Mesa Murillo polizia komisarioa erail zuen Bilbon.
- 1994 – Bilboko Arte Ederren Museoa okupatzen saiatu ziren Arte Ederretako ikasleak, irakasle euskaldun eske.
- 2016 – Nafarroako Gobernuak Nafarroako Foru Erkidegokorako sarbideen kartel guztiak bi eletan, euskaraz nahiz gaztelaniaz, jartzea onartu zuen.
Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1917 – Balfourren deklarazioaren bidez, inperio britainiarrak juduei Palestinan beraien estatu propioa osatzeko eskubidea aitortu zien.
- 2004 – George W. Bushek 2004ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskundeak irabazi zituen.
- 2005 – Espainiako kongresuak Kataluniako estatutu berrirako proposamena onartu zuen, alderdi politiko guztien aldeko botuarekin PPrena izan ezik.
- 2020 – Kabulgo Unibertsitatean gertatutako eraso armatu batek gutxienez 35 hildako utzi zituen, hiru erasotzaileak barne.
Arte eta kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1936 – BBCak lehen telebista saioa eskaini zuen.
- 1966 – The Professionals ("Profesionalak") filma estreinatu zen, Richard Brooksek zuzendu eta Burt Lancaster, Lee Marvin, Claudia Cardinale, Robert Ryan, Woody Strode, Jack Palance eta Ralph Bellamy aktoreek antzeztu zutelarik.
- 2001 – The Others ("Besteak") filma estreinatu zen, Alejandro Amenábarek zuzendu eta Nicole Kidman, Fionnula Flanagan, Christopher Eccleston, Elaine Cassidy, Eric Sykes, Alakina Mann eta James Bentley aktoreek antzeztu zutelarik.
- 2007 – American Gangster ("Amerikar Gangsterrak") filma estreinatu zen, Ridley Scottek zuzendu eta Russell Crowe eta Denzel Washington aktoreek antzeztu zutelarik.
Zientzia eta teknologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 2016ko Munduko Beisbol Sailak: Chicago Cubs taldea garaile.
Jaiotzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1805 – Charles Korta, lapurtar politikaria, bonapartismoaren aldekoa (h. 1870).
- 1812 – Helêne Feuillet, Euskal Herritar margolari eta litografoa, Parisen (h. 1889).
- 1846 – Antonio Peña Goñi, gipuzkoar musikagilea eta kritikaria (h. 1896).
- 1865 – Carlos Ajuria, arabar enpresaburu eta politikaria.
- 1873 – Céline Laguarde, lapurtar argazkilaria (h. 1961).
- 1875 –
- Justa Domínguez de Vidaurreta e Idoy, gipuzkoar moja, San Bizente Paulen Karitateko Alaba (h. 1958).
- Nicasia Madariaga, bizkaitar paisaia eta erretratu margolaria (h. 1970).
- 1884 – Carlos Eraña, gipuzkoar fraide marianista (h. 1936).
- 1886 –
- Sylvia Baleztena Azkarate, nafar idazlea eta orientalista (h. 1978).
- Joseph Campot, lapurtar arraunlaria (h. 1970).
- 1908 – Bixente Retegi, nazien kontzentrazio esparru batean hildako euskal herritarra (h. 1944).
- 1913 – Rafael Aburto, bizkaitar arkitektoa, arte zibilean aditua (h. 2014).
- 1928 – José María Ibarbia, gipuzkoar organo-jotzaile eta koru-zuzendaria (h. 1985).
- 1935 – Claudio Etxeberria, gipuzkoar traineru patroia (h. 2000).
- 1936 – Mirentxu eta Mikele Agirre Aristizabal, ahizpa biki nafar aktibistak.
- 1939 – Blanca Sarasua, gaztelaniazko bilbotar idazlea.
- 1948 – Juan Manuel Etxebarria, bizkaitar idazlea.
- 1949 – Juan Karlos Goienetxea, Eusko Alkartasunako bizkaitar politikaria, Bermeoko alkate ohia.
- 1955 – Begoña García Retegi, gipuzkoar mediku eta politikaria.
- 1959 – María Sagrario Gindulain, nafar politikaria.
- 1971 –
- Laura Aznal, nafar politikaria.
- Michaël Blauwart, lapurtar poeta eta kazetaria.
- 1974 – Josu Isasi, arabar txirrindulari ohia.
- 1975 –
- Julen Bereikua, bizkaitar zestapuntalaria.
- Estitxu Fernandez, telebista eta irrati aurkezlari nafarra.
- 1978 – Ismael Chafee, nafar pilotari ohia.
- 1979 –
- María Larrea, bizkaitar gidoilaria, zinema-zuzendaria eta idazlea.
- Javier Ruiz de Larrinaga, arabar errepideko txirrindulari ohia eta ziklo-kroslaria.
- 1981 – Ander Alaña, bizkaitar futbolaria.
- 1986 – Amaia Ruiz, gipuzkoar aktorea.
- 2002 – Nowend Lorenzo, dominikar-nafar futbolaria, Santo Domingon.
Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 682 – Umar II.a, omeiatarren zortzigarren kalifa.
- 1154 – Konstanza I.a Siziliakoa, Roger II.a Siziliakoa normandiar erregearen hil ondorengo alaba (h. 1198).
- 1553 – Madalena Jülich-Cleves-Bergekoa, alemaniar noblea (h. 1633).
- 1582 – Elizabeth Jane Weston, ingeles-txekiar olerkaria (h. 1612).
- 1690 – Jean-Baptiste Picot de Chemeteau, frantziar noble eta politikaria (h. 1768).
- 1699 – Jean-Baptiste Siméon Chardin, frantziar margolaria (h. 1779).
- 1734 – Daniel Boone, Estatu Batuetako kolonizatzailea (h. 1820).
- 1739 – Karl Ditters von Dittersdorf, austriar biolinista eta musikagilea (h. 1799).
- 1755 – Marie Antoinette, Frantziako eta Nafarroako erregina ezkontidea (h. 1793).
- 1766 – Josef Radetzky von Radetz, txekiar noble eta Austriako landa-mariskala (h. 1858).
- 1773 – Pauline de Meulan, frantziar idazle eta kazetaria (h. 1827).
- 1795 – James Knox Polk, Ameriketako Estatu Batuetako 11. Presidentea (h. 1849).
- 1808 – Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly, frantziar idazlea (h. 1899).
- 1815 – George Boole, britainiar matematikari, filosofo eta logikaria (h. 1864).
- 1844 – Mehmed V.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1918).
- 1846 – Holger Roed, daniar margolaria (h. 1874).
- 1847 – Georges Sorel, frantziar idazlea eta soziologoa (h. 1922).
- 1858 –
- Johan Krouthén, suediar margolaria (h. 1932).
- Victorino Márquez Bustillos, Venezuelako presidentea (h. 1941).
- 1861 –
- Maurice Blondel, frantziar kristau filosofoa (h. 1949).
- Georgi Lvov, errusiar estadista, Errusiako behin-behineko Gobernuaren burua (h. 1925).
- 1865 – Warren G. Harding, Ameriketako Estatu Batuetako 29. presidentea (h. 1923).
- 1868 – Yokoyama Taikan, japoniar margolaria (h. 1958).
- 1882 – Leo Perutz, alemanezko eleberrigile eta matematikari austro-txekiarra (h. 1957).
- 1883 –
- Alberto María de Agostini, italiar argazkilari, dokumentalista, mendizale, geografo eta misiolari salestarra (h. 1960).
- Eberardo Pavesi, italiar txirrindularia (h. 1974).
- 1885 – Harlow Shapley, estatubatuar astronomoa (h. 1972).
- 1892 – Alice Brady, estatubatuar aktorea (h. 1939).
- 1899 – István Csala, hungariar politikaria (h. 1987).
- 1901 – James Dunn, estatubatuar aktorea (h. 1967).
- 1902 – Gyula Illyés, hungariar idazlea (h. 1983).
- 1905 – Georges Schehadé, frantsesezko poeta eta antzerkigile libanoarra (h. 1989).
- 1906 – Luchino Visconti, italiar antzerki eta zinema zuzendaria (h. 1976).
- 1909 – Luis Olivé, piemonteraz idatzi zuen piemontear poeta (h. 1995).
- 1910 – Fei Xiaotong, txinatar soziologo eta antropologoa (h. 2005).
- 1911 – Odysseus Elytis, greziar olerkari eta saiakeragilea, 1979ko Literaturako Nobel Saria (h. 1996).
- 1913 – Burt Lancaster, estatubatuar aktorea (h. 1994).
- 1918 –
- Carmen Amaya, kataluniar dantzari, abeslari eta aktorea (h. 1963).
- Raimon Pannikar, kataluniar teologoa (h. 2010).
- 1919 – Jorge de Sena, portugaldar poeta, kritikari, saiakeragile, nobelagile, antzerkigile, itzultzaile eta unibertsitateko irakaslea (h. 1978).
- 1923 – Ida Vitale, uruguaiar poeta, itzultzailea, saiakeragilea, irakaslea eta literatur kritikaria.
- 1924 – Gré de Jongh, Herbeheretako lasterkaria (h. 2002)
- 1925 – Modest Cuixart, kataluniar pintore, grabatzaile eta eszenografoa (h. 2007).
- 1927 – Steve Ditko, estatubatuar komikigilea (h. 2018).
- 1928 –
- Paul Johnson, ingeles idazle eta historialaria (h. 2023).
- Inés Rivadeneira, espainiar mezzosopranoa eta kantu-irakaslea (h. 2020).
- 1929 –
- Muhammad Rafiq Tarar, Pakistango presidentea (h. 2022).
- Richard Edward Taylor, kanadar fisikaria eta Stanford Unibertsitateko irakaslea, 1990eko Fisikako Nobel Saria (h. 2018).
- 1932 –
- Henri Namphy, Haitiko presidentea (h. 2018).
- Melvin Schwartz, estatubatuar fisikaria, 1988ko Fisikako Nobel Saria (h. 2006).
- 1934 – Ken Rosewall, australiar tenis-jokalaria, XX. mendeko tenis-jokalari handienetakoa.
- 1936 – Rosemary Radford Ruether, estatubatuar akademiko feminista, filosofoa, idazlea, teologo katolikoa eta ingurumen bebeslea (h. 2022).
- 1938 –
- Sofia Greziakoa, Greziako printzesa eta Espainiako erregina ezkontide ohia.
- Richard Serra, estatubatuar eskultore minimalista (h. 2024).
- 1942 – Shere Hite, alemaniar sexologo eta feminista, giza-sexualitateari buruz egindako ikerketengatik ezaguna (h. 2020).
- 1944 –
- Patrice Chéreau, frantziar zinemagilea (h. 2013).
- Keith Emerson, ingeles teklatu jotzaile, abesti egile eta zinema soinu-banda konpositorea, Emerson, Lake & Palmer taldearen sortzaileetakoa (h. 2016).
- 1946 –
- Alan Jones, australiar 1 formulako pilotua.
- Giuseppe Sinopoli, italiar musikagile eta zuzendaria (h. 2001).
- 1949 – José Luis Viejo, espainiar txirrindularia (h. 2014).
- 1951 – Jean-Michel Aguirre, frantziar errugbilari ohia.
- 1955 – Koji Tanaka, japoniar futbolari ohia.
- 1956 – Consuelo Madrigal, espainiar fiskala.
- 1959 –
- Saïd Aouita, marokoar atleta ohia, ertaineko distantzietan hainbat garaipen eta munduko marka laga dituena.
- Peter Mullan, eskoziar aktorea eta zinema zuzendaria.
- 1961 – k.d. lang, kanadar pop eta country kantautorea.
- 1962 –
- Medina Dixon, estatubatuar saskibaloi jokalaria (h. 2021).
- Ana Clara Guerra Marques, angolar dantzaria, koreografoa eta irakaslea, Afrikako dantza garaikidearen aitzindarietako bat.
- 1963 –
- Calixto Bieito, espainiar antzerki eta eszenako zuzendaria.
- Borut Pahor, Esloveniako presidentea.
- Park Young-seok, hegokorear mendizalea (h. 2011).
- 1964 –
- Lynn Nottage, estatubatuar antzerkigilea.
- Salbatore Totino, estatubatuar zinemagilea.
- 1965 –
- Paweł Adamowicz, poloniar politikaria eta abokatua, Gdańskeko alkatea (h. 2019).
- Shahrukh Khan, indiar aktore, zinema ekoizle eta telebistako aurkezlea, Bollywooden ospetsua.
- Vanessa Miller, txiletar aktorea, idazlea eta aurkezlea.
- 1966 – David Schwimmer, estatubatuar aktore, zuzendari eta ekoizlea.
- 1968 – Jaume Balagueró, kataluniar zinema zuzendari eta gidoilaria.
- 1973 – Yaw Acheampong, ghanar futbolari ohia.
- 1976 - Chloé Cruchaudet, frantziar komiki-marrazkilari, gidoilari eta koloratzailea.
- 1977 – Hans Weingartner, austriar zinema zuzendari eta ekoizlea.
- 1984 – Berrak Tüzünataç, turkiar aktorea.
- 1986 – Yurizan Beltran, estatubatuar aktore pornografikoa (h. 2017).
- 1993 – Tobias Borg, suediar saskibaloi jokalaria.
- 2000 – Alphonso Davies, ghanar-kanadar futbolaria.
- 2006 - Manila Esposito, italiar gimnastika artistikoa.
Heriotzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1702 – Francisco Antonio Agurto, Gaztañagako markesa, euskal militar eta politikaria (j. 1640).
- 1967 – Andima Ibinagabeitia, elantxobetar idazlea eta itzultzailea, Caracasen (j. 1906).
- 1998 – Ignacio María Barriola, gipuzkoar sendagilea (j. 1906).
- 2022 – Leopoldo Zugaza, bizkaitar argitaletxe, kultur sustatzaile eta historialaria (j. 1932).
- 2023 – Nati Bilbao Onaindia, trikiti musikako panderojolea, abeslaria, tabernaria eta sukaldaria eta Durangoko bonbardaketaren lekukoa (j. 1929).
Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 55 – Britaniko, erromatar noblea (j. 41).
- 1083 – Matilde Flandriakoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (j. c. 1031)
- 1148 – Malakias Armaghekoa, Armagheko artzapezpiku katolikoa.
- 1261 – Bettisia Gozzadini, boloniar legelaria, Unibertsitate batean irakasle egondako lehen emakumetzat hartua (j. 1209).
- 1716 – Engelbert Kaempfer, alemaniar naturalista, sendagile, esploratzaile eta idazlea (j. 1651).
- 1741 – Giovanni Antonio Pellegrini, barrokoko italiar margolaria (j. 1675).
- 1781 - José Francisco de Isla, espainiar jesulagun, idazle, itzultzaile eta eleberrigilea (j. 1703).
- 1794 – Maria Teresa Borboikoa, Espainiako infanta (j. 1791).
- 1798 – Charles de Wailly, frantziar arkitekto, hirigile eta altzari diseinatzailea, Antique estiloko berpizte neoklasikoko nagusietakoa (j. 1730).
- 1846 – Esaias Tegner, suediar poeta (j. 1782).
- 1887 –
- Alfred Domett, Zeelanda Berriko premierra (j. 1811).
- Jenny Lind, suediar sopranoa (j. 1820).
- 1905 – Albert von Kölliker, suitzar anatomista, embriologo, fisiologo, zoologo eta botanikaria (j. 1817).
- 1930 – Alfred Wegener, alemaniar zientzialaria, kontinenteen jitoaren teoriaren sortzailea (j. 1880).
- 1950 – George Bernard Shaw, irlandar idazlea, 1925eko Literaturako Nobel Saria (j. 1856).
- 1953 – Tokutomi Soho, japoniar historialaria, kritikaria eta kazetaria (j. 1863).
- 1954 – Henri Fehr, suitzar matematikaria (j. 1870).
- 1958 – Jean Couzy, frantziar alpinista (j. 1923).
- 1961 –
- Nina Subbotina, errusiar astronomoa (j. 1877).
- James Grover Thurber, estatubatuar idazlea eta marrazkilaria (j. 1894).
- 1963 – Ngô Đình Diệm, Vietnamgo lehenengo presidentea (j. 1901).
- 1966 – Petrus Josephus Wilhelmus Debye, holandar fisikaria, 1936ko Kimikako Nobel Saria (j. 1884).
- 1970 –
- Abram Samoilovitx Besikovitx, errusiar matematikaria (j. 1891).
- Johannes Urzidil, alemanezko idazle, olerkari eta kazetari txekiarra (j. 1896).
- 1974 – Revekka Galperina, sobietar itzultzailea (j. 1894).
- 1975 – Pier Paolo Pasolini, italiar zinema-zuzendaria, olerkaria, idazlea eta intelektuala (j. 1922).
- 1980 – Abel San Martín, Barberito I.a, esku huskako errioxar pilotaria (j. 1927).
- 1982 – Carol Dunlop, estatubatuar idazlea, itzultzailea, ekintzailea eta argazkilaria (j. 1946).
- 1984 – Velma Barfield, estatubatuar serieko hiltzailea, Injekzio hilgarriz exekutatutako lehen emakumea (j. 1932).
- 1992 – Robert Arneson, estatubatuar eskultorea (j. 1930).
- 1994 – Peter Taylor, estatubatuar idazlea (j. 1917).
- 2003 –
- Xela Arias, galiziar idazle, poeta eta itzultzailea (j. 1962).
- Fernando Vizcaíno Casas, espainiar idazlea (j. 1926).
- 2004 –
- Theo van Gogh, herbeheretar zinema zuzendari, telebista ekoizle, aktore eta prentsako idazlea, eraila (j. 1957).
- Zayed bin Sultan Al Nahyan, Abu Dhabiko emirra eta Arabiar Emirerri Batuetako aita sortzailea eta lehen estatuburua (j. 1918).
- 2007 –
- Igor Moiseiev, errusiar dantzaria eta koreografoa (j. 1906).
- The Fabulous Moolah, estatubatuar borrokalari profesionala (j. 1923).
- 2009 – José Luis López Vázquez, espainiar aktorea (j. 1922).
- 2010 – Andy Irons, estatubatuar surflaria (j. 1978).
- 2018 – Álvaro de Luna, espianiar aktorea (j. 1935).
- 2019 – Marie Laforêt, frantziar aktore eta abeslaria (j. 1939).
- 2020 – Ahmed Laraki, Marokoko lehen ministroa (j. 1931).
- 2022 – Patricia Laurent Kullick, mexikar idazlea (j. 1962).
- 2023 – Henri Lopes, Kongoko Errepublikako lehen ministroa (j. 1937).
Jaiak eta urteurrenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Hilen Eguna: kristauentzat, gehienbat katolikoentzat, hildako fededun guztien eguna.
- Heriotzaren Eguna: Mexiko eta Ertamerikan.
- Sehaska egutegiko izendegia: Oroitz.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urteko hilak | ||
---|---|---|
Urtarrila • Otsaila • Martxoa • Apirila • Maiatza • Ekaina • Uztaila • Abuztua • Iraila • Urria • Azaroa • Abendua |
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.