จักรพันธุ์ โปษยกฤต
จักรพันธุ์ โปษยกฤต | |
---|---|
![]() | |
สารนิเทศภูมิหลัง | |
เกิด | 16 สิงหาคม พ.ศ. 2486 |
บิดา | ชุบ โปษยกฤต |
มารดา | สว่างจันทร์ โปษยกฤต |
อาชีพ | อาจารย์, ศิลปิน |
ศิลปินแห่งชาติ | สาขาทัศนศิลป์ - จิตรกรรม พ.ศ. 2543 |
จักรพันธุ์ โปษยกฤต (เกิด 16 สิงหาคม พ.ศ. 2486) เป็นจิตรกรไทยและมีผลงานจิตรกรรมไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี พุทธศักราช ๒๕๔๓ เจ้าของนามปากกา "ศศิวิมล"
ประวัติ
[แก้]จักรพันธุ์ โปษยกฤต หรือที่รู้จักกันในนาม อาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต เกิดเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2486 ที่กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของนายชุบ และนางสว่างจันทร์ โปษยกฤต ระยะแรกเข้าศึกษา ต่อที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่คณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร
ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปีพุทธศักราช 2543 ได้รับการยกย่องเป็น 1 ใน 52 นายช่างเอกในรอบ 200 ปี แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ อาจารย์จักรพันธุ์ เคยเป็นพระอาจารย์พิเศษถวายการสอนวิชาจิตรกรรมให้กับทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ปัจจุบันได้ก่อตั้งมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ซึ่งเป็นทั้งพิพิธภัณฑ์ มูลนิธิ สถานที่ทำงาน และโรงละครหุ่นกระบอก ขึ้นที่บริเวณบ้านพัก ถนนเอกมัย
อาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต เป็นศิลปินอิสระที่มีความเชี่ยวชาญด้านจิตรกรรมทั้งแบบไทยประเพณีและศิลปะร่วมสมัย มีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง อีกทั้งผลงานอื่นๆ ได้แก่ งานพุทธศิลป์ ประเภทจิตรกรรมฝาผนังโบสถ์ เช่น โบสถ์วัดตรีทศเทพวรวิหาร วัดเขาสุกิม งานประติมากรรมไทย เช่น ประติมากรรมรูปเจ้าเงาะกับเด็กเลี้ยงควาย จากเรื่องสังข์ทอง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ที่อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อำเภอ อัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม งานหุ่นกระบอก เช่น หุ่นกระบอกเรื่องสามก๊ก ตอนโจโฉแตกทัพเรือ ตะเลงพ่าย งานซ่อมหุ่นวังหน้า เป็นต้น
การศึกษา
[แก้]ในปี พ.ศ. 2504 ศึกษามัธยมศึกษาตอนปลาย ที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย และ จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่ คณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร จนปี พ.ศ. 2511 ได้รับปริญญา ศบ.(จิตรกรรม)จากคณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร
การทำงาน
[แก้]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/th/thumb/8/8f/Teachers_cover.jpg/220px-Teachers_cover.jpg)
อาจารย์จักรพันธุ์ เคยเป็นพระอาจารย์พิเศษถวายการสอนวิชาจิตรกรรมให้กับทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีระหว่างปี พ.ศ. 2509 ต่อมาในปี พ.ศ. 2512-2517 เป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาศิลปะไทย คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร จากปี พ.ศ. 2510 จนถึงปัจจุบัน เป็นศิลปินอิสระ ทำงานจิตรกรรม งานหุ่นไทย และงานวิจิตรศิลป์อื่น ๆ อาจารย์จักรพันธุ์ได้ก่อตั้งและดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ รวบรวมงานช่างอันทรงคุณค่าตั้งแต่สมัยโบราณและงานช่างสกุลหนึ่งในรัชกาลที่ 9 เป็นสถานที่ทำงานของประธานมูลนิธิ ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินพื้นบ้านดีเด่น ระดับปรมาจารย์ถึง 5 ท่าน ซึ่งทั้ง 5 ท่าน อาจารย์จักรพันธุ์ได้เขียนไว้ในหนังสือ คิดถึงครู ได้แก่
- คุณครูชื้น สกุลแก้ว ปรมาจารย์การเชิดหุ่นกระบอก
- คุณครูวงษ์ รวมสุข ปรมาจารย์การเชิดหุ่นกระบอก
- คุณครูบุญยงค์ เกตุคง ปรมาจารย์การดนตรีไทย
- คุณครูบุญยัง เกตุคง ปรมาจารย์การดนตรีไทย
- คุณครูจำเนียร ศรีไทยพันธุ์ ปรมาจารย์การดนตรีไทย
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/%E0%B8%AD.%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B9%8C_%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2.jpg/220px-%E0%B8%AD.%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B9%8C_%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2.jpg)
ผลงาน
[แก้]- พ.ศ. 2508 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 16
- พ.ศ. 2512 การแสดงศิลปกรรมครั้งที่ 19 และเขียนภาพจิตรกรรมไทยประเพณีเรื่องมโนราห์และ พระลอ เพื่อใช้ประดับพระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์
- พ.ศ. 2514 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 20
- พ.ศ. 2516–7 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โปรดเกล้าให้เขียนภาพจิตรกรรมไทยประเพณีจากวรรณคดีบนผืนผ้า เพื่อประกอบเป็นพระวิชนี 11 เล่ม
- พ.ศ. 2517 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 22
- พ.ศ. 2520 จิตรกรรมไทยประเพณีจากวรรณคดีเรื่องอิเหนา ได้รับการตีพิมพ์บนการ์ดอวยพรปีใหม่ โดยองค์การยูนิเชฟ
- งานประติมากรรมไทย เช่น ประติมากรรมรูปเจ้าเงาะกับเด็กเลี้ยงควาย จากเรื่องสังข์ทอง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ที่อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อ.อัมพวาจังหวัดสมุทรสงคราม
หุ่นตะเลงพ่าย
[แก้]-
หุ่นพระนางสุพรรณกัลยา
-
หุ่นพระนเรศวรเล่นชนไก่กับพระมหาอุปราชา
-
หุ่นพระนเรศวรทรงยุทธหัตถี
-
หุ่นช้างยุทธหัตถี
รางวัลสำคัญ
[แก้]- 2508 , 2512 , 2514 , 2517 รางวัลเกียรตินิยมอันดับ 3 เหรียญทองแดง (2508) และ เกียรตินิยมอันดับ 2 เหรียญเงิน การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ (คณะกรรมการโครงการเฉลิมพระเกียรติฯ ศิลปะแห่งรัชกาลที่ 9 และมูลนิธิหอศิลปะแห่งรัชกาลที่ 9 , ม.ป.ป. : 513)
- 2525 อนุกรรมการผู้ทรงความรู้ทางศิลปะ
- 2525 นายช่างเอกในรอบ 200 ปี แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
- 2530 ผู้มีผลงานดีเด่น
- 2531 ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินไทยที่มีผลงานดีเด่นและสร้างชื่อให้กับประเทศไทย
- 2532 ปริญญาศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- 2532 รางวัลผู้สนับสนุนดีเด่นการอนุรักษ์มรดกไทย คณะกรรมการอำนวยการวันอนุรักษ์มรดกไทย
- 2533 เป็นผู้ทรงคุณวุฒิด้านศิลปะ กระทรวงศึกษาธิการ
- 2537 ปริญญาศิลปดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
- 2542 เกียรติบัตร กรมศิลปากร
- 2543 ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (วิจิตรศิลป์) สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ(กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ในปัจจุบัน)
ประสบการณ์
[แก้]- ผู้ก่อตั้งและดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต
- กรรมการเอไอเอ จำกัด (พ.ศ. 2532-ปัจจุบัน)
- รองประธานกรรมการบริหารทุนธนชาต (พ.ศ. 2556-2558)
- กรรมการบริหารเอไอเอ จำกัด (พ.ศ. 2521-2527)
- กรรมการทุนธนชาต (พ.ศ. 2530-2535)
- รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ทุนธนชาต (พ.ศ. 2518-2520)
- กรรมการธนาคารดีบีเอสไทยทนุ (พ.ศ. 2537-2543)
- กรรมการธนาคารกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ. 2543-2548)
- กรรมการธนาคารนครหลวงไทย (พ.ศ. 2511-2527)
- กรรมการสหธนาคาร (พ.ศ. 2527-2536)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
[แก้]- พ.ศ. 2535 –
เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.)
- พ.ศ. 2544 –
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)[1]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ (ศิลปินแห่งชาติ ในวโรกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๔๔) เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เล่ม ๑๑๘ ตอน ๒๓ ข ๔ ธันวาคม ๒๕๔๔ หน้า ๒๕.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/34px-Wikiquote-logo.svg.png)
- มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต
- ฐานข้อมูลเก็บถาวร 2007-09-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
วิจิตรศิลป์ |
| ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ประยุกต์ศิลป์ |
| ||||||||||||||||||||||
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.