Wojskowa Służba Wewnętrzna
![]() oznaka rozpoznawcza WSW | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
10 stycznia 1957 |
Rozformowanie |
30 sierpnia 1990 |
Dowódcy | |
Pierwszy |
gen. bryg. Aleksander Kokoszyn |
Ostatni |
gen. bryg. Edmund Buła |
Działania zbrojne | |
operacja „Dunaj” | |
Organizacja | |
Podległość |
Wojskowa Służba Wewnętrzna (WSW) – działająca w latach 1957–1990 wojskowa służba specjalna, będąca instytucją kontrwywiadu wojskowego i służby zabezpieczającej bezpieczeństwo Sił Zbrojnych PRL oraz utrzymania dyscypliny wojskowej. Na mocy art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu WSW jest uznawana za organ bezpieczeństwa państwa[1].
Utworzona 10 stycznia 1957, w miejsce zlikwidowanego Głównego Zarządu Informacji MON, podległa Ministerstwu Obrony Narodowej. WSW była organem ścigania.
Zadaniem WSW było zwalczanie szpiegostwa przeciwko SZ PRL, przeciwko przemysłowi zbrojeniowemu, zwalczanie dywersji politycznej (utrzymywanie leninizmu w wojsku[potrzebny przypis]), terroru, sabotażu, zapobieganie tworzenia nielegalnych związków wewnątrz SZ PRL, zwalczanie przestępczości pospolitej wśród żołnierzy, utrzymywanie dyscypliny wojskowej, werbowanie obcokrajowców w tym dyplomatów, mogących mieć informacje ważne dla PRL i SZ PRL itp.
WSW prowadziła także w ramach swoich możliwości wspieranie ww. działań sojuszniczych sił zbrojnych itp. WSW przejęła od komend garnizonów utrzymywanie porządku i dyscypliny, oraz ściganie przestępstw popełnionych przez personel Sił Zbrojnych PRL.
Utworzenie WSW i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Poczet_WSW.jpg/220px-Poczet_WSW.jpg)
Wojskowa Służba Wewnętrzna powołana została na mocy Rozkazu ministra obrony narodowej nr O1/MON z 10 stycznia 1957 roku i Zarządzenia organizacyjnego nr 0013 szefa Sztabu Generalnego WP z 21 stycznia 1957 roku o rozformowaniu Głównego Zarządu Informacji[2].
Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 01/MON z dnia 10 stycznia 1957 w sprawie utworzenia Wojskowej Służby Wewnętrznej[3] Dotychczasowa struktura organizacyjna oraz zakres działania i metody pracy organów Informacji Wojska Polskiego nie zapewniają właściwego zabezpieczenia wojska przed wrogą działalnością oraz skutecznego zwalczania przestępczości w wojsku. Również istniejąca obecnie organizacja kontroli nad przestrzeganiem dyscypliny i porządku wojskowego oraz regulaminowych zasad zachowania się żołnierzy w czasie przebywania poza jednostkami wojskowymi nie zapewnia należytego spełnienia tego zadania. W związku z powyższym w celu właściwego i skutecznego zabezpieczenia wojska przed wrogą działalnością, szybszego i skuteczniejszego wykrywania przestępstw i zapobiegania ich popełnianiu oraz w celu zwiększenia i zaostrzenia kontroli nad przestrzeganiem przez żołnierzy poza rejonami zakwaterowania jednostek wojskowych dyscypliny, porządku wojskowego i regulaminowych zasad zachowania się
rozkazuję:
1. Rozformować organy Informacji Wojska Polskiego. 2. W miejsce rozformowanych organów Informacji Wojska Polskiego utworzyć Wojskową Służbę Wewnętrzną [...] do dnia 1 lutego 1957 r.
Głównym powodem rozformowania „Informacji Wojskowej” była rola, jaką odegrała w czasach stalinizmu w Polsce. Tak zwana Informacja Wojskowa brała czynny udział obok bezpieki Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w walce z żołnierzami wyklętymi, od 1944 roku, kiedy rozpoczęły się aresztowania żołnierzy Armii Krajowej i nie tylko. Do 1957 roku Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego aresztował ok. 17 tys. osób cywilnych i żołnierzy.
W następnych pięciu latach w Szefostwie WSW dokonano niewielkich zmian strukturalno-organizacyjnych:
- 8 czerwca 1957 roku Kurs Doskonalenia Oficerów WSW w Mińsku Mazowieckim został przeformowany w Ośrodek Szkolenia WSW.
- 10 grudnia 1958 roku w podporządkowanie WSW został przyjęty 14 batalion wartowniczy, który przemianowano na batalion ochrony WSW.
- 19 grudnia 1959 roku Zarządowi II WSW została podporządkowana 13 kompania regulacji ruchu.
- 30 czerwca 1962 roku z połączenia batalionu ochrony WSW i 13 kompanii regulacji ruchu został sformowany pułk ochrony i regulacji ruchu.
- 24 czerwca 1965 roku zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 czerwca 1965 roku w struktury Ministerstwa Obrony Narodowej zostały włączone organa WSW KBW i WOP. Jednostki WSW WOP na skutek zarządzenia z 29 września 1971 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Ministra Obrony Narodowej powróciły w 1971 r. w podporządkowanie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Z dniem 24 lutego 1966 WSW przejęła rozformowane jednostki WSW Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza, a w 1969 w okręgach wojskowych sformowano wydziały WSW dywizji[2]. Zarządzeniem organizacyjnego szefa Sztabu Generalnego nr 054 z 18 września 1971 utworzono Oddział WSW Jednostek Wojskowych MSW, któremu podporządkowano pięć wydziałów w terenie[4]. W tym też roku Wojska Ochrony Pogranicza ponownie podporządkowano MSW i Oddział WSW JW MSW przekazano do resortu spraw wewnętrznych[4]. Na podstawie Zarządzenia nr 063/Org. szefa Sztabu Generalnego WP z 23 listopada 1978 oraz Zarządzenia nr 05 z 20 marca 1979 Oddział WSW Marynarki Wojennej został przekształcony w Zarząd WSW Marynarki Wojennej[4].
Zakres działania WSW
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/He%C5%82m_wz._70.jpg/240px-He%C5%82m_wz._70.jpg)
Rozkaz ministra obrony narodowej nr 01/MON z dnia 10 stycznia 1957 w sprawie utworzenia Wojskowej Służby Wewnętrznej określał także zakres jej działania. Przewidywał on[5]:
- walka ze szpiegostwem, aktami terrorystycznymi, dywersją, sabotażem i innego rodzaju wrogą działalnością wymierzoną przeciwko siłom zbrojnym
- wykrywanie innych przestępstw i zapobieganie ich popełnianiu
- wykonywanie obowiązków związanych z prowadzeniem dochodzeń w sprawach karnych w wojsku
- czuwanie nad przestrzeganiem dyscypliny i porządku wojskowego oraz regulaminowego zachowania się żołnierzy podczas przebywania poza rejonami zakwaterowania jednostek wojskowych
Ten sam rozkaz nadał organom Wojskowej Służby Wewnętrznej uprawnienia do[5]:
- przeglądania za wiedzą właściwych dowódców w uzasadnionych przypadkach dokumentów znajdujących się w jednostkach wojskowych z wyjątkiem dokumentów szyfrowych, mobilizacyjnych i operacyjnych
- dokonywania wszelkich czynności związanych z prowadzeniem dochodzeń w sprawach karnych w granicach i na zasadach określonych w przepisach wojskowych postępowania karnego
- legitymowania i dokonywania zatrzymań żołnierzy znajdujących się poza rejonami zakwaterowania jednostek wojskowych w przypadkach podejrzenia popełnienia czynu przestępnego (sic!), naruszania dyscypliny, porządku wojskowego i regulaminowych zasad zachowania się na zasadach określonych w kodeksie wojskowego postępowania karnego oraz w regulaminach i innych przepisach wojskowych
Niektóre zadania zlecano wyspecjalizowanym strukturom Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Dotyczyło to kontroli korespondencji, tym zajmowało się Biuro W MSW (Biuro W – perlustracji korespondencji) oraz podsłuchów zakładanych w systemie cywilnej łączności telefonicznej, tym zajmowało się Biuro T MSW.
Struktura organizacyjna WSW
[edytuj | edytuj kod]Struktura WSW w chwili powstania[2]:
- Szefostwo WSW (z podległym Oddziałem WSW w Warszawie)
- Zarząd WSW Warszawskiego Okręgu Wojskowego (oddziały WSW w Modlinie, Giżycku[a], Krakowie i Dęblinie; wydziały WSW w Rzeszowie, Lublinie, Olsztynie i Ełku)
- Zarząd WSW Pomorskiego Okręgu Wojskowego (oddziały WSW w Koszalinie, Wałczu[a], Elblągu, Bydgoszczy i Szczecinie; wydziały WSW w Gdańsku, Grudziądzu[b] i Szczecinku)
- Zarząd WSW Śląskiego Okręgu Wojskowego (oddziały WSW w Katowicach, Krośnie Odrzańskim, Wrocławiu, Poznaniu, Łodzi[c], Opolu i Żaganiu[d])
- Oddział WSW Marynarki Wojennej[e] (oddział WSW w Gdyni-Oksywiu; wydziały WSW w Ustce, Świnoujściu i na Helu)
Z dniem 1 czerwca 1958[f] został utworzony nowy zarząd:
- Zarząd WSW Wojsk Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju[g] (oddziały WSW Lotnictwa Operacyjnego w Poznaniu, 1 Korpusu OPL OK w Warszawie, 2 Korpusu OPL OK w Bydgoszczy, 3 Korpusu OPL OK we Wrocławiu oraz szkół lotniczych w Radomiu)
- Struktura szefostwa WSW w pierwszych latach
Podległy Szefowi aparat centralny otrzymał nazwę Szefostwa. Przez pierwszą dekadę istnienia Wojskowa Służba Wewnętrzna dzieliła się na dwa podstawowe piony: operacyjny i porządkowo-dochodzeniowy, nadzorowane przez dwóch Zastępców Szefa WSW. Pion operacyjny (kontrwywiadowczy) był pionem wiodącym. W sierpniu 1961 roku, zarządzeniem Nr 790/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 sierpnia 1961 roku, utworzono dodatkowe stanowisko Zastępcy Szefa WSW do spraw politycznych.
- Zarząd I (kontrwywiad wojskowy): Odpowiadał za realizacje i kontrolę osłony kontrwywiadowczej jednostek wojskowych oraz zakładów specjalnych (przemysł zbrojeniowy).
- Oddział I (ochrona tajemnicy i profilaktyka)
- Oddział II (kontrwywiad ofensywny, dokonywanie werbunków OZI, prowadzenie tzw. gier operacyjnych)
- Oddział III – (zwalczanie dywersji ideologicznej)
- Oddział IV – (analiza kontrwywiadowcza)
- Zarząd II (porządkowo-dochodzeniowy)
- Oddział I (prowadzenie dochodzeń i współpraca z Naczelną Prokuraturą Wojskową i Komendą Główną Milicji Obywatelskiej)
- Oddział II (nadzór nad służbami patrolowymi, porządkowo-ochronnymi oraz regulacji ruchu związków taktycznych, oddziałowi II podlegał także batalion ratowniczy byłego GZI WP)
- Oddział III (prowadzenie pracy operacyjno-poszukiwawczej w pionie dochodzeniowym[4])
- Oddział IV (badanie efektywności pionu dochodzeń oraz praca kontrolno-instruktażowa)
- Główny Inspektorat Samochodowy (prowadzenie inspekcji wojskowych środków transportu)
- Samodzielny Oddział III – (Specjalny) (wykonywał zadania usługowe o charakterze kontrwywiadowczym)
- Wydział I (ochrona ministra obrony narodowej oraz jego najbliższej rodziny)
- Wydział II (instalacja podsłuchów, dokonywanie tajnych przeszukań w mieszkaniach)
- Wydział III (obserwacja)
- Wydział IV (obsługa podsłuchów (głównie wojskowych linii telefonicznych))
- Wydział V (radiokontrwywiad, wykrywanie obcych radiostacji nadawczych)
- Samodzielny Oddział IV
- administracja
- kancelaria tajna
- ewidencja operacyjna
- archiwum
- łączność kodowaną i szyfrową
- sprawy mobilizacyjne
- legalizacja dokumentów
- opiniowanie żołnierzy przewidzianych przez MON do awansów na wyższe stopnie wojskowe.
- Wydział Kadr
- Oddział Polityczny
- Ośrodek Szkolenia WSW w Mińsku Mazowieckim
- Struktura szefostwa WSW w latach siedemdziesiątych XX w.
Organizacja szefostwa i zakres działania komórek organizacyjnych[6]:
- Wydział Polityczny (praca partyjno-polityczna i kulturalno-oświatowa w szefostwie WSW)
- Zarząd I (osłona kontrwywiadowcza Sztabu Generalnego, Instytucji Centralnych MON, akademii wojskowych na terenie garnizonu Warszawa i Zarządu II Sztabu Generalnego)
- Zarząd II (prowadzenie spraw o charakterze szpiegowskim, zabezpieczenie przed rozpoznaniem radioelektronicznym, zabezpieczenie kontrwywiadowcze jednostek i obiektów wojskowych)
- Oddział III (obserwacja zewnętrzna, instalowanie urządzeń techniki operacyjnej, wywiady i ustalenia operacyjne, ochrona ministra obrony narodowej)
- Oddział IV (ewidencja operacyjna i archiwum WSW, prace organizacyjno-mobilizacyjne, łączność szyfrowa i nadzór nad kompanią ochrony Szefostwa WSW)
- Oddział V (praca dochodzeniowo-śledcza oraz postępowania przygotowawcze w sprawach o przestępstwa przeciwko państwu i przestępstwa popełnione przez żołnierzy)
- Oddział VI (służba porządkowa – prewencja)
- Oddział Szkolenia i Analiz (programy i materiały pomocnicze do szkolenia kontrwywiadowczego, okresowe biuletyny informacyjne, sprawozdania i informacje)
- Oddział Kadr
- Wydział Finansów
- Ośrodek Techniki Operacyjnej Szefostwa WSW
- Węzeł Łączności Szefostwa WSW
- kompania samochodowa Szefostwa WSW
- Struktura WSW w 1990
Szefostwo WSW:
- Zarząd I (kontrwywiadowcza ochrona instytucji centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej)
- Zarząd II (dochodzeniowo-prewencyjny, w zarządach Okręgów Wojskowych i Rodzajów Sił Zbrojnych oddziały II, w oddziałach terenowych wydziały II, delegatury WSW)
- Zarząd III (kontrwywiadowczy, w zarządach Okręgów Wojskowych i Rodzajów Sił Zbrojnych oddziały III, w oddziałach terenowych wydziały III)
- Zarząd IV (obserwacji i techniki operacyjnej, w zarządach Okręgów Wojskowych i Rodzajów Sił Zbrojnych oddziały IV)
- Zarząd V (administracja, szkolenie, w oddziałach terenowych wydziały V)
- Oddział Kadr
- Oddział Finansów
- Oddział Zabezpieczenia
Jednostki terenowe:
- na szczeblu Okręgów Wojskowych (OW): Zarządy WSW Warszawskiego, Śląskiego i Pomorskiego OW;
- na szczeblu Rodzajów Sił Zbrojnych: Zarządy WSW Marynarki Wojennej i Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej oraz Oddział WSW Warszawa.
Zarządom były podporządkowane:
- Oddziały i Wydziały WSW, których zadaniem była kontrwywiadowcza ochrona korpusów, dywizji, pułków, samodzielnych batalionów (kompanii) i innych obiektów o specjalnym przeznaczeniu[7].
Liczebność WSW
[edytuj | edytuj kod]Ze względu na przejęcie od komend garnizonów dodatkowych funkcji porządkowych, Wojskowa Służba Wewnętrzna nie była formacją mniej liczną od byłego Głównego Zarządu Informacji WP. W 1960 roku liczyła 4230 żołnierzy, w tym 1348 oficerów, 1069 podoficerów oraz 1813 szeregowców. W późniejszym czasie jej liczebność znacznie wzrosła.
Liczebność OZI WSW MON
[edytuj | edytuj kod]Po rozwiązaniu GZI MON w 1957 r. spadła liczba tajnych współpracowników części ds. kontrwywiadu wojskowego. W grudniu 1957 roku było ich 2100.
W okresie działania tzw. pierwszej „Solidarności” i w stanie wojennym w PRL oraz w latach następnych do rozwiązania WSW znacząco wzrosła liczba osób pozyskanych do współpracy.
W 1986 roku Wojskowa Służba Wewnętrzna korzystała z zasobu agenturalnego zawierającego ponad 16 tys. OZI. Żołnierze operacyjni prowadzący OZI, w celu odbierania raportów i zlecania im zadań spotykali się w ponad tysiącu mieszkań i lokali konspiracyjnych pozostających w dyspozycji WSW[8]. Znaczącą część tej liczby stanowili cywile.
Kadra i szkoły WSW
[edytuj | edytuj kod]Przygotowaniem kadr zajmowała się od lipca 1945 roku Szkoła Oficerów Informacji, która trzy lata później przekształcona została w Oficerską Szkołę Informacji Wojska Polskiego w Wesołej pod Warszawą. W październiku 1955 roku została przeniesiona do Mińska Mazowieckiego i przeformowana w Kurs Doskonalenia Oficerów Informacji, a następnie w Ośrodek Szkolenia WSW i ostatecznie w Centralny Ośrodek Szkolenia Wojskowej Służby Wewnętrznej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Mińsku Mazowieckim. Począwszy od 1960 roku dziesięciu absolwentów ośrodka kierowano na Wyższe Kursy Kontrwywiadu Wojskowego Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR w Nowosybirsku (podległe Trzeciemu Zarządowi Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR). Od 1967 roku w strukturze COS WSW działała Szkoła Chorążych WSW przyjmująca co roku kilkunastu- kilkudziesięciu maturzystów i kształcąca kadetów na chorążych zawodowych WSW oraz Podoficerska Szkoła Zawodowa WSW kształcąca elewów na rocznych kursach podoficerów (absolwent szkoły otrzymywał stopień kaprala) zawodowych WSW. W styczniu 1974 roku otwarto w ośrodku Szkołę Oficerów Rezerwy, która w 1981 roku została przemianowana na Szkołę Podchorążych Rezerwy WSW. Do obu szkół – na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów o powszechnym obowiązku obrony PRL – kierowano na roczne przeszkolenie absolwentów szkół wyższych, najczęściej magistrów prawa, politologii itp. Absolwentem SOR WSW był między innymi Bogusław Pacek, późniejszy generał dywizji i Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej.
Koordynacja współpracy między WSW MON a Trzecim Zarządem Głównym KGB ZSRR
[edytuj | edytuj kod]Od 1956 roku koordynacją współpracy pomiędzy WSW (jeszcze wtedy GZI WP) a kontrwywiadem w SZ ZSRR zajmował się szef oficerów łącznikowych KGB do spraw kontrwywiadu wojskowego. Zazwyczaj był on jednocześnie III zastępcą szefa Misji Łącznikowej KGB przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.
Likwidacja WSW
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Dawna_siedziba_kop_tablica_gzi_i_wsw.jpg/240px-Dawna_siedziba_kop_tablica_gzi_i_wsw.jpg)
Organy kontrwywiadu i wywiadu wojskowego Polski Ludowej zostały formalnie zlikwidowane w RP na początku lat 90 XX wieku. We wrześniu 1988 roku zniszczono pierwszą partię (11 ton teczek osobowych źródeł informacji) dokumentów ilustrujących historię poprzednika WSW – zlikwidowanej w 1957 roku tzw. Informacji Wojskowej[8] , odpowiedzialnej w czasach stalinowskich za zbrodnie i represje w Wojsku Polskim, a kierowanej przez oddelegowanych w tym celu oficerów Trzeciego Zarządu Głównego MGB ZSRR i GRU. Kolejnych pięć ton teczek IW zostało zniszczonych w październiku 1989 roku. Akcję nadzorował płk Mieczysław Kacprzyk[8].
Szefostwo Wojskowej Służby Wewnętrznej zostało zlikwidowane rozkazem Ministra ON z 18 kwietnia 1990 roku. Tworząc nowe służby ze zlikwidowanej WSW wyodrębniono pion porządkowo-dochodzeniowy i utworzono Żandarmerię Wojskową, a pion kontrwywiadowczy przyłączono do działającego wywiadu wojskowego Zarządu II SG, nowej instytucji wojska nadano nazwę Służby Wywiadu i Kontrwywiadu Zarządu II SG WP. Te z kolei w 1991 roku przeformowano w Inspektorat Wojskowych Służb Informacyjnych MON.
Zmiany te miały głównie organizacyjny charakter i nie doprowadziły do głębszej merytorycznej i kadrowej reformy tej służby[8].
Natomiast funkcje policyjne (pionu porządkowo-dochodzeniowego) przejęła Żandarmeria Wojskowa z Komendą Główną ŻW w Warszawie, powołana zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej w 1990 roku (w ten sposób reaktywowano tradycję przedwojennej Żandarmerii Wojska Polskiego, formalnie rozwiązanej w 1949 roku w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie).
Obecnie Żandarmeria Wojskowa realizuje część zadań dawnej WSW w zakresie profilaktyki i zapobiegania przestępczości oraz zjawiskom patologicznym w Siłach Zbrojnych RP, działalności dochodzeniowo-śledczej, przestrzegania dyscypliny wojskowej i działalności prewencyjnej.
- Osobny artykuł:
Umundurowanie żołnierzy WSW
[edytuj | edytuj kod]Żołnierze pionu prewencji Wojskowej Służby Wewnętrznej w wojskach lądowych jako służba mundurowa nosili białe otoki na czapkach garnizonowych, a podczas patroli hełmy z dużym białym napisem „WSW”, białe pasy główne i białe sznury służbowe, zawieszane na lewym ramieniu.
-
Oznaka rozpoznawcza
-
Oznaka specjalisty marynarki wojennej dla żołnierzy zawodowych – typ 1
-
Oznaka specjalisty marynarki wojennej dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej – typ 2
-
Oznaka specjalisty marynarki wojennej dla żołnierzy zawodowych – typ 2
Żołnierze WSW
[edytuj | edytuj kod]- Szefowie WSW i ich zastępcy
Na czele WSW stał szef służby. W latach 1957–1990 obowiązki szefa WSW pełnili kolejno:
- gen. bryg. Aleksander Kokoszyn (10 stycznia 1957 – 14 listopada 1964)
- gen. bryg./dyw. Teodor Kufel (p.o. 14 listopada 1964 – 24 czerwca 1965 i szef 1965 – 1979)
- gen. dyw. Czesław Kiszczak (1979 – 1981)
- gen. dyw. Edward Poradko (1981 – 1986)
- gen. bryg. Edmund Buła (15 sierpnia 1986 – 31 sierpnia 1990)
Zastępcy szefa WSW:
- płk Tadeusz Pietrzak (1957-1961)
- płk Teodor Kufel – szef Zarządu I (22 I 1962 – 14 XI 1964)
- płk Mieczysław Grudzień – szef Wydziału Politycznego (1962-1965)
- płk Jerzy Mrówczyński (1965-1967)
- płk Czesław Kiszczak (13 VII 1967 – 3 I 1973)
- płk Wiktor Siennicki (1971-1979)
- płk Władysław Mrowiec (1979-1981)
- płk Edmund Buła (1981-1986)
- Przodujący żołnierze WSW
W latach 1973–1987 czternastu żołnierzy Wojskowej Służby Wewnętrznej zostało wyróżnionych wpisem do „Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich”. Wśród wyróżnionych było trzynastu oficerów starszych i jeden chorąży, któremu wyróżnienie zostało przyznane pośmiertnie. Wśród wyróżnionych oficerów znalazło się czterech zastępców szefa służby i czterech szefów zarządów, jeden szef oddziału i jeden komendant ośrodka szkolenia, a także trzech oficerów.
- płk Ludwik Kuropatwa s. Stanisława – komendant Centralnego Ośrodka Szkolenia Wojskowej Służby Wewnętrznej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Mińsku Mazowieckim (1973),
- st. chor. sztab. Aleksander Safon[9] – szef Delegatury Wojskowej Służby Wewnętrznej (pośmiertnie 1975),
- płk mgr Józef Muzyka – szef Oddziału Wojskowej Służby Wewnętrznej w Lublinie (1976),
- płk Zygmunt Szyfler s. Stanisława – szef Zarządu WSW Wojsk Lotniczych w Poznaniu (1978),
- płk mgr Władysław Mrowiec s. Leona – zastępca szefa Wojskowej Służby Wewnętrznej – szef Zarządu III (1979),
- mjr Stanisław Rychel – oficer Wojskowej Służby Wewnętrznej (1980),
- płk mgr Edmund Buła s. Józefa – zastępca szefa Wojskowej Służby Wewnętrznej (1982),
- płk mgr Ryszard Rybarczyk – oficer Wojskowej Służby Wewnętrznej (1982),
- płk Władysław Gendera – oficer Wojskowej Służby Wewnętrznej (1983),
- płk mgr Wiktor Pawłowski s. Franciszka – zastępca szefa Wojskowej Służby Wewnętrznej – szef Zarządu V (1983),
- płk mgr Eugeniusz Smolarczyk s. Jana – szef Zarządu WSW Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu (1984),
- płk mgr Antoni Kubicki s. Franciszka – zastępca szefa Wojskowej Służby Wewnętrznej – szef Zarządu III (1985),
- płk mgr Zenon Binas s. Bolesława – szef Zarządu WSW Wojsk Lotniczych w Poznaniu (1986),
- płk mgr Marian Wichrzyński s. Jana – szef Zarządu WSW Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy (1987).
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Oddział WSW w Wałczu został rozformowany na mocy Rozkazu nr 0045/org. ministra obrony narodowej z 8 czerwca 1957[2].
- ↑ Oddział (?) WSW w Grudziądzu został rozformowany na mocy Zarządzenia nr 048/org. szefa Sztabu Generalnego WP z 21 czerwca 1969[2].
- ↑ Rozkazem nr 051/org. z 25 kwietnia 1964 i rozkazu nr 0323 szefa WSW z 5 listopada 1964, Oddział WSW w Łodzi został podporządkowany Zarządowi WSW Pomorskiego Okręgu Wojskowego[2].
- ↑ Zarządzeniem nr 052 szefa Zarządu WSW Śląskiego Okręgu Wojskowego 12 lipca 1969, Oddział WSW w Żaganiu został przeformowany w Wydział WSW 11 Dywizji Pancernej w Żaganiu[2].
- ↑ W 1979 Oddział WSW Marynarki Wojennej został przekształcony w Zarząd WSW Marynarki Wojennej[4].
- ↑ Rozkaz organizacyjny nr 004/Org. ministra obrony narodowej z 19 maja 1958[2].
- ↑ Z dniem 11 marca 1968 Zarząd WSW Wojsk Lotniczych i OPL OK podzielono na Zarząd WSW Wojsk Lotniczych i Zarząd WSW Wojsk Ochrony Powietrznej Kraju[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dz.U. z 2023 r. poz. 102.
- ↑ a b c d e f g h i Leśkiewicz i Peterman 2013 ↓, s. 168.
- ↑ Jusupović i Leśkiewicz 2013 ↓, s. 202.
- ↑ a b c d e Leśkiewicz i Peterman 2013 ↓, s. 169.
- ↑ a b Jusupović i Leśkiewicz 2013 ↓, s. 202–203.
- ↑ Leśkiewicz i Peterman 2013 ↓, s. 170.
- ↑ Dominiczak H., Organy bezpieczeństwa PRL 1944–1990, Warszawa 1997.
- ↑ a b c d Antoni Dudek: Wojskowe Służby Imperium. Wprost, Numer 41/2006 (1243). (pol.).
- ↑ Pamięci Poległych poza granicami kraju [online], unef2.pamiecipoleglych.mon.gov.pl [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-15] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rafał Leśkiewicz, Radosław Peterman: Wojskowe organy bezpieczeństwa państwa. W: Adrian Jusupović, Rafał Leśkiewicz: Historyczno-prawna analiza struktur organów bezpieczeństwa państwa w Polsce Ludowej (1944-1990). Zbiór studiów. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013. ISBN 978-83-7629-457-5.
- (red.) Adrian Jusupović, Rafał Leśkiewicz: Historyczno-prawna analiza struktur organów bezpieczeństwa państwa w Polsce Ludowej (1944-1990). Zbiór studiów. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013. ISBN 978-83-7629-457-5.
- Leszek Pawlikowicz, Tajny front zimnej wojny. Uciekinierzy z polskich służb specjalnych 1956-1964, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2004, ISBN 83-7399-074-7.
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.