Carl Nielsen
![]() Carl Nielsen w 1931 | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Gatunki | |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Carl August Nielsen (ur. 9 czerwca 1865 w Sortelung k. Nørre Lyndelse, zm. 3 października 1931 w Kopenhadze[1]) – duński kompozytor, główny przedstawiciel muzyki duńskiej. Jego ojciec był malarzem pokojowym, który dorabiał jako muzykant grą na skrzypcach i kornecie, matka natomiast dobrze śpiewała.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzony w biednej rodzinie, w małej miejscowości położonej niedaleko Odense, na wyspie Fionii. Mały Carl rozpoczął edukację muzyczną w wieku 8 lat, grał wtedy w miejscowej orkiestrze na skrzypcach, pobierał również lekcje w zakresie gry na trąbce. W tym okresie skomponował swój pierwszy utwór – polkę na skrzypce.
W 1884 przyjęto go do konserwatorium w Kopenhadze, gdzie studiował: grę na skrzypcach, teorię i historię muzyki, u V. Toftego, G. Matthisona-Hansena, J.P.E. Hartmanna, N. Gadego i O. Rosenhoffa.[2] W latach 1886–1905 był skrzypkiem w operze dworskiej w Kopenhadze. W 1908 został jej kierownikiem. W 1915 został dyrygentem Musikforeningen w Kopenhadze, a także profesorem tamtejszego konserwatorium. Mimo uwielbienia, jakim cieszył się w swej ojczyźnie, przez pewien czas reszta świata była na jego muzykę obojętna. Ostatnim własnym utworem, jaki usłyszał przez radio, był Koncert skrzypcowy nadany 1 października 1931. Dwa dni później zmarł, mając 66 lat.
Carl August Nielsen jest także autorem książek: Levende Musik („Żyjąca muzyka”) i Min fynske Barndom („Moje fiońskie dzieciństwo”).
Komponował symfonie, utwory kameralne, miniatury, pieśni, opery, a także - w duchu dbałości o rozwinięcie kultury muzycznej w kraju - proste pieśni dla szkół i kościołów.[2] Kompozycje Nielsena zostały skatalogowane w 1965 r. przez Dana Foga i Torbena Schousboe. Numer z Katalogu Foga oznaczany jest symbolem FS.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Komandor II Stopnia Orderu Danebroga (Dania)[3]
- Komandor I Klasy Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja)[3]
- Komandor Orderu św. Olafa (Norwegia)[3]
- Komandor Orderu Korony (Włochy)[3]
- Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)[3]
- Kawaler I Klasy Orderu Białej Róży (Finlandia)[3]
Najważniejsze dzieła
[edytuj | edytuj kod]Symfonie
[edytuj | edytuj kod]- I symfonia g-moll, op. 7 (FS 16, 1890-1892)
- II symfonia De fire Temperamenter (Cztery temperamenty), op. 16 (FS 29, 1901-1902)
- III symfonia Sinfonia Espansiva, op. 27 (FS 60, 1910-1911)
- IV symfonia Det Uudslukkelige (Nieugaszalna), op. 29 (FS 76, 1914-1916)
- V symfonia, op. 50 (FS 97, 1921-1922)
- VI symfonia Sinfonia Semplice (FS 116, 1924-1925)
Opery
[edytuj | edytuj kod]- opera biblijna Saul og David (Saul i Dawid) (FS 25, 1898-1901)
- opera komiczna Maskarade (Maskarada) (FS 39, 1905)
Inne dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Lille Suite a-moll na smyczki op. 1 (FS 6, 1888)
- Koncert skrzypcowy op. 33 (FS 61, 1911)
- Koncert fletowy (FS 119, 1926)
- Koncert klarnetowy op. 57 (FS 129, 1928)
- Helios uwertura (FS 32, 1903)
- Pan i Syrinx utwór na orkiestrę (FS 87, 1917)
- Hymnus amoris na chór (FS 21, 1896)
- Foraar na chór op. 42 (FS 96, 1921)
- Alladyn muzyka sceniczna (FS 89, 1919)
- Symfonisk Suite na fortepian op. 8 (FS 19, 1894)
- 29 małych preludiów na organy (FS 136, 1929)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Carl Nielsen na stronie allmusic.com. allmusic.com. [dostęp 2011-05-17]. (ang.).
- ↑ a b Nielsen, Carl August [online], Polska Biblioteka Muzyczna [dostęp 2024-06-14] (pol.).
- ↑ a b c d e f Kraks Blå Bog. Kopenhaga: 1929, s. 712-713. (duń.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Carl Nielsen Bibliography 1985 - 2007. kb.dk. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-07)]. (duń. • ang.)
- Carl Nielsen – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Carl Nielsen – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
- Nuty Carla Nielsena w bibliotece Polona
- Carl Nielsen w Polskiej Bibliotece Muzycznej
- ISNI: 0000000108617388
- VIAF: 197250
- LCCN: n83017365
- GND: 118786180
- NDL: 00621213
- LIBRIS: 0xbdfbkj2pnltg5
- BnF: 13897965k
- SUDOC: 027835758
- SBN: ATMV002587
- NLA: 35387309
- NKC: jn19990006110
- BNE: XX1048320
- NTA: 069829527
- BIBSYS: 90529263
- CiNii: DA06859975
- Open Library: OL136470A
- PLWABN: 9810553265705606
- NUKAT: n99003969
- J9U: 987007296448705171
- PTBNP: 1273918
- CANTIC: a10438324
- CONOR: 10570595
- RISM: people/30106340
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.