For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Эрзя.

Эрзя

Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
Эрзя
Үз аталышы

эрзят

гомуми сан

57 008[1]

яшәү җире

Россия (440 000)

Теле

эрзя теле

Дине

христианлык

Бүтән халыкка керүе

мордва

Кардәш халыклары:

мукшылар

Этник төркемнәре

шокшалар

 Эрзя Викиҗыентыкта
Эрзә милли байрагы

Эрзялар (эрз. эрзят, мукш. эрзят) — фин-угыр халкы. Телләре буенча якын мукшы халкы белән бергә мордва халкын тәшкил итә.

Этимология һәм тарих

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Эрзя халкы мукшылардан төньяк-көнбатышта яшәгән булалар. 961 елда арта, ариса Хәзәр каһаны Йосыф тарафыннан аңа салым түләүче халык буларак искә алына. Кайбер белгечләр аларны эрзя белән бәйлиләр.

Шулай ук Arsaja (Ersaja) халкы турында X гасырда Ибне Хәүкәл искә алып китә. Ләкин бу халык фин-угыр халкы буларак түгел, ә русларның бер төркеме буларак карала.

Эрзя турында (арджаннар) мукшылар белән беррәттән XIV гасыр башында фарсы галиме Рәшид-әд-дин хәбәр итә; Ногай бәке Йосыф Мәскәүгә җибәрелгән хатта «рзяннар» турында яза.

1237 елда монголлардан бәйлелеген таныган мукшылардан аермалы буларак, эрзәләр төньяктагы урманнарга китәләр һәм монгол гаскәрләренә каршылык күрсәтәләр.

Эрзяларның күбесе христиан булса да, кайберләре борынгы бабаларының диненә кайта бара. Һәр елны июльдә эрзя халкының борынгы дини-гыйбадәт бәйрәме – Раськен Озкс уза. Ул бәйрәмне Рус праваслау чиркәве үз вакытында тыйган булган. Бу бәйрәм үзенең чын мәгънәсендә соңгы тапкыр 1629 елда үткәрелгән булган. 1990 елларда эрзя халкы ул бәйрәмне торгызган. Мордовия хакимиятләре Раськен Озксны гади бер фольклор бәйрәменә әйләндерергә тырыша, ә праваслау чиркәү хезмәткәрләре армый-талмый бәйрәм оештыручыларны мәҗүсилектә гаепли. Әмма Раськен Озксны үткәрүче эрзялар үзләрен мәҗүси дип танымый, чөнки алар Алланың берлегенә ышаналар һәм Алланы үзләренчә “Инешкипаз”, яисә кыска гына “Паз” дип атыйлар. Алладан ярдәм сораганда алар шулай әйтә: “Паз чангодть, Паз чангодть”.[2]

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Эрзя
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Get ready for Wikiwand 2.0 🎉! the new version arrives on September 1st! Don't want to wait?