Sufrażyzm
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Suffrage_parade%2C_New_York_City%2C_1912.jpg/220px-Suffrage_parade%2C_New_York_City%2C_1912.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/British_suffragette_clipped.jpg/220px-British_suffragette_clipped.jpg)
Sufrażyzm (łac. suffragium – głos wyborczy) – ruch aktywistyczny działający w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych walczący o prawa wyborcze dla kobiet w końcu XIX i na początku XX wieku[1], zwłaszcza przed rozpoczęciem I wojny światowej. Sufrażystkami nazywano w szczególności członkinie założonej w roku 1903 w Wielkiej Brytanii organizacji Women's Social and Political Union. Celem ruchu sufrażystek było przyznanie pełnych lub częściowych praw wyborczych kobietom. Ruch sufrażystek był częścią pierwszej fali feminizmu, która kończy się wraz z realizacją postulatów ruchu.
Większość sufrażystek stosowała metody nieposłuszeństwa obywatelskiego, protesty, petycje, dążyła do przemian świadomościowych. Wyodrębniło się również skrzydło radykalne, zwane sufrażetkami, stosujące ostre formy protestu i przemoc[2]. Uciekały się one do takich działań jak przykuwanie się łańcuchami do ogrodzeń, przerywanie wystąpień przeciwników politycznych czy akty przemocy jak podpalenia skrzynek pocztowych, pustych budynków lub wybijanie szyb w oknach wystawowych. Ruch sufrażystowski miał także swoje intelektualne oblicze, dla którego w Anglii ważnym wsparciem był John Stuart Mill.
Jedną z bohaterek ruchu była Emily Davison, która zmarła w wyniku obrażeń głowy doznanych po wpadnięciu pod konia, należącego do króla Jerzego V, prowadzonego przez dżokeja Herberta Jonesa podczas gonitwy Derby w roku 1913. Po tym wydarzeniu wiele aktywistek ruchu zostało aresztowanych i następnie uwięzionych, a gdy w ramach protestu podjęły strajk głodowy, poddano je przymusowemu odżywianiu.
Wynikiem tej akcji było wprowadzenie w Wielkiej Brytanii prawa, które zezwalało na czasowe zwolnienie więźnia ze względu na stan zdrowia – policja mogła jednak w każdej chwili doprowadzić go do więzienia dla odbycia reszty wyroku, gdy tylko uznała, że stan zdrowia czasowo zwolnionego więźnia uległ poprawie. Było to tak zwane prawo „kotka i myszki” (Cat and Mouse Act), a jego celem było przeciwdziałanie akcjom strajków głodowych prowadzonych przez sufrażystki, co zdobywało im sympatię społeczną.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Mrs_Emmeline_Pankhurst%2C_Leader_of_the_Women%27s_Suffragette_movement%2C_is_arrested_outside_Buckingham_Palace_while_trying_to_present_a_petition_to_King_George_V_in_May_1914._Q81486.jpg/220px-thumbnail.jpg)
Mimo represji walka sufrażystek o prawa kobiet trwała nadal po obu stronach Atlantyku. Tuż po I wojnie światowej kobiety amerykańskie pod kierunkiem Alice Paul i Lucy Burns przeprowadziły szereg protestów przeciw administracji prezydenta Wilsona, porównując swoje położenie do ciężkiego losu obywateli pokonanych Niemiec.
Brak rąk do pracy w fabrykach, jaki wystąpił podczas I wojny światowej, doprowadził do tego, że zamiast mężczyzn przy maszynach musiały stanąć kobiety. Zmieniło to społeczny punkt widzenia na możliwości kobiet. W Wielkiej Brytanii ruch na rzecz przyznania kobietom prawa do głosowania przybierał stopniowo na sile w ciągu całej wojny i w roku 1918 brytyjski parlament przyznał prawo głosu kobietom w wieku od 30 lat, które prowadziły gospodarstwo domowe; żonom mężczyzn, którzy prowadzili gospodarstwo; właścicielkom dóbr, które przynosiły roczny dochód w wysokości co najmniej 5 funtów; absolwentkom brytyjskich wyższych uczelni. W Stanach Zjednoczonych prawo głosu zagwarantowała kobietom 19 poprawka do Konstytucji wprowadzona w roku 1920. W Wielkiej Brytanii prawa kobiet do głosu zostały zrównane z prawami mężczyzn w roku 1928.
Należy przy tym pamiętać, że status polityczny kobiet w Wielkiej Brytanii już przed 1918 rokiem stopniowo się podnosił. W latach 70. i 80. XIX wieku zostały dopuszczone do studiów na głównych uniwersytetach w kraju. W tym samym czasie zagwarantowano im również prawo do gospodarowania własnymi zarobkami po zawarciu małżeństwa i do posiadania konta bankowego[3].
Antysufrażyzm
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Ruch sufrażystek spotkał się z krytyką i sprzeciwem ze strony różnych środowisk (także kobiecych). Jego przeciwnicy w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii skupili się w ruchu antysufrażystowskim. Największą brytyjską organizacją tego typu była Women’s National Anti-Suffrage League, wydawca pisma Anti-Suffrage Review i inicjator petycji do parlamentu z 1907 roku, którą podpisało 87 tysięcy osób[4]. W Stanach Zjednoczonych działała m.in. New York State Association Opposed to Woman Suffrage, które w 1908 roku miało ponad 90 członków[5]. Organizacja była aktywna głównie na polu tworzenia pamfletów i publikacji przybliżających stanowisko organizacji. Po realizacji celów sufrażystek, ruch przekształcił się w ruch antyfeministyczny.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ sufrażystki, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-04-03] .
- ↑ Laura E. Nym Mayhal: Suffragettes. W: The Oxford Encyclopedia of Women in World History. Bonnie G. Smith (ed.). Oxford: Oxford University Press, 2008, s. 173.
- ↑ Katarzyna Koziarz, Sufrażystki. Poprawa sytuacji kobiet w Anglii w XIX w. , "Histmag.org", 16.07.2008.
- ↑ Elizabeth Robins, Way Stations (1913), p. 37
- ↑ New York State Association Opposed to Woman Suffrage Thirteenth Annual Report, 1908
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.