Stanisław Kociołek
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
3 maja 1933 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
1 października 2015 |
Wiceprezes Rady Ministrów | |
Okres |
od 30 czerwca 1970 |
Przynależność polityczna | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Stanisław Kociołek (ur. 3 maja 1933 w Warszawie, zm. 1 października 2015 tamże) – polski działacz komunistyczny i polityk, członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1968–1971), wiceprezes Rady Ministrów, poseł na Sejm Polskiej Rzeczyspolitej Ludowej IV i V kadencji, ambasador Polskiej Rzeczyspolitej Ludowej w Belgii, Luksemburgu, Tunezji i Związku Radzieckim.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Stanis%C5%82aw_Kocio%C5%82ek_%28gr%C3%B3b%29_02.jpg/240px-Stanis%C5%82aw_Kocio%C5%82ek_%28gr%C3%B3b%29_02.jpg)
Syn Jana i Marianny. Po wojnie wraz z rodziną zamieszkał na Ziemiach Odzyskanych. Ukończył szkołę powszechną i liceum w Iławie. W klasie maturalnej zrobił dodatkową specjalność nauczycielską i po zdaniu egzaminu dojrzałości został kierownikiem szkoły podstawowej w Piotrkowie. Funkcję to pełnił do 1952[1]. Z wykształcenia socjolog, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (1957). W latach 1956–1958 I sekretarz Komitetu Uczelnianego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej na UW. Profesor Julian Hochfeld proponował mu, jako wyróżniającemu się studentowi, podjęcie pracy naukowej w jego katedrze. Kociołek zdecydował się jednak na karierę polityczną[2]. W latach 1960–1963 sekretarz Komitetu Centralnego Związku Młodzieży Socjalistycznej. W latach 1963–1964 I sekretarz Komitetu Dzielnicowego PZPR Warszawa-Śródmieście. Od 1964 we władzach centralnych PZPR, od 24 lipca 1964 do grudnia 1967 był I sekretarzem Komitetu Warszawskiego PZPR[3], a od grudnia 1967 do lipca 1970 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku. Od czerwca do grudnia 1970 był wicepremierem. Poseł na Sejm PRL IV i V kadencji (od maja 1965 do lutego 1972). W okresie od listopada 1968 do lutego 1971 członek Biura Politycznego KC PZPR – był najmłodszym członkiem tego kierowniczego gremium partii komunistycznej.
Grudzień 1970
[edytuj | edytuj kod]Był współodpowiedzialny za wydarzenia grudniowe 1970 na Wybrzeżu – według Klemensa Gniecha – miał wydać zgodę na strzelanie do robotników[4]. Były dyrektor Stoczni Gdańskiej Stanisław Żaczek, w 1970 członek komitetu strajkowego, zeznał przed sądem, że słyszał, jak dowodzący wojskami gen. Grzegorz Korczyński przekazuje wicepremierowi Stanisławowi Kociołkowi „dyspozycje z centrali” co do warunków użycia broni wobec demonstrujących stoczniowców. Powiedział: „Pierwszy strzał w górę, drugi pod nogi, trzeci na wprost”. Kociołek odparł: „Proszę wykonać”.
Dalsza działalność
[edytuj | edytuj kod]Od grudnia 1970 do lutego 1971 sekretarz Komitetu Centralnego PZPR. Na skutek tragicznych wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970 został jednak wkrótce usunięty z kierowniczych stanowisk (sekretarza KC i członka Biura Politycznego KC PZPR) i przeniesiony do pracy w służbie dyplomatycznej. Od 1971 do 1978 był ambasadorem PRL w Belgii oraz w Luksemburgu. W latach 1978–1980 był prezesem Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy. Z kolei od czerwca do listopada 1980 przez kilka miesięcy sprawował funkcję ambasadora PRL w Tunezji. W latach 1980–1982 znów pełnił stanowisko I sekretarza Komitetu Warszawskiego PZPR (na krótko powrócił do kierownictwa politycznego PZPR). W tym okresie był zwolennikiem twardego rozprawienia się z „Solidarnością”. Był uważany za czołowego przedstawiciela dogmatycznego skrzydła PZPR. W okresie 1982–1985 był ambasadorem PRL w Związku Radzieckim. W 1983 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W 1985 zakończył działalność polityczną. W latach 1985–1989 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Polish Perspectives”.
Odpowiedzialność karna
[edytuj | edytuj kod]Od 1995 zasiadał, obok m.in. gen. Wojciecha Jaruzelskiego na ławie oskarżonych w procesie o sprawstwo kierownicze masakry na Wybrzeżu w 1970. W 2013 został nieprawomocnie uniewinniony z zarzutu kierowniczego sprawstwa zabójstwa[5]. 30 czerwca 2014 Sąd Apelacyjny w Warszawie podtrzymał decyzję sądu niższej instancji[6]. Tym samym wyrok stał się prawomocny. 16 kwietnia 2015 Sąd Najwyższy uwzględnił kasację prokuratury w tej sprawie i uchylił wyrok, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia[7].
Odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Złotą odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” (1964)[8]. Zmarł 1 października 2015, w wieku 82 lat.
Stanisław Kociołek nazywany był niekiedy, w związku z rolą jaką odegrał podczas wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970, „katem Trójmiasta”, określenie to stworzył Krzysztof Dowgiałło – autor piosenki Ballada o Janku Wiśniewskim, w oryginalnym wykonaniu Mieczysława Cholewy.
- ...Jeden raniony, drugi zabity,
- Krwi się zachciało słupskim bandytom.
- To Partia strzela do robotników.
- Janek Wiśniewski padł.
- Krwawy Kociołek to kat Trójmiasta,
- Przez niego giną dzieci, niewiasty,
- Poczekaj draniu – my cię dostaniem!
- Janek Wiśniewski padł...[9].
Okoliczności pogrzebu
[edytuj | edytuj kod]Stanisław Kociołek został pochowany 7 października 2015 w kolumbarium na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach (kwatera B29 kolumbarium-7-7)[10]. Wzbudziło to protesty wielu organizacji patriotycznych[11]. W protestach podkreślano współodpowiedzialność za masakrę robotniczą na wybrzeżu w grudniu 1970. Uroczystości pogrzebowej towarzyszył protest środowisk prawicowych, których przedstawiciele trzymali zdjęcia ofiar grudnia 1970 rok[12][13].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Człowiek, który zawinił. historia.uwazamrze.pl, 26 czerwca 2013.
- ↑ Jerzy Waszczuk, Biografia niezlustrowana – zapamiętywanie czasu nieutraconego, Wydawnictwo Studio EMKA 2007, ISBN 978-83-88607-83-7
- ↑ Encyklopedia Warszawy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1975, s. 501, 502.
- ↑ Klemens Gniech, były dyrektor Stoczni Gdańskiej, a w 1970 członek komitetu strajkowego, zeznał w 2005 na procesie dotyczącym wydarzeń grudniowych 1970, iż Stanisław Kociołek miał wydać polecenie bądź udzielić zgody na strzelanie do robotników. Wątpliwości budził fakt, iż Gniech złożył te zeznania w 15 lat po rozpoczęciu śledztwa i 10 lat procesu w tej sprawie (twierdził, iż wcześniej nie mógł tego dokonać z uwagi na to, że w czasach PRL nie można było o tym rozmawiać, a gdy komunizm upadł, mieszkał już za granicą). Stanisław Kociołek jednak zaprzeczył tym zarzutom i oświadczył, iż nie wydał takiego rozkazu, wskazując Zenona Kliszkę (zmarłego w 1989) jako tego, który uzgadniał zasady użycia broni z generałem WP Grzegorzem Korczyńskim. Oznajmił jednocześnie, że dostarczy dokumenty potwierdzające jego wersję, czego jednak ostatecznie nie zrobił (Gniech: byłem świadkiem narady ws. użycia broni w grudniu ’70. wp.pl, 19 grudnia 2005.).
- ↑ Sąd uzasadnia łagodny wyrok. naszdziennik.pl, 19 kwietnia 2013.
- ↑ Stanisław Kociołek prawomocnie uniewinniony ws. Grudnia ’70. tvn24.pl, 30 czerwca 2014.
- ↑ Stanisław Kociołek znów stanie przed sądem. Za Grudzień ’70. tvn24.pl, 16 kwietnia 2015.
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 21, 20 sierpnia 1964, s. 4.
- ↑ Fragment piosenki „Ballada o Janku Wiśniewskim” autorstwa Krzysztofa Dowgiałły.
- ↑ Wyszukiwarka grobów w Warszawie.
- ↑ „Krwawy Kociołek” spocznie na Powązkach. Bez zgody władz Warszawy. 7 października 2015.
- ↑ Pogrzeb Stanisława Kociołka: protesty i ceremonia. se.pl, 7 października 2015.
- ↑ „Są zbrodniarze, których ręka sprawiedliwości świeckiej nie dosięgła”. Protesty podczas pogrzebu „Kata Trójmiasta” na Powązkach. tvp.info, 7 października 2015.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Eisler, Grudzień '70, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995
- Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Warszawa 1991
- Leksykon historii Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1996
- Mieczysław Rakowski, Dzienniki polityczne 1984–1986, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2005
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.