Ten artykuł należy dopracować:od 2019-07 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł, → zaktualizować na podstawie najświeższych informacji.Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tego artykułu.
Zasugerowano, aby zintegrować ten artykuł z artykułem autyzm dziecięcy (dyskusja).Uzasadnienie: ICD-11 oraz DSM-5 nie wyróżniają autyzmu dziecięcego, analogiczną propozycję przedyskutowano i przeprowadza się na anglojęzycznej Wikipedii
Tęczowy symbol nieskończoności odzwierciedla różnorodność spektrum autyzmu[1]
Spektrum autyzmu – szereg cech neurorozwojowych charakteryzujących się na ogół:
trudnościami w inicjowaniu i utrzymywaniu relacji oraz komunikacji społecznej,
powtarzalnym i nieelastycznym zachowaniem,
intensywnymi zainteresowaniami,
nietypowymi reakcjami na bodźce sensoryczne.
Powszechnie określa się je jako autyzm lub, w kontekście profesjonalnej diagnozy, jako zaburzenie ze spektrum autyzmu (ang.autism spectrum disorder – ASD)[2][3][4], jednak ten ostatni termin pozostaje kontrowersyjny wśród rzeczników i badaczy neuroróżnorodności oraz wielu osób autystycznych, ze względu na użycie słowa zaburzenie i z powodu wątpliwości co do jego użyteczności poza kontekstem diagnostycznym[5][6]. Pierwsze oznaki rozwoju w spektrum autyzmu można zaobserwować we wczesnym dzieciństwie, choć nadal zdarza się, że osoba w rozwoju w spektrum autyzmu jest diagnozowana później lub dopiero w dorosłości[7], pod wpływem rosnących wymagań społecznych. U części osób z ASD mogą występować także niepełnosprawności w zakresie funkcjonowania intelektualnego lub umiejętności językowych[8]. Do niedawna w diagnozie spektrum wyróżniano: autyzm dziecięcy, autyzm atypowy, zespół Aspergera, dziecięce zaburzenia dezintegracyjne i całościowe zaburzenie rozwoju[2][3][4][9][10][11]. Wraz z wejściem w życie ICD-11 nie rozróżnia się dłużej tak zwanych rodzajów autyzmu, można postawić tylko diagnozę zaburzenia ze spektrum autyzmu (6A02).
W spektrum autyzmu znajduje się około 1% światowej populacji[12]. W Europie liczbę takich osób szacuje się na 5 milionów[12].
Obsesyjne ustawianie przedmiotów jeden na drugim lub w linii może być objawem autyzmuOsoby w spektrum autyzmu często wykazują intensywne zainteresowania (na zdjęciu model budowy cząsteczki)
Odrzucenie w kontaktach społecznych z neurotypowymi osobami spowodowane m.in uznawaniem przez nich osób ze spektrum autyzmu za dziwne i nieatrakcyjne[17]
Tę sekcję należy dopracować:od 2019-07 → dodać wiarygodne źródła medyczne w postaci przypisów (informacje medyczne muszą być poparte dowodami naukowymi), od 2019-07 → usunąć/zweryfikować prawdopodobną twórczość własną, Przyczyny.Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tej sekcji.
Prawdopodobnie u podłoża wszystkich zaburzeń ze spektrum autyzmu leżą defekty neurologiczne o nieznanej etiologii. Do wymienianych, potencjalnych przyczyn ich powstawania należą:
genetyczne – uwarunkowane genem EN2 na chromosomie 7, a także innymi genami znajdującymi się na chromosomach 3, 4, 11, naukowcy odkryli 20–30 genów odpowiedzialnych za powstawanie autyzmu[24]
Przekazywana jest nie tyle podatność na autyzm, ile skłonność do wystąpienia spektrum zaburzeń: trudności przystosowania, cech osobowości, czy innych psychoz[potrzebny przypis].
wykazano, że istnieje korelacja pomiędzy wiekiem ojca powyżej 40 lat, a zwiększeniem ryzyka wystąpienia autyzmu
Mimo że rodzice mogą zauważyć pierwsze objawy autyzmu u swojego dziecka po pierwszych rutynowych szczepieniach, a obawy niektórych doprowadziły do zmniejszenia częstości stosowania szczepień u dzieci (tym samym zwiększając prawdopodobieństwo epidemii odry). Wykazano brak związku pomiędzy stosowaniem szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce, a występowaniem autyzmu. Nie ma naukowych dowodów także na to, że tiomersal (w USA znany jako Thimerosal) występujący w szczepionkach może przyczynić się do wystąpienia autyzmu[27][28].
Dr Eric Peterson z Uniwersytetu Kolorado w Denver[29] porównał obrazy mózgu 40 rodziców autystycznych dzieci oraz 40 osób, których dzieci nie były autystyczne. Obraz mózgu rodziców autystycznych dzieci wykazywał niektóre szczególne cechy typowe dla autystów. Kora ruchowa mózgu i zwoje podstawy – struktury odpowiedzialne za planowanie ruchów i naśladownictwo – są powiększone w porównaniu ze strukturami przeciętnego człowieka. Z kolei sąsiedni obszar kory mózgu, odpowiedzialny na przykład za rozumienie wyrazu twarzy, jest mniejszy. Mniejszy jest też odpowiedzialny za koordynację ruchów móżdżek i płat czołowy, który pozwala rozumieć intencje innych osób[potrzebny przypis]. Wyniki tych badań mogą sugerować rodzinne uwarunkowanie występowania spektrum autyzmu.
Terapia zaburzeń ze spektrum autyzmu, ma charakter kompleksowy i interdyscyplinarny. U dzieci, oddziaływania, opierają się na zasadach terapii behawioralnej (np. stosowanej analizie behawioralnej, SAZ), uwzględniają również ustalenia psychologii rozwojowej, kładą nacisk na dostarczanie interwencji w naturalnych warunkach i rozwój umiejętności związanych z interakcjami społecznymi. Podejścia te, zgrupowane pod nazwą naturalistycznych interwencji rozwojowo-behawioralnych (ang.naturalistic developmental behavioral interventions, NDBI). W wypadku małych dzieci, wskazany jest udział rodziców w terapii; u starszych – pośredniczyć mogą rówieśnicy[30][31][32][33]. Starsze, wysoko-funkcjonujące dzieci i młodzież, mogą korzystać z treningów umiejętności społecznych[34][35] i terapii poznawczo-behawioralnej na problemy związane z lękiem[36][37]. Jeśli współwystępują inne zaburzenia (np. ADHD, zaburzenia zachowania, zaparcia, depresja, epilepsja, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, dysmorfofobia czy zespół stresu pourazowego), to należy postępować zgodnie z typowymi wytycznymi leczenia dla nich. W wypadku zachowań trudnych, zalecane jest podejście behawioralne (wykorzystujące funkcjonalną analizę zachowania), choć przed przeprowadzeniem interwencji należy ocenić wpływ czynników środowiskowych oraz zaburzeń współwystępujących na zachowanie dziecka[30]. Dorosłym, bez znacznych trudności w nauce, zaleca się brać udział w (najlepiej) grupowych treningach umiejętności społecznych, zawodowych lub życiowych, a także terapię behawioralną przy zachowaniach trudnych[38].
Dowody na efektywność wspomnianych interwencji, są mieszanej jakości[33][34][39][40], mimo to podejścia łączące psychologię behawioralną z rozwojową, naturalistyczne metody nauki oraz włączające rodziców (i rówieśników) w proces terapeutyczny, są generalnie zalecane[30][31][41]. Zwraca się jednak uwagę na potrzebę dalszych badań (szczególnie podłużnych)[42]. Nie jest też jasne, czy są bardziej efektywne niż inne interwencje o podobnej intensywności[31][32][33].
Dużym problemem w wypadku terapii autyzmu, jest fakt, że promowanych jest wiele interwencji o kiepskim podłożu teoretycznym, których skuteczność nie jest potwierdzona w wiarygodny sposób[43][44]. Przykładowo, zarówno teoria opisująca popularną terapię integracji sensorycznej, jak i dowody na efektywność są słabe[45][46][47][48]. W wypadku niektórych interwencji – jak metody Opcji (Son-Rise) czy programu rozwoju relacji (RDI) – prawie nie prowadzi się badań[49][50][51][52][53]. Wśród popularnych metod, znajdują się nawet zdyskredytowane przez współczesną naukę (np. kinezjologia edukacyjna Dennisona i metoda Domana)[54][55][56][57][58][59].
Brakuje również dowodów na skuteczność innych podejść sensorycznych[31][46][47][48], dotyczy m.in. treningów integracji słuchowej (np. Tomatisa lub Bérarda)[31][47][60][61][62], metody kolorowych filtrów H. Irlen[44][63][64][65][66], używanych czasem w terapii IS, huśtawek lub koców i ubrań obciążeniowych[47][67] czy ćwiczeń wykorzystujących symulację dotykową (np. metoda Felicji Affolter)[47]. Podobnie jest z interwencjami, które stymulują czucie głębokie (zawijanie w maty gimnastyczne, ściskarki, „maszyna do przytulania” Grandin)[68][69]. Istnieją słabej jakości dowody na efektywność terapii masażem, w wypadku problemów związanych z wrażliwością sensoryczną i innych symptomów ASD[47][70][63][71].
Nierzadko dzieciom z autyzmem proponuje się arteterapię[72], ale prawie nie ma badań sprawdzających jej efektywność[73][74]. Brakuje również dowodów na to, by zajęcia teatralne były skuteczne[75][76] – choć być może sprawdzą się jako forma treningu umiejętności społecznych u młodzieży z ASD[77][78][79]. Możliwe, że muzykoterapia polepsza komunikację (i być może umiejętności społeczne), ale brakuje mocnych dowodów[31][47][70][80][81].
Brakuje dowodów na skuteczność interwencji psychoruchowych, jak metoda Millera[49][50] (czy wspomnianych wcześniej metod Dennisona i Domana[55][56][57][59]). Możliwe jednak, że generalnie aktywność fizyczna przynosi pozytywne skutki. Istnieją dowody (choć najczęściej niewysokiej jakości), że jogging, sztuki walki, jazda konna, pływanie, joga/taniec czy ćwiczenia relaksacyjne mogą pozytywnie wpływać na niektóre osiowe objawy autyzmu (nie jest jasne jaki typ aktywności jest najlepszy)[82][83][84][85][86]. Pomimo wspomnianego braku mocnych dowodów, aktywność fizyczna jest zalecana, ze względu na ogólnie pozytywny wpływ na zdrowie osób z ASD[87].
Niepewna jest kwestia interwencji wykorzystujących zwierzęta. W praktyce, najczęściej wykorzystuje się konie (w różnych formach terapii), psy (jako opiekunów lub w dogoterapii), świnki morskie oraz delfiny. Istnieją dowody (o mieszanej jakości metodologicznej) na pozytywne skutki terapii – najwięcej z nich dotyczy terapeutycznej jazdy konnej (ale już nie hipoterapii lub psychoterapii z udziałem koni)[88][89][90][91][92][93][94]. Nie jest jednak jasne, czy pozytywne efekty (np. bardziej skupiona uwaga czy zwiększona towarzyskość) w wypadku terapeutycznej jazdy konnej, nie wynikają jedynie z atrakcyjności bodźca, jaki mogą stanowić zwierzęta dla dzieci[95]. Zwraca się też uwagę na potencjalne wysokie koszty interwencji i zagrożenia, wynikające z kontaktu ze zwierzętami. Szczególnie delfinoterapia stwarza ryzyko agresji ze strony delfinów i możliwość przenoszenia chorób między zwierzęciem, a człowiekiem[94].
Wiele metod wykorzystuje relację (szczególnie rodzic-dziecko) w terapii, ale nie korzysta z podejścia behawioralnego (w odróżnieniu od opisanych powyżej NDBI). Grupa ta jest zróżnicowana: część z podejść jest ateoretyczna i w praktyce opiera się na spontanicznej interakcji z dzieckiem, inne korzystają z psychologii rozwojowej i mają ściśle określony program[96][97]. Pomimo popularności wielu z nich, efektywność rzadko bywa badana. Praktycznie nie ma dowodów na skuteczność metody Opcji (Son-Rise) czy nauczania bez kar (ang.gentle teaching)[44][49][51][52][50][98]. Lepiej przedstawia się sytuacja oceny efektywności niektórych z rozwojowych interwencji społeczno-pragmatycznych (ang.developmental social pragmatic interventions)[99][100][101], ale dowody ograniczają się najczęściej do pozytywnego wpływu na jakość interakcji między rodzicami i dziećmi[49][34][102][103].
Brakuje jednoznacznych dowodów na efektywność dożylnej terapii immunoglobulinowej (ang.intravenous immunoglobulin therapy) i metoda nie jest zalecana[116][117]. uznawane jest również stosowanie chelatacji w przypadku autyzmu: nie ma badań o wysokiej jakości, które uzasadniałyby stosowanie terapii[118][119][120]. Zdarza się, że stosowane są substancje, które nie mają nawet potwierdzonego działania chelatującego[119][121][122]. Brakuje też dowodów, które uzasadniałyby stosowanie tlenoterapii hiperbarycznej[116][120][123][124][125].
Znacząca część osób z ASD (być może nawet 47%) może mieć problemy gastryczne i jelitowe[31], ale ich związek z autyzmem jest niejasny. Nie powinny być one traktowane jako osiowy objaw ASD: generalnie nie stwierdza się związku pomiędzy występowaniem problemów żołądkowo-jelitowych, a nasileniem autyzmu[126]. W wypadku stwierdzonej nietolerancji glutenu (np. celiakii), stosowanie diety bezglutenowej jest zalecane. Obecnie nie ma jednak uzasadnienia dla stosowania diety w przypadku reszty populacji. Podobnie jest z dietą bezkazeinową[106][116][126][127][128][129][130][131]. Nie ma dowodów na efektywność diety Feingolda[a][132][133][134], diety ketogenicznej (dieta wysokotłuszczowa i niskowęglowodanowa) i diety przeciwgrzybiczej (eliminacja pożywienia zawierającego drożdże lub składników pobudzających je do wzrostu) i jakiejkolwiek innej[50][135][136]. Badane są również terapie wspomagające pracę układu trawiennego (np. podawanie probiotyków, enzymów trawiennych lub sekretyny), ale badania, albo nie potwierdzają ich pozytywnego wpływu na objawy ASD lub dają niejednoznaczne wyniki[106][116][131][137][138][139][140][141].
Nie wiadomo czy suplementacja diety daje większe korzyści niż te, która przyniosłaby osobom bez ASD[137][142][143][144]. Nie jest jasne, czy kwasy omega 3 wpływają na zmniejszenie niektórych symptomów autystycznych (mieszane wyniki badań przemawiające raczej na niekorzyść interwencji). Podobnie jest w wypadku metylokobalaminy (metylowanawitamina B12) i L-karnityny (dwa badania o niewysokiej jakości) czy witaminą D3[106][116][131][144][145]. Nie wygląda na to, by suplementacja witaminą B6 i magnezem wpływała na objawy ASD (mieszane wyniki)[144][146]. Dimetyloglicyna też zdaje się nie być efektywna (słabe dowody)[116][147]. Nie wiadomo, czy stosowanie preparatów multiwitaminowo-mineralnych daje jakieś dodatkowe korzyści osobom autystycznym[116][137][148]. Nie wygląda na to, by N-acetylocysteina była przydatna (w badaniach nie potwierdza się jej efektywność, ale dowody są dość słabej jakości)[106][116][149].
zawieranie wątków dotyczących spektrum autyzmu we fragmentach lub całej fabule filmów i seriali (np. The Good Doctor, Atypowy) oraz książek i innych dzieł kultury.
↑ abAmerican PsychiatricA.P.AssociationAmerican PsychiatricA.P., Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, wyd. 5, Arlington, VA: American Psychiatric Association, 2013, s. 50–59, ISBN 978-0-89042-554-1, OCLC830807378.
↑EwaE.FurgałEwaE., Dziewczyna w spektrum, Warszawa: Linia, 2022, ISBN 978-83-66667-13-6, OCLC1302490314 [dostęp 2023-05-07]. Brak numerów stron w książce
↑Shannon Des RochesS.D.R.RosaShannon Des RochesS.D.R., Why Is the Autistic Unemployment Rate So High? [online], THINKING PERSON'S GUIDE TO AUTISM, 27 lutego 2018 [dostęp 2024-06-15](ang.).
↑AsifA.DojaAsifA., WendyW.RobertsWendyW., Immunizations and autism: a review of the literature, „The Canadian Journal of Neurological Sciences. Le Journal Canadien Des Sciences Neurologiques”, 33 (4), 2006, s. 341–346, ISSN0317-1671, PMID: 17168158.
↑ abRose E.R.E.NevillRose E.R.E., LucL.LecavalierLucL., Elizabeth A.E.A.StratisElizabeth A.E.A., Meta-analysis of parent-mediated interventions for young children with autism spectrum disorder, „Autism: The International Journal of Research and Practice”, 22 (2), 2018, s. 84–98, DOI: 10.1177/1362361316677838, ISSN1461-7005, PMID: 29490483.
↑BernardB.MetzBernardB., James A.J.A.MulickJames A.J.A., Eric M.E.M.ButterEric M.E.M., Autism: a late 20th century fad magnet, [w:] John W.J.W.Jacobson, Richard M.R.M.Foxx, James A.J.A.Mulick (red.), Controversial therapies for developmental disabilities: fad, fashion, and science in professional practice, Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Assoc, 2005, s. 237–264, ISBN 1-4106-1191-4, OCLC57507545.
↑ abcJason C.J.C.TraversJason C.J.C. i inni, Fad, pseudoscientific, and controversial interventions, [w:] RussellR.Lang, Terry B.T.B.Hancock, Nirbhay N.N.N.Singh (red.), Early intervention for young children with autism spectrum disorder, Cham: Springer International Publishing, 2016, s. 257–293, DOI: 10.1007/978-3-319-30925-5_9, ISBN 978-3-319-30923-1.
↑ abcdSamuel L.S.L.OdomSamuel L.S.L. i inni, Evaluation of comprehensive treatment models for individuals with autism spectrum disorders, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, 40 (4), 2010, s. 425–436, DOI: 10.1007/s10803-009-0825-1, ISSN0162-3257, PMID: 19633939.
↑ abcdFred R.F.R.VolkmarFred R.F.R., Lisa A.L.A.WiesnerLisa A.L.A., Essential clinical guide to understanding and treating autism, Hoboken, New Jersey: Wiley and Sons, Inc., 2017, s. 271–290, ISBN 978-1-119-42698-1, OCLC980871599.
↑ abRobertR.LaRueRobertR., Son-Rise program, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2013, s. 2939, DOI: 10.1007/978-1-4419-1698-3, ISBN 978-1-4419-1697-6.
↑Keith J.K.J.HyattKeith J.K.J., Brain Gym®: building stronger brains or wishful thinking?, „Remedial and Special Education”, 28 (2), 2007, s. 117–124, DOI: 10.1177/07419325070280020201, ISSN0741-9325.
↑ abScott O.S.O.LilienfeldScott O.S.O., RachelR.AmmiratiRachelR., MichalM.DavidMichalM., Distinguishing science from pseudoscience in school psychology: science and scientific thinking as safeguards against human error, „Journal of School Psychology”, 50 (1), 2012, s. 7–36, DOI: 10.1016/j.jsp.2011.09.006, PMID: 22386075.
↑ abPaul A.P.A.Howard-JonesPaul A.P.A., Neuroscience and education: myths and messages, „Nature Reviews. Neuroscience”, 15 (12), 2014, s. 817–824, DOI: 10.1038/nrn3817, ISSN1471-0048, PMID: 25315391.
↑Jason C.J.C.TraversJason C.J.C., Evaluating claims to avoid pseudoscientific and unproven practices in special education, „Intervention in School and Clinic”, 52 (4), 2017, s. 195–203, DOI: 10.1177/1053451216659466, ISSN1053-4512.
↑ abRobertR.LaRueRobertR., Patterning (Doman-Delacato method), [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2017, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1306-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑Oliver C.O.C.MudfordOliver C.O.C., ChrisCh.CullenChrisCh., Auditory integration training: a critical review, [w:] John W.J.W.Jacobson, Richard M.R.M.Foxx, James A.J.A.Mulick (red.), Controversial therapies for developmental disabilities: fad, fashion, and science in professional practice, Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Assoc, 2005, s. 351–362, ISBN 1-4106-1191-4, OCLC57507545.
↑SaritaS.AustinSaritaS., Auditory integration therapy, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2019, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_961-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑ abThomasT.ZaneThomasT., Fads in special education: an overview, [w:] John W.J.W.Jacobson, Richard M.R.M.Foxx, James A.J.A.Mulick (red.), Controversial therapies for developmental disabilities: fad, fashion, and science in professional practice, Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Assoc, 2005, s. 175–192, ISBN 1-4106-1191-4, OCLC57507545.
↑Gary J.G.J.WilliamsGary J.G.J. i inni, The use of tinted lenses and colored overlays for the treatment of dyslexia and other related reading and learning disorders, „Optometry”, 75 (11), 2004, s. 720–722, DOI: 10.1016/S1529-1839(04)70226-2, ISSN1529-1839, PMID: 15597816.
↑MickeyM.LosinskiMickeyM., Sara A.S.A.SandersSara A.S.A., Nicole M.N.M.WisemanNicole M.N.M., Examining the use of deep touch pressure to improve the educational performance of students with disabilities: a meta-analysis, „Research and Practice for Persons with Severe Disabilities”, 41 (1), 2016, s. 3–18, DOI: 10.1177/1540796915624889, ISSN1540-7969.
↑TempleT.GrandinTempleT., Hug machine, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2018, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_180-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑CoriC.FujiiCoriC., C. EnjeyC.E.LinC. EnjeyC.E., Jeffrey J.J.J.WoodJeffrey J.J.J., Relaxation techniques, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2013, s. 2552–2557, DOI: 10.1007/978-1-4419-1698-3, ISBN 978-1-4419-1697-6.
↑PamelaP.UllmannPamelaP., Art therapy and autism, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2015, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_102047-1, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑CelineC.SchweizerCelineC., Erik J.E.J.KnorthErik J.E.J., MarinusM.SpreenMarinusM., Art therapy with children with autism spectrum disorders: a review of clinical case descriptions on ‘what works’, „The Arts in Psychotherapy”, 41 (5), 2014, s. 577–593, DOI: 10.1016/j.aip.2014.10.009.
↑CelineC.SchweizerCelineC., MarinusM.SpreenMarinusM., Erik J.E.J.KnorthErik J.E.J., Exploring what works in art therapy with children with autism: tacit knowledge of art therapists, „Art Therapy”, 34 (4), 2017, s. 183–191, DOI: 10.1080/07421656.2017.1392760, ISSN0742-1656.
↑National AutismN.A.CenterNational AutismN.A., National Standards Project, phase 1, Randolph, Massachusetts: National Autism Center, 2009. Brak numerów stron w książce
↑CarmelC.O’SullivanCarmelC., Drama and autism, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2015, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_102102-1, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑JinahJ.KimJinahJ., Music therapy, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2018, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1529-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑MichelleM.SowaMichelleM., RuudR.MeulenbroekRuudR., Effects of physical exercise on autism spectrum disorders: a meta-analysis, „Research in Autism Spectrum Disorders”, 6 (1), 2012, s. 46–57, DOI: 10.1016/j.rasd.2011.09.001.
↑EmilyE.BremerEmilyE., MichaelM.CrozierMichaelM., MeghannM.LloydMeghannM., A systematic review of the behavioural outcomes following exercise interventions for children and youth with autism spectrum disorder, „Autism: The International Journal of Research and Practice”, 20 (8), 2016, s. 899–915, DOI: 10.1177/1362361315616002, ISSN1461-7005, PMID: 26823546.
↑KarlK.KunziKarlK., Improving social skills of adults with autism spectrum disorder through physical activity, sports and games: a review of the literature, „Adultspan Journal”, 14 (2), 2015, s. 100–113, DOI: 10.1002/adsp.12008.
↑RussellR.LangRussellR., TingT.LiuTingT., KatherineK.Ledbetter-ChoKatherineK., Exercise in autism, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2018, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_102189-1, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑Marguerite E.M.E.O’HaireMarguerite E.M.E., Animal-assisted intervention for autism spectrum disorder: a systematic literature review, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, 43 (7), 2013, s. 1606–1622, DOI: 10.1007/s10803-012-1707-5, ISSN1573-3432, PMID: 23124442.
↑AnnickA.MaujeanAnnickA., Christopher A.Ch.A.PeppingChristopher A.Ch.A., ElizabethE.KendallElizabethE., A systematic review of randomized controlled trials of animal-assisted therapy on psychosocial outcomes, „Anthrozoös”, 28 (1), 2015, s. 23–36, DOI: 10.2752/089279315X14129350721812, ISSN0892-7936.
↑Marguerite E.M.E.O’HaireMarguerite E.M.E., Research on animal-assisted intervention and autism spectrum disorder, 2012–2015, „Applied Developmental Science”, 21 (3), 2017, s. 200–216, DOI: 10.1080/10888691.2016.1243988, ISSN1088-8691.
↑LoriL.MarinoLoriL., Construct validity of animal-assisted therapy and activities: how important is the animal in AAT?, „Anthrozoös”, 25 (sup1), 2012, s139–s151, DOI: 10.2752/175303712X13353430377219, ISSN0892-7936.
↑BarbaraB.CookBarbaraB., Relationship enhancement methods, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2018, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1775-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑ChrisCh.CullenChrisCh., Oliver C.O.C.MudfordOliver C.O.C., Gentle teaching, [w:] John W.J.W.Jacobson, Richard M.R.M.Foxx, James A.J.A.Mulick (red.), Controversial therapies for developmental disabilities: fad, fashion, and science in professional practice, Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Assoc, 2005, s. 423–434, ISBN 1-4106-1191-4, OCLC57507545 [dostęp 2019-03-20].
↑Jasper A.J.A.EstabilloJasper A.J.A., Johnny L.J.L.MatsonJohnny L.J.L., Sensory integration therapy and DIR/Floortime, [w:] Johnny L.J.L.Matson (red.), Handbook of treatments for autism spectrum disorder, Autism and Child Psychopathology Series, Cham: Springer International Publishing, 2017, s. 331–342, DOI: 10.1007/978-3-319-61738-1_19, ISBN 978-3-319-61737-4.
↑ abOliver D.O.D.HowesOliver D.O.D. i inni, Autism spectrum disorder: consensus guidelines on assessment, treatment and research from the British Association for Psychopharmacology, „Journal of Psychopharmacology”, 32 (1), 2018, s. 3–29, DOI: 10.1177/0269881117741766, ISSN1461-7285, PMID: 29237331, PMCID: PMC5805024.
↑ abRobert E.R.E.AccordinoRobert E.R.E. i inni, Psychopharmacological interventions in autism spectrum disorder, „Expert Opinion on Pharmacotherapy”, 17 (7), 2016, s. 937–952, DOI: 10.1517/14656566.2016.1154536, ISSN1744-7666, PMID: 26891879.
↑BrianB.ReichowBrianB., Fred R.F.R.VolkmarFred R.F.R., Michael H.M.H.BlochMichael H.M.H., Systematic review and meta-analysis of pharmacological treatment of the symptoms of attention-deficit/hyperactivity disorder in children with pervasive developmental disorders, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, 43 (10), 2013, s. 2435–2441, DOI: 10.1007/s10803-013-1793-z, ISSN1573-3432, PMID: 23468071, PMCID: PMC3787525.
↑EkaterinaE.StepanovaEkaterinaE. i inni, Pharmacotherapy of emotional and behavioral symptoms associated with autism spectrum disorder in children and adolescents, „Dialogues in Clinical Neuroscience”, 19 (4), 2017, s. 395–402, ISSN1294-8322, PMID: 29398934, PMCID: PMC5789216.
↑ abRituR.GoelRituR. i inni, An update on pharmacotherapy of autism spectrum disorder in children and adolescents, „International Review of Psychiatry”, 30 (1), 2018, s. 78–95, DOI: 10.1080/09540261.2018.1458706, ISSN1369-1627, PMID: 29693461.
↑TomoyaT.HirotaTomoyaT. i inni, Antiepileptic medications in autism spectrum disorder: a systematic review and meta-analysis, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, 44 (4), 2014, s. 948–957, DOI: 10.1007/s10803-013-1952-2, ISSN1573-3432, PMID: 24077782.
↑KatrinaK.WilliamsKatrinaK. i inni, Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) for autism spectrum disorders (ASD), „The Cochrane Database of Systematic Reviews” (8), 2013, CD004677, DOI: 10.1002/14651858.CD004677.pub3, ISSN1469-493X, PMID: 23959778.
↑ abcdefghMelissaM.DeFilippisMelissaM., The use of complementary alternative medicine in children and adolescents with autism spectrum disorder, „Psychopharmacology Bulletin”, 48 (1), 2018, s. 40–63, ISSN0048-5764, PMID: 29382959, PMCID: PMC5765434.
↑ abGeraldineG.LeaderGeraldineG., ArleneA.MannionArleneA., Gastrointestinal disorders, [w:] Johnny L.J.L.Matson (red.), Comorbid conditions among children with autism spectrum disorders, Cham: Springer International Publishing, 2016, s. 257–282, ISBN 978-3-319-19183-6, OCLC920465946.
↑SalvadorS.Marí-BausetSalvadorS. i inni, Evidence of the gluten-free and casein-free diet in autism spectrum disorders: a systematic review, „Journal of Child Neurology”, 29 (12), 2014, s. 1718–1727, DOI: 10.1177/0883073814531330, ISSN1708-8283, PMID: 24789114.
↑MadisonM.PilatoMadisonM., Antigluten therapy, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2016, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1285-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑MadisonM.PilatoMadisonM., Casein, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2017, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1287-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑SusanS.HymanSusanS., Feingold diet, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2018, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_23-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑Megan R.M.R.SanctuaryMegan R.M.R. i inni, Dietary considerations in autism spectrum disorders: the potential role of protein digestion and microbial putrefaction in the gut-brain axis, „Frontiers in Nutrition”, 5, 2018, DOI: 10.3389/fnut.2018.00040, ISSN2296-861X, PMID: 29868601, PMCID: PMC5968124.
↑ abcMark J.M.J.GarciaMark J.M.J. i inni, Diet and supplementation targeted for autism spectrum disorder, [w:] Johnny L.J.L.Matson (red.), Handbook of treatments for autism spectrum disorder, Cham: Springer International Publishing, 2017, s. 397–425, DOI: 10.1007/978-3-319-61738-1_22, ISBN 978-3-319-61737-4.
↑ShanthiS.KrishnaswamiShanthiS., Melissa L.M.L.McPheetersMelissa L.M.L., JeremyJ.Veenstra-VanderWeeleJeremyJ., A systematic review of secretin for children with autism spectrum disorders, „Pediatrics”, 127 (5), 2011, e1322–e1325, DOI: 10.1542/peds.2011-0428, ISSN0031-4005, PMID: 21464196, PMCID: PMC3387870.
↑KatrinaK.WilliamsKatrinaK., John A.J.A.WrayJohn A.J.A., Danielle M.D.M.WheelerDanielle M.D.M., Intravenous secretin for autism spectrum disorders (ASD), „The Cochrane Database of Systematic Reviews” (4), 2012, CD003495, DOI: 10.1002/14651858.CD003495.pub3, ISSN1469-493X, PMID: 22513913.
↑Secretin and autism [online], ResearchAutism.net, 21 grudnia 2018 [zarchiwizowane z adresu 2020-09-28].
↑MadisonM.PilatoMadisonM., Nutritional interventions, [w:] Fred R.F.R.Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders, New York, NY: Springer New York, 2017, DOI: 10.1007/978-1-4614-6435-8_1303-3, ISBN 978-1-4614-6435-8. Brak numerów stron w książce
↑ abcYong-JiangY.J.LiYong-JiangY.J., Ya-MinY.M.LiYa-MinY.M., Da-XiongD.X.XiangDa-XiongD.X., Supplement intervention associated with nutritional deficiencies in autism spectrum disorders: a systematic review, „European Journal of Nutrition”, 57 (7), 2018, s. 2571–2582, DOI: 10.1007/s00394-017-1528-6, ISSN1436-6215, PMID: 28884333.
↑AlessandroA.MinariniAlessandroA. i inni, N-acetylcysteine in the treatment of psychiatric disorders: current status and future prospects, „Expert Opinion on Drug Metabolism and Toxicology”, 13 (3), 2017, s. 279–292, DOI: 10.1080/17425255.2017.1251580, ISSN1744-7607, PMID: 27766914.
This browser is not supported by Wikiwand :( Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience. Please download and use one of the following browsers:
Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.
X
Get ready for Wikiwand 2.0 🎉! the new version arrives on September 1st! Don't want to wait?
Oh no, there's been an error
Please help us solve this error by emailing us at support@wikiwand.com
Let us know what you've done that caused this error, what browser you're using, and whether you have any special extensions/add-ons installed.
Thank you!