Minakał
| |||||
gmejna: | Radwor | ||||
zagmejnowanje: | 1999 | ||||
wobydlerstwo: | 328 (31. decembra 2022)[1] | ||||
přestrjeń: | 1,64 km² | ||||
wysokosć: | 136 metrow n.m.hł. | ||||
51.29861111111114.458055555556136
| |||||
póstowe čisło: | 02627 | ||||
předwólba: | 035934 | ||||
wotwodźene słowa: |
| ||||
Minakałski hród | |||||
wikidata: Minakał (Q1935276)
|
Minakał (němsce Milkel) je cyrkwinska wjes na sewjerowuchodźe Budyskeho wokrjesa w Sakskej. Wona słuša k Hornjej Łužicy a wot 1. januara 1999 ke gmejnje Radwor. Minakał leži w serbskim sydlenskim rumje a ma 328[2] wobydlerjow. Do Minakała słuša wjesny dźěl Hat (Teicha).
Geografija
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Wjeska leži 15 kilometrow sewjernje Budyšina w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow we wysokosći 136 metrow nad normalnej nulu. Wokolina je poměrnje płona a charakteristiska přez rěki a přirodne a rybjace haty. We wsy wuliwa so rěčka Łomšćanka do Małeje Sprjewje, promjenja Sprjewje.
Ležownostne mjena
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Deleńki, Rěžowač = stary hat, Milany, Bródki, Wuheńc, Łužk, Křiz-hat, Čorny łuh, Běły łuh, Ćernjanski hat.[3]
Stawizny
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Wjeska so prěni raz 1322 jako Milekal naspomni a ryćerkubło prěni raz w lěće 1430.[4] W lětomaj 1556 a 1752 so cyła wjes nimo cyrkwje wotpali.[5]
Po Wienskim kongresu zwosta wjes w Sakskej.
Dnja 29. oktobra 1922 załožichu Minakałscy Serbja swoje towarstwo „Statok“, kotremuž přisłušachu šěsć lět pozdźišo na 80 čłonow z Minakała kaž tež z wokolnych wsow Lipiča, Psowjow, Wjesela, Drobow a Łomska. Wot 1925/26 měješe „Statok“ tež swójski chór pod nawodom Emila Krawca-Schneidera, bratra Bjarnata Krawca, kaž tež dźiwadłowu skupinu. Kónc 1920tych lět nawjedowaše chór wěstu chwilu tež wučer Jan Lajnert. Jako čłonske towarstwo Domowiny dyrbješe tež Minakałski cyłk swoju dźěławosć 1937 zastajić. W lěće 1958 spožči so Minakałskej Domowinskej skupinje čestne mjeno „Statok“.[6]
Hač do kónca lěta 1998 běše Minakał samostatna gmejna, so pak 1. januara 1999 Radworjej přidruži.
Wobydlerstwo a rěč
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]W lětomaj 1884/85 zliči Arnošt Muka w Minakale 436 wobydlerjow, z kotrychž běchu 389 Serbow (štož wotpowědowaše 89 %).[7] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 57,1 %.[8]
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 366 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 47,2 lět (Sakska: 46,4).[9]
Wosada
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Do Minakałskeje ewangelskeje wosady – dźensa dźěl wosady Minakał-Łupoj – słušeja wsy Droby, Chróst, Kamjenej, Łomsk, Lipič, Psowje a Wjesel.
Wosobiny
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]- Jan Langa (1669–1727), Minakałski farar wot 1710 do 1727
- Handrij Šała (1843–1915), wučer a składnostny basnik, rodźeny w Minakale
Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Minakałskej cyrkwi.
Literatura
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]- Milkel/Minakał mit Teicha/Hat. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 148–153.
Žórła
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]- ↑ staw: 31. decembra 2022; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
- ↑ 31. decembra 2022; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
- ↑ Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 11 (digitalizat).
- ↑ Minakał w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
- ↑ Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen nach der Natur neu aufgenommen von F. Heise, Architect. III. Section: Markgrafenthum Oberlausitz, Leipzig, um 1860. (němsce)
- ↑ STATOK jemu rěkachu. W Předźenaku, 16. septembra 1972, str. 8.
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 56. → wšě wjeski
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245. [769 wobydlerjow, z nich 305 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 26 z pasiwnymi, 108 serbskich dźěći a młodostnych, 330 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
- ↑ Wuslědki ludličenja 2011 za Radwor (pdf)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Radibor_Milkel_Aerial_alt.jpg/400px-Radibor_Milkel_Aerial_alt.jpg)
Wotkazaj
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)
Boranecy | Bronjo | Čorny Hodler | Droby | Haj | Hat | Chasow | Chelno | Kamjenej | Łomsk | Łupjanska Dubrawka | Łupoj | Lipič | Lutobč | Měrkow | Miłkecy ze Stróžišćom | Minakał | Nowe Boranecy | Nowe Bronjo | Wjesel | Wulki Přezdrěń z Přezdrěnkom
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.