قلعه آتشگاه
قلعه آتشگاه | |
---|---|
![]() قلعه آتشگاه از محدود قلعههای لانهموری ایران | |
![]() | |
نام | قلعه آتشگاه |
کشور | ایران |
استان | استان خراسان رضوی |
شهرستان | شهرستان کاشمر |
اطلاعات اثر | |
کاربری | دژ، مجموعه باستانی |
دیرینگی | شاهنشاهی ساسانی |
دورهٔ ساخت اثر | شاهنشاهی ساسانی |
قلعهٔ آتشگاه یا دژ آتشگاه؛ نام دژی باستانی واقع در ۱۲ کیلومتری شمالغربی شهر کاشمر در استان خراسان رضوی است. این قلعه توسط شاهنشاهی ساسانی ساخته شده و در دوران باستان مشهور بوده است. در نزدیکی آتشکدهٔ آن، غاری بزرگ وجود دارد که نزدیک ورودی آن مجسمهای از یک سرباز سوار با شمشیر مشخص شده است.[۱] اکنون از این قلعهٔ باستانی، تنها دیوارهای فرو ریخته و قسمتی از ورودی غار باقیمانده است.[۲]
موقعیت
[ویرایش]موقعیت قلعه و سوقالجیشی آن، از نظر میزان دسترسناپذیری و مقاومت در برابر مهاجمان جزء شاخصترین و برترین دژهای باستانی ایران است و به راحتی با استحکامات قلعه بابک در کلیبر و قلعه الموت در رودبار قزوین رقابت میکند. این نشان میدهد که سازندگان قلعه به مطالعات میدانی، گستردهای دست زده بودهاند. روی هم رفته؛ قلعه آتشگاه بر روی صخرهای بلند و صعبالعبوری ساخته شده که سه طرف آن را پرتگاههای بلند و خطرناک تشکیل میدهد. پیرامون صخرهٔ قلعه را در فاصله اندکی پس از پرتگاهها، مجدداً دیوارهها و صخرههای بلند دیگری دربر گرفتهاند و آن را به شکل استحکاماتی غیرقابل راهیابی و دسترسناپذیر درآوردهاند.[۳]
لانهموری
[ویرایش]لانهموری بودن قلعه آتشگاه قابل توجه است. لانهموری اصطلاحی برای نوعی از ساختارهای دفاعی زیرزمینی است، این ساختارها اکنون با یکی از اصطلاحات کمتر شناخته شده «غار / پناهگاه / قلعه / چاله / شهر زیرزمینی» یا اصطلاحات مشابه دیگر شناخته شدهاند. این سازهها که در بسیاری از مناطق ایران و ترکیه دیده شده است، راهروهای پیچ در پیچ و راهروهایی با چندین طبقه و هزارتوی است که به تقلید از لانهٔ مورچه ساخته شده است. طرح این سازهها چنان پیچیدهٔ تودرتو و تاریک بوده که اگر دشمن یا شخص غریبهای یا ناآشناسی وارد آن میشد، در راهروهای تاریک گم شده و سرانجام توسط بومیان یا تشنگی و کمبود هوا کشته میشدند.[۳]
آتشکده کشمر
[ویرایش]به استناد سنگنبشتهٔ پایکولی در دوران شاهنشاهی ساسانی، کشمر (کاشمر) جزء محدودهٔ خراسان بزرگ بهشمار میرفته و ساسانیان برای احیای آیین باستانی تلاش زیادی کردهاند و چون در آن زمان، دیگر از آتشکدهٔ کشمر اثری برجای نمانده بود، شاهان ساسانی به ایجاد آتشکدهٔ دیگری دست میزنند که همچنان در مجموعهٔ باستانی قلعه آتشگاه باقی مانده است.[۴]
آتشکدهٔ کشمر اولین آتشکدهٔ زرتشتی بود که توسط گستاسپ و به درخواست زرتشت در کشمر بنا گردید. در بخشی از شاهنامهٔ فردوسی، ماجرای پیدا شدن زرتشت و پذیرفتن گشتاسپ؛ دین او را به نظم درآمده که گشتاسب پس از پذیرفتن دین زرتشت، موبدان را به سرتاسر گیتی روانه کرده و آذر به آتشکدهها (گنبدان) مینهد و نخستین آنان، آذر برزینمهر است که به کشمر بنیان گذارد و در جلوی آتشکده، سرو بهشتی را کاشت و آن را نماد پذیرفتن دین بهی قرار داد و موبدان را به سرتاسر جهان فرستاده و فرمان داد همه نامداران و بزرگان به سوی آن پرستشکده روی آورند.[۵]
نگارخانه
[ویرایش]-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
قلعه آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
غار آتشگاه در سال ۱۴۰۲
-
غار آتشگاه در سال ۱۴۰۲
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ «Atashgah Castle». سازمان ایرانگردی و جهانگردی. دریافتشده در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۱.
- ↑ «تمثیل بهشت در زمین با باغهای انگور کاشمر». خبرگزاری مهر. دریافتشده در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۱.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «لانهموری و قلعه آتشگاه کاشمر». پژوهشهای ایرانی. دریافتشده در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۱.
- ↑ «ترشیز؛ دروازه ورود اسلام به خراسان». ایکنا. دریافتشده در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۱.
- ↑ کزازی، نامه باستان؛ ویرایش و گزارش شاهنامه فردوسی، ۶: ۴٧-۴۸.
آرامگاهها | ||
---|---|---|
مساجد و امامزادهها | ||
قلعهها | ||
آسیابهای آبی | ||
دیگر آثار |
آذربایجان شرقی | ||
---|---|---|
آذربایجان غربی | ||
اردبیل | ||
اصفهان | ||
ایلام | ||
بوشهر | ||
تهران | ||
چهارمحال و بختیاری | ||
خراسان شمالی | ||
خراسان رضوی | ||
خراسان جنوبی | ||
خوزستان | ||
زنجان | ||
سمنان | ||
سیستان و بلوچستان | ||
فارس | ||
قزوین | ||
قم |
| |
کردستان | ||
کرمان |
| |
کرمانشاه | ||
گلستان | ||
گیلان | ||
لرستان | ||
مازندران | ||
مرکزی | ||
هرمزگان | ||
همدان | ||
یزد |
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.