Домскі сабор (Талін)
Славутасць | |
Домскі сабор | |
---|---|
Toomkirik | |
| |
59°26′13″ пн. ш. 24°44′21″ у. д.HGЯO | |
Краіна |
![]() |
Горад | Талін |
Канфесія | лютэранства |
Епархія | Рэвельскае біскупства і Эстонская Евангелічная Лютэранская Царква |
Тып будынка | Сабор |
Архітэктурны стыль | гатычная архітэктура |
Дата заснавання | XIII стагоддзе |
Будаўніцтва | XIII стагоддзе — XIV стагоддзе |
Статус | ахоўваецца дзяржавай |
Стан | дзейны |
![]() |
До́мскі сабо́р (эст.: Toomkirik), цалкам Сабо́р Свято́й Дзе́вы Мары́і ў Та́ліне (эст.: Tallinna Neitsi Maarja Piiskoplik Toomkirik) — лютэранскі кафедральны сабор, які знаходзіцца ў старым горадзе Таліна. Прысвечаны Святой Дзеве Марыі.
Домскі сабор — адзін з найстарэйшых храмаў Таліна. Сучасны выгляд набыў пасля некалькіх перабудоў. Вежа сабора пабудаваная ў барочным стылі, а капліцы-прыбудовы — у пазнейшых архітэктурных стылях. Усярэдзіне храму знаходзяцца пахаванні XIII—XVIII стагоддзяў, а таксама розныя дваранскія гербы і эпітафіі, прысвечаныя вядомым асобам XII—XX стагоддзяў.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Першая драўляная царква на гэтым месцы закладзеная як каталіцкая на пачатку XIII стагоддзя, праўдападобна з заваяваннем Таліна данамі. Дамініканцы, што прыбылі сюды ў 1229 годзе, пачалі будаваць замест драўлянай мураваную царкву. Першыя дакументальныя звесткі пра яе датуюцца 1233 годам, калі ў Рым быў накіраваны ліст з просьбай дазволіць кансекрацыю.
Дамініканцы здолелі пабудаваць толькі муры. Пабудова была скончаная ў 1240 і тады ж асвечаная як кафедральны сабор пад назвай Дзевы Марыі. На пачатку XIV стагоддзя пачалася рэканструкцыя, была пабудаваная новая алтарная частка і сакрысція.
У 1330 пачалася перабудова аднапавярховага будынку да трохпавярховага. Царква пераробленая ў базіліку, даўжыня яе дасягнула 29 метраў. У другой палове XIV стагоддзя былі скончаныя прамавугольныя слупы. На пачатку XV стагоддзя былі завершаныя перакрыцці нефаў.
У 1561 года царква стала лютэранскай.
Пад час вялікага пажару 1684 года была знішчаная вялікая частка дэкору будынку, а таксама вежа над паўднёвым нефам. У 1686 годзе царква была адноўленая да папярэдняга выгляду. Амвон з фігурамі апосталаў (1686) і алтарную карціну (1696) аднавіў эстонскі скульптар Хрысціян Акерман.
У 1778—1779 гг. паводле праекта архітэктара К.Л. Гейста была пабудавана заходняя вежа ў барочным стылі. Два з царкоўных званоў вылітыя ў XVII, яшчэ два — у XVIII стагоддзях. Арган створаны ў 1914 годзе.
У цяперашні час у саборы знаходзіцца рэзідэнцыя архібіскупа Эстонскай евангельскай лютэранскай царквы.
Архітэктура
[правіць | правіць зыходнік]Асноўны аб’ём трохнефавы, цэнтральны неф мае працяг у выглядзе алтарнай часткі. З заходняга боку над цэнтральным нефам знаходзіцца царкоўная вежа, што выконвае функцыю званіцы.
Пахаванні
[правіць | правіць зыходнік]У саборы пахаваныя багата вядомых асоб, сярод якіх французскі шляхціц Понтус дэ ла Гардзі з жонкай Сафіяй Гіленгельм , пазашлюбнай дачкой шведскага караля Яна III Васы; адмірал Самуэль Грэйг, каханак Кацярыны II; адмірал Іван Крузенштэрн, які зладзіў першую расійскую экспедыцыю вакол свету; багемскі шляхціц Індржых Матыяш Турн, адзін з лідараў пратэстанцкага мяцяжу супраць імператара Фердынанда II.
Зноскі
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- «Таллинн». Краткий энциклопедический справочник. — Таллинн: Валгус, 1980.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]![]() |
Домскі сабор (Талін) на Вікісховішчы |
---|
- Эстонская евангельская лютэранская царква Архівавана 31 сакавіка 2008. (эст.) (англ.)
![]() | ||
---|---|---|
Храмы | Домскі сабор · Манастыр Святой Біргіты · Сабор Аляксандра Неўскага · Царква прытулку святога Яна · Царква Святога Духа · Царква Святога Мікалая · Царква Святога Мікалая Цудатворцы · Царква Святога Іаана · Царква Святога Міхаіла · Царква Святога Олафа | |
Будынкі і збудаванні | Гарадскія сцены · Дом Стэнбака · Дом эстонскага рыцарства · Доўгі Герман · Замак Глэна · Замак Маар'ямяэ · Замак Тоампеа · Кадрыёрг · Кік-ін-дэ-Кёк · Лінахол · Ратуша · Ратушная аптэка · «Тры сястры» · Тэлевежа | |
Прырода і паркі | Аэгна · Кадрыёрг · Лясныя могілкі · Могілкі Каламая · Могілкі Коплі · Могілкі Мыйгу · Харку · Юлемістэ | |
Культура | Музей Куму · Эстонскі гістарычны музей · Эстонскі марскі музей · Эстонскі музей пад адкрытым небам · Таверна Колу · Эстонскі мастацкі музей · Музей Мікеля · Талінскае спеўнае поле · Тэатр «Эстонія» · Батанічны сад · Заапарк | |
Адукацыя | ||
Помнікі |
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.