Дағстан
Рәсәй Федерацияһы субъекты | |||||
Дагестан
| |||||
| |||||
![]() | |||||
баш ҡала |
Махачҡала | ||||
52-се | |||||
- Барлығы |
50270 км² | ||||
- Барлығы |
2 946 035 (2013) 58.6/км² | ||||
ТТП |
35-се | ||||
- Барлығы (ағым. хаҡ.) |
285,3 млрд. Һум млрд. һум (2010) 78,3 мең Һум мең һум | ||||
Федераль округ |
Төньяҡ-Кавказ федераль округы | ||||
Иҡтисади район |
Төньяҡ-Кавказ иҡтисад районы | ||||
урыҫ, авар, агул, әзербайжан, даргин, кумык, лак, лезгин, ноғай, рутул, табасаран, тат, цахур, чечен[комм. 1] | |||||
Башлыҡ |
Абдулатипов Рамазан Гаджимурад улы | ||||
05 | |||||
RU-DA | |||||
Сәғәт бүлкәте |
MSD[d], UTC+3:00[d] һәм Европа/Москва[d][1] | ||||
Бүләктәре: |
![]() ![]() ![]() ![]() | ||||
Рәсми сайты: |
http://www.government-rd.ru/ |
Дағстан Республикаһы, йәки йышыраҡ Дағстан — Рәсәй составындағы республика. Иң көньяҡтағы һәм күп милләтле, ул халыҡ һанының тәбиғи үҫеше буйынса ла алғы рәттә тороусы төбәк[2].
Автономиялы Республика булараҡ 1921 йылдың 20 майында ойошторола. Әзербайжан, Грузия, Чечен Республикаһы, Ставрополь крайы һәм Ҡалмыҡстан менән сиктәш.
Баш ҡалаһы — Махачҡала, күренекле революционер Махач Дахадаевтың исемен йөрөтә.
Ҡоролош
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Республикала 42 муниципаль район һәм 10 ҡала округы бар.
Иҡтисад
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Республика бюджеты (2009):
- сығымдар — 67 603,7 млн һум
- килемдәр — 64 673,4 млн һум, уларҙан:
- һалымдар һәм йыйымдар — 13 984,4 млн һум
- федераль бюджеттан трансферт — 50 689,0 млн һум
Банк өлкәһе
- Төбәк банкылары һаны буйынса Дағстан Рәсәйҙә 3-сө урында тора: республикала бындай 25 учреждение эшләй.
Галерея
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]-
«Дәрбент – Дағстан ҡалаһы». Рәсәй Банкы аҡсаһының реверсы.
-
Ирганай ГЭСы, Авар Койсу йылғаһында.
-
Салты мәмерйәһе. Салта, Дағстан.
-
Кавказдың топографик картаһы.
-
Дағстандың физик картаһы.
Электроэнергетика
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Тауҙарҙан аҡҡан йылғаларҙың ҙур гидроэлектрик потенциалы бар: йылға 55 млрд кВт/сәғәт электроэнергия бирергә мөмкин. 2010 йылда Дағстанда 5,1 млрд кВт/сәғәт электроэнергия етештерелде. Иң эре ГЭСтар:
- Чиркей ГЭСы, ҡеүәте 1000 МВт
- Ирганай ГЭСы, ҡеүәте 400 МВт
- Миатли ГЭСы, ҡеүәте 220 МВт
- Чирюрти ГЭС-ы, ҡеүәте 125 МВт
- Гергебиль ГЭС-ы, ҡеүәте 17,8 МВт
- Гуниб ГЭС-ы, ҡеүәте 15 МВт
Хәҙерге көндә Гоцатлин ГЭС-ы (100 МВт, 310 млн кВт/сәғәт ҡеүәте менән) төҙөлә.
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ Согласно конституции, государственными языками республики являются русский и все языки народов Дагестана. Однако только 14 языков имеют свою письменность и функционируют как государственные.
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Ахмедханов К. Э. Путешествие по Дагестану: Практическое руководство. — М.: Физкультура и спорт, 1988. — 272 с. — (По родным просторам).
- История Дагестана с древнейших времен до наших дней. В двух томах. Ред. А. И. Османов. М., Наука, 2004.
- Криштопа, А. Е. Дагестан в ХІІІ — начале ХV вв. Очерк политической истории. М., Мамонт; Таус, 2007.
- Карпов, Ю. Ю. Взгляд на горцев. Взгляд с гор. Мировоззренческие аспекты культуры и социальный опыт горцев Дагестана. СПб., Петербургское востоковедение, 2007.
- Дагестан и мусульманский Восток. Сборник статей в честь профессора Амри Рзаевича Шихсаидова. Сост. и отв. ред. А. К. Аликберов, В. О. Бобровников. М., Издательский дом Марджани, 2010.
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Сайт Президента Республики Дагестан 2015 йыл 3 ноябрь архивланған.
- Сайт Народного Собрания (парламента) Республики Дагестан 2012 йыл 27 ғинуар архивланған.
- Сайт правительства Республики Дагестан 2011 йыл 12 май архивланған.
- Дагестан в фотографиях 2010 йыл 26 ноябрь архивланған.
- Густерин П. В. Из социальной истории Дагестана и Закавказья 2013 йыл 4 октябрь архивланған.
- Сайт постоянного предстваительства Респубилки Дагестан при Президенте Российской Федерации
- Новости Дагестана 2013 йыл 23 ноябрь архивланған.
Республикалар | Адыгея •
Алтай • Башҡортостан • Бүрәт • Дағстан • Ингушетия • Карелия • Коми • Ҡабарҙы-Балҡар • Ҡалмыҡстан • Ҡарасәй-Черкесия • Ҡырым3 • Марий Эл • Мордовия • Саха (Яҡутстан) • Сыуашстан • Татарстан • Төньяҡ Осетия — Алания • Тыва • Удмуртстан • Хакасия • Чечня |
---|---|
Крайҙар | Алтай • Байкал аръяғы • Камчатка • Краснодар • Красноярск • Пермь • Приморье • Ставрополь • Хабаровск |
Өлкәләр | Амур • Архангельск • Белгород • Брянск • Владимир • Волгоград • Вологда • Воронеж • Иваново • Иркутск • Калининград • Калуга • Кемерово • Киров • Кострома • Курск • Ҡурған • Ленинград • Липецк • Магадан • Мурманск • Мәскәү • Новгород • Новосибирск • Омск • Орёл • Пенза • Псков • Ростов • Рязань • Сахалин • Свердловск • Силәбе • Смоленск • Тамбов • Тверь • Томск • Төмән • Тула • Түбәнге Новгород • Ульяновск • Һамар • Һарытау • Ырымбур • Әстерхан • Ярославль |
Федераль әһәмиәттәге ҡала | |
Автономиялы өлкә | |
Автономиялы округтар | Ненец1 • Ханты-Манси2 • Чукот • Ямал-Ненец2 |
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.