Al-Qoida
Al-Qoida | |
---|---|
arabcha: القاعدة | |
![]() „Al-Qoida“ bayrogʻi | |
![]() „Al-Qoida“ faol boʻlgan mamlakatlar | |
Mafkurasi |
oʻta oʻngchilik vahhobiylik[1] islom fundamentalizmi panislomizm[2] antisemitizm[3] salafiylik |
Etnik mansubligi | koʻpmillatli |
Diniy mansubligi | islom |
Liderlari |
Usoma bin Lodin (1988—2011) Ayman az-Zavahiri (2011—2022) Sayful Odil (2022—h. v. |
Tuzilgan vaqti | 1988-yil 11-avgust |
Dushmanlari |
Davlatlar: ![]() |
Uyushtirgan ishlari | teraktlari |
Al-Qoida (arabcha القاعدة — „asos“) sunniy jihodchi harbiy tashkilotlarning xalqaro birlashmasidir. Uning ildizlari 1989 yili Sovet qurolli kuchlarining Afgʻonistondan olib chiqilishi bilan mamlakatda kuch yigʻa boshlagan diniy fundamentalistlar va ularning homiylari(Usoma bin Lodin va boshqalar)ga borib taqaladi.[4] Al-Qoidaning dasturiga musulmon oʻlkalarda xorijiy taʼsirlarga chek qoʻyish va yangi islomiy xalifalik yaratish kiradi.
„Al-Qoida“ tashkiloti 1980-yillar oxirida tashkil etilgan. 1998-yil AQShning Tanzaniya va Keniyadagi elchixonalaridagi portlashlar va 2001-yil 11-sentyabrida Nyu-Yorkdagi teraktlardan soʻng „Al-Qoida“ jahondagi eng yirik va qudratli terrorchilik tashkiloti sifatida koʻrila boshlandi. Tashkilot asoschisi Usoma bin Lodin 2011-yil mayida Pokistonda yoʻq qilingan. Uning oʻlimdan soʻng Ayman az-Zavahiri tashkilot yetakchisiga aylangan.[5] 2022-yilning 31-iyulida az-Zavahiriy Kobulda AQSh dron hujumi natijasida o‘ldirildi.[6]
Al-Qoida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi,[7] NATO,[8][9] Yevropa Ittifoqi,[10] Amerika Qoʻshma Shtatlari,[11] Avstraliya,[12] Kanada,[13] Isroil,[14] Yaponiya,[15] Niderlandiya,[16] Birlashgan Qirollik,[17] Rossiya,[18] Shvetsiya,[19] va Shveysariya[20] tomonidan terroristik tashkilot deb topilgan. Biroq Al-Qoida qarshi keng harbiy va ommaviy kampaniya 2001-yil 11-sentyabr terror xurujlarigacha boshlanmagan.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „The Intersection of Wahhabism and Jihad“ (en). Global Policy Journal. 2020-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 7-dekabr.
- ↑ Yassin Musharbash. „The Future of Terrorism: What al-Qaida Really Wants“ (en). Der Spiegel (2005-yil 12-avgust). 2012-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.
- ↑ John Miller. „Interview With Osama Bin Laden (in May 1998)“ (en). PBS (1998-yil 1-may). 1999-yil 8-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.
- ↑ BBC maqolasi
- ↑ „BMT „Al-Qoida“ning parchalanayotgani haqida maʼlumot berdi“. 2013-yil 12-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 2-avgust.
- ↑ „US kills al Qaeda leader Ayman al-Zawahiri in drone strike in Afghanistan“. CNN (2022-yil avgust).
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ [3]
- ↑ arxiv nusxasi, 2007-06-14da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-09-12
- ↑ arxiv nusxasi, 2005-03-24da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2005-03-24
- ↑ „arxiv nusxasi“. 2006-yil 20-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 12-sentyabr.
- ↑ arxiv nusxasi, 2006-11-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-09-12
- ↑ [4]
- ↑ [5]
- ↑ „arxiv nusxasi“. 2007-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 12-sentyabr.
- ↑ arxiv nusxasi, 2005-12-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-09-12
- ↑ [6]
- ↑ [7]
- ↑ arxiv nusxasi (PDF), 2007-06-09da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2007-06-09
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.