Sendika
Sendika, belirli bir işi yürütmek, ortak bir menfaati takip etmek veya teşvik etmek için kurulan bireyler, şirketler, kurumlar veya kuruluşlardan oluşan kendi kendini organize eden bir gruptur.
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Sendika kelimesi Fransızca "işçi sendikası" anlamına gelen syndicat kelimesinden (syndic "yönetici" anlamına gelir), Latince syndicus kelimesinden, o da Grekçe "bir konunun bekçisi" anlamına gelen σύνδικος (syndikos) kelimesinden gelir; ombudsman veya temsilci ile karşılaştırılabilir.[1]
Tanım
[değiştir | kaynağı değiştir]Merriam Webster Sözlüğü sendikayı, bir ekip olarak birlikte çalışan bir grup insan veya işletme olarak tanımlar. Bu, bir görevi üstlenmek veya bir ofis veya yargı yetkisi ile iş görüşmesi yapmak için resmi olarak yetkilendirilmiş bir konsey veya organ veya insan birliği veya bir endişeler birliği olabilir. Organize suçlarda bir haraççılar birliği anlamına gelebilir. Aynı anda bir dizi satış noktasında yayınlanmak üzere (gazete, radyo, TV, internet) materyal satan bir ticari kuruluşu veya tek bir yönetim altında bir grup gazeteyi ifade edebilir.[2]
İşçi sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Sendika, çalışan sendikası[3] aynı zamanda bir işçi sendikası anlamına da gelebilir. Bu kullanım, kelimenin Fransızca ve İspanyolca gibi dillerdeki etimolojik kuzenlerinin ortak anlamını yansıtmaktadır.
Çalışan tarafından yönetilen kuruluş
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu anlamda terim, sendikaların hem ulus devlete hem de kapitalist şirketlere bir alternatif oluşturduğu anarşist teori, özellikle de anarko-sendikalizm ile de ilişkilidir. Anarşistler, sendikalistler ve diğer özgürlükçü sosyalistler "sendika" kelimesini işçiler tarafından yönetilen bir işletmeye atıfta bulunmak için kullanırlar. Böyle bir işletme, orada çalışan herkesin yüz yüze katıldığı ve her işçinin bir oy hakkına sahip olduğu bir toplantı ile yönetilir. Ya hiç yönetici yoktur ya da yöneticiler doğrudan seçilir ve geri çağrılabilirler. Her iki durumda da en önemli kararlar tüm işgücü tarafından kolektif olarak alınır. Bu, işçilerin kendi kendini yönetmesi olarak bilinir.
Suç sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Suç sendikaları, organize suçları koordine etmek, teşvik etmek ve yürütmek, ulus-altı, ulusal veya uluslararası ölçekte ortak yasa dışı işler yürütmek için kurulur. Sendikanın alt birimi, İtalyan mafyası ve İtalyan Amerikan mafyası suç ailelerinde (New York suç dünyasına hakim olan Beş Aile, yani Gambino suç ailesi, Genovese suç ailesi, Lucchese suç ailesi, Bonanno suç ailesi ve Colombo suç ailesi) görüldüğü gibi kan bağıyla örgütlenmiş bir suç ailesi veya klandır.
Medya sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Medyada, sendikalar isim ve krediye göre organizasyonlardır. Örneğin, BBC Radio International bir radyo sendikasıdır. Televizyon ekran görüntüsünün alt üçte birlik kısmında yer alan bir haber ticker'ı genellikle sendikasyon haberlerini gösterir.
Basılı sendikasyon, haber makalelerini, köşe yazılarını, karikatür bantlarını ve diğer özellikleri gazetelere, dergilere ve internet sitelerine dağıtır. Yeniden basım hakları sunarlar ve telif haklarına sahip oldukları/temsil ettikleri içeriğin yeniden yayınlanması için diğer taraflara izin verirler.
İş sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir pazarda ortak çıkarları paylaşan ancak genellikle doğrudan rakip olmayan şirketler veya kurumlar gibi çeşitli ticari kuruluşlardan oluşan bir gruptur. Daha büyük şirketler veya kurumlar, pazardaki konumlarını güçlendirmek için sendikalar oluştururlar. Çeşitli internet girişimlerine odaklanan internet şirketleri, doğrudan rakiplerin de dahil olduğu kendi grupları içinde sendikalar oluşturma eğilimindedir. Bu gibi durumlarda, marka yönetimi veya arama motoru optimizasyonu gibi belirli bir pazar türünü paylaşırlar ve genellikle bir holding sendikası oluştururlar. Ulusal ya da uluslararası sendikalar olabilirler.
Satış sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir satış sendikası, ortak bir satış acentesi olan bir karteldir.[4] Bu tür kombinasyonlar İkinci Dünya Savaşı'ndan önce yaygındı. Bireysel işletmelerin satış departmanlarının örgütsel olarak birleşmesi, kartel üyesinin kartel yönetimine olan bağımlılığının artmasına neden olmuştur. Bu durum, söz konusu kombinasyonları istikrarlı hale getirmiştir. Bu sendika kartellerinin bazı genel merkezleri ve diğer binaları, tarihi binalar olarak anıt statüsüyle günümüze kadar kalmıştır.
Finans sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Finans alanında, genellikle basitçe sendika olarak adlandırılan bir banka (veya kredi birliği) sendikası, geleneksel olarak belirli bir amaç için ve tek bir borçluya genellikle büyük miktarda borç veren bir grup bankadır (veya kredi birliğidir). Sendikasyon kredileri, bir banka sendikası tarafından yazılan kredilerdir ve Avrupa veya Güney Amerika'daki gibi özel sermaye piyasalarından ziyade finansal piyasaların şirket mülkiyetinde olduğu ABD'de daha yaygındır. Sendikalarda krediyi veren bir lider kredi kuruluşu ve krediye katılan sermaye benzeri kredi kuruluşları bulunur. Hizmet, tahsilat vb. genellikle lider kredi veren tarafından yürütülür.
Sigorta sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]İş organizasyonunun sendika formu altında işlenen sigorta sözleşmeleri (tazminat sözleşmeleri) Hammurabi Kanunları'na kadar uzanmaktadır. Tazminat sağlamaya yönelik bir süreç olarak sigorta sendikası kavramı ilk olarak Lex Rhodia'da kodifiye edilmiş ve bugün hala Denizcilik Müşterek Avarya Kanunu olarak kullanılmaktadır.
Kurumsal sigortacıdan farklı olarak sigorta sendikası
[değiştir | kaynağı değiştir]Sigorta sendikasının işleyişinde, ihtiyaç fazlası tedarikçilerinin sorumluluğunun müşterek değil müteselsil olması esastır. Bu, sigorta sendikalarındaki üyelerin veya abonelerin kendilerini müşterek bir sorumluluktan ziyade kesin bir bireysel ayrı ve müteselsil sorumluluğa tabi tuttukları anlamına gelir. Sigorta sendikaları "anonim şirket" değildir ve anonim şirket olamazlar: ABD Yüksek Mahkemesi Roby v Lloyd's[5] davasında sigorta sendikalarının ayrı bir varlığı olmadığına karar vermiştir.
Bugün, sigorta sendikaları üç şekilde mevcut görünmektedir:
İngiltere merkezli Lloyd's of London Insurance Exchange Modeli
[değiştir | kaynağı değiştir]Lloyd's of London gibi bazı sigorta piyasaları, herhangi bir tazminat talebinin masraflarını karşılamak için tüm sorumluluğu üstlenen yatırımcı sendikaları tarafından sigortalanan sigorta teminatı sağlar. Sendikanın her bir üyesi, sendika tarafından girilen sigortanın sonuçlarına ilişkin masraf ve harcamalar için tam ve sınırsız bir sorumluluk olan müteselsil sorumluluğa sahiptir.[6]
ABD merkezli Sigorta Değişim Modeli
[değiştir | kaynağı değiştir]Amerika Birleşik Devletleri'nde dört büyük sigorta sendikası vardır ve bunlar, abone üyeler olarak adlandırılan sendika isimlerinin çeşitli sorumlulukları yoluyla tazminat sağlamaktadır.
- Birleşik Hizmetler Otomobil Birliği;[7]
- Otomobil Kulübü Sigortalararası Borsası;[8]
- Erie Indemnity Company;[9]
- Farmers Group Inc;[10]
Bu tür sigorta sendikaları Gerçek Avukatlar tarafından işletilmektedir.
Düzenlenmemiş kamu ve endüstriyel sigorta sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu düzenlemeler ne kamuya açık ne de düzenlemeye tabi olduğu için tanımlanmaları ve nitelendirilmeleri zordur. Ancak bilgi ve inanca göre, dünya çapında risklerin yakınlık/devlet/sanayi grupları tarafından çeşitli sorumluluk esasına göre paylaşıldığı bu tür binlerce düzenleme mevcuttur.[5]
Piyango sendikaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Piyango sendikaları biletleri bir havuzda toplamak ve böylece kazanma şansını artırmak için kurulur. Piyango sendikaları genel olarak Birleşik Krallık ve Avrupa'da daha yaygındır. ABD'de yasaldırlar, ancak düzenli olarak yasal sorunlar bildirilmektedir.[11]
Kitle fonlaması
[değiştir | kaynağı değiştir]Kitlesel fonlamada başarısızlık, yaratıcıların çevrimiçi platformlar aracılığıyla birçok farklı yatırımcıdan projeler için fon toplamasına olanak tanıyan bir yöntemdir. Özkaynak kitlesel fonlaması, yaratıcıların projeye yatırım yaptıklarında yatırımcılara özkaynak ihraç etmelerine olanak tanır. Özkaynak kitlesel fonlamasında, yaratıcı ve yatırımcı arasındaki bilgi asimetrisi çeşitli sorunlara ve bazı durumlarda piyasa başarısızlığına neden olabilir.[12]
Bir sendika, bir birey, melek yatırımcı veya risk sermayedarı tarafından başlatılabilir. Sendika kurmak isteyen kişi bir yatırım stratejisi oluşturur ve bunu bir kitlesel fonlama platformunda açıklar. Diğer yatırımcılar, lider olan bireyi desteklemeyi seçebilir. Destekleyen yatırımcılar liderin yatırım stratejisini takip etmeli ve onlara bir ücret ödemelidir. Sendikalar tüm hisse senedi kitle fonlaması platformlarında mevcut değildir.[12]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "What is a syndicate?". Answers (İngilizce). 4 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
Syndicate comes from the French word syndicat which means trade union (syndic meaning administrator), from the Latin word syndicus which in turn comes from the Greek word (syndikos) which means caretaker of an issue, compare to ombudsman or representative.
- ^ "syndicate". Merriam-Webster, Incorporated. 2014. 22 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2014.
- ^ Randal C. Archibold (26 Şubat 2013). "Powerful Leader of Mexican Teachers' Union Is Arrested". The New York Times. 29 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2018.
The leader of Mexico’s powerful teachers’ union, the largest labor syndicate in Latin America, has been arrested . . .
- ^ Robert Liefmann: Cartels, Concerns and Trusts, Ontario 2001 [London 1932], p. 65, 194.
- ^ a b Roby v Lloyd's; 996 F.2d 1353, 61 USLW 2796, Fed. Sec. L. Rep. P 97,458, RICO Bus.Disp.Guide 8307, 1993 U.S. App. LEXIS 13089
- ^ "Glossary - Several liability". Lloyd's of London. 13 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2017.
- ^ NAIC # 25941; FEIN 74-0959140; TDI Company Number 14-86800; Current TDI Certificate of Authority [CofA] # 14585 granted on April 2, 2008. Unlawfully commenced inter-insuring by receipt of a syndicate name's deposit against a reciprocal contract on either June 20 or June 22, 1922. First one year license (expired February 28, 1926) to commence inter-insuring by reciprocal contract granted on or slightly before March 23, 1925 (two and nine years after USAA's unlawful 1922 "receipt of a first deposit from a "syndicate name").
- ^ NAIC # 15598; FEIN: 95-0865765; California Company ID (CA DOI) 0392-1; Certificate of Authority [CofA] granted to commence inter-insuring by reciprocal contract on October 4, 1912
- ^ FEIN 25-0466020; PA SOS Entity # 112672; SEC File Number 0-24000 CUSIP 29530P-102; Incorporated April 14, 1925
- ^ FEIN 95-0725935; NV Entity C1096-1927 Incorporated 17 Oct 1927; CA [foreign] Entity C0126554
- ^ Sarah Coles (28 Şubat 2013). "The dangers of joining a lottery syndicate". AOL.com. 6 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2014.
- ^ a b Agrawal, Ajay, Christian Catalini, and Avi Goldfarb. "Are Syndicates the Killer App of Equity Crowdfunding?" California Management Review (2015): 1-16. "Arşivlenmiş kopya". 23 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
Türler |
|
---|---|
Sektörler |
|
Hukuk ve düzenleme |
|
Ekonomi, finansman ve değerleme |
|
Partiler |
|
Diğer |
|
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.