بیسارابیہ
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Bessarabia_in_Europe_map.svg/220px-Bessarabia_in_Europe_map.svg.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Bessarabia.png/220px-Bessarabia.png)
بیسارابیہ( /ˌbɛsəˈreɪbiə/ ؛ سانچہ:Lang-gag ؛ سانچہ:Lang-ro ؛ روسی بولی: Бессарабия ، بیساربیہ ؛ ترکی زبان: Besarabya ؛ یوکرینی: Бессара́бія ، بیساربیہ ؛ سانچہ:بلغاری زبان ، Besarabiya)مشرقی یورپ دا اک تاریخی خطہ اے ، جس دے مشرق وچ دریائے ڈنیسٹر تے مغرب وچ دریائے پروت اے۔ بیسارابیہ دا تقریبا دو تہائی جدید مالڈووا وچ واقع اے ، جس وچ یوکرائنی بودیاک خطہ جنوبی ساحلی خطے دا احاطہ کردا اے تے یوکرائن چیرنیوتسی اوبلاست دا شمال وچ واقع کچھ حصہ اے۔
روس-ترکی جنگ (1806–1812) دے نتیجے وچ ، تے اس دے بعد بخارسٹ دے قیام دے بعد ، مولڈویا دی ریاست دے مشرقی حصے ، عثمانی باجگزاری دے نال نال ، کچھ علاقےآں دے نال جو پہلے براہ راست عثمانی حکومت دے تحت سن ، نوں شاہی روس دے حوالے کردتا گیا سی۔ . ایہ حصول یورپ وچ سلطنت دے آخری علاقائی حصول وچ شامل سی۔ نويں حصول شدہ علاقےآں نوں بیسارابیہ دے گورنریٹریٹ دے طور اُتے منظم کيتا گیا سی ، اس ناں نوں اپنایا جو پہلے ڈنیسٹر تے ڈینوب ندیاں دے درمیان جنوبی میدانی علاقےآں دے لئی استعمال ہُندا سی۔ کریمین جنگ دے بعد ، سن 1856 وچ ، بیسارابیا دے جنوبی علاقےآں نوں مالڈویوین دے اقتدار وچ واپس لیایا گیا۔ سن 1878 وچ پورے خطے اُتے روسی حکمرانی بحال ہوگئی ، جدوں رومانیہ اُتے ، مولڈویا دے والاچیا دے نال اتحاد دے نتیجے وچ ، دبروجا دے لئے انہاں علاقےآں دا تبادلہ کرنے اُتے دباؤ ڈالیا گیا۔
1917 وچ ، روسی انقلاب دے پیش نظر ، اس علاقے نے خود نوں مالدووی ڈیموکریٹک جمہوریہ دے طور اُتے تشکیل دتا ، جو روس دے مجوزہ فیڈریشن دا خودمختار جمہوریہ حصہ اے۔ 1917 دے آخر وچ تے 1918 دے اوائل وچ بالشویک احتجاج دے نتیجے وچ رومانیہ دی فوج دی مداخلت دا نتیجہ نکلیا ، اس خطے نوں پرسکون کرنے دے لئی۔ اس دے فورا بعد ہی ، پارلیمانی اسمبلی نے آزادی دا اعلان کيتا ، تے فیر رومانیہ دی سلطنت دے نال اتحاد کيتا ۔ [۱] اُتے انہاں کارروائیاں دی قانونی حیثیت نوں متنازع قرار دتا گیا ، خاص طور اُتے سوویت یونین نے اس علاقے نوں رومانیہ دے زیر قبضہ علاقہ سمجھیا۔
1940 وچ ، مولتوف - ربنبروپ معاہدے دے توسط توں نازی جرمنی دی رضامندی حاصل کرنے دے بعد ، سوویت یونین نے رومانیہ اُتے ، جنگ دے خطرے دے تحت دباؤ ڈالیا ، [۲] بیسارابیہ توں دستبرداری کرنے وچ ، ریڈ آرمی نوں خطے وچ شامل کرنے دی اجازت اے۔ اس علاقے نوں باضابطہ طور اُتے سوویت یونین وچ ضم کيتا گیا سی: ایہ بنیادی مولڈویئن اے ایس ایس آر دے حصے وچ شامل ہويا سی تاکہ مولڈویئن ایس ایس آر دی تشکیل دی جاسکے ، جدوں کہ شمالی تے بیساربیا دے جنوب وچ سلاویاکثریت والے علاقےآں نوں یوکرائنی ایس ایس آر وچ منتقل کردتا گیا سی۔ محوریاں توں منسلک رومانیہ نے 1941 وچ سوویت یونین اُتے نازی یلغار دے دوران آپریشن منچن دی کامیابی توں اس خطے اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا ، لیکن جنگ دے جوہر بدلے جانے دے بعد 1944 وچ اسنوں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 1947 وچ ، پروٹ دے نال سوویت-رومانیہ دی سرحد نوں بین الاقوامی سطح اُتے پیرس معاہدے دے ذریعہ تسلیم کيتا گیا جس نے دوسری جنگ عظیم دا خاتمہ کيتا۔
سوویت یونین دی تحلیل دے عمل دے دوران ، مالڈوویان تے یوکرائنی ایس ایس آر نے 1991 وچ بیسارابیہ دی موجودہ تقسیم نوں محفوظ رکھدے ہوئے مالدووا تے یوکرین دی جدید ریاستاں دی حیثیت اختیار کردے ہوئے اپنی آزادی دا اعلان کيتا۔ 1990 دی دہائی دے اوائل وچ اک مختصر جنگ دے بعد ، پرڈنیسٹرووین مولڈویئن جمہوریہ دا اعلان ٹرانسنیسٹریہ وچ کیہ گیا ، تے اس نے نینیسٹر ندی دے سجے کنارے اُتے واقع بلدیہ بیندر اُتے وی اپنا اختیار ودھایا۔ جنوبی بیسارابیہ وچ گاگاز آباد علاقےآں دا کچھ حصہ 1994 وچ مالڈووا وچ خود مختار خطے دے طور اُتے منظم کيتا گیا سی۔
ناں دی علامت تے استعمال
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Partitions_of_Moldavia.jpg/220px-Partitions_of_Moldavia.jpg)
روايتی وضاحت دے مطابق ، بیسارابیہ ( رومانیہ وچ بسارابیا ) دا ناں والچیان بساراب خاندان توں ماخوذ اے ، جس نے مبینہ طور اُتے چودہويں صدی وچ اس علاقے دے جنوبی حصے اُتے حکمرانی کيتی سی۔ کچھ علمائے اس اُتے ایہ دعوی کردے نيں کہ:
- ایہ ناں ابتدائی طور اُتے مغربی کارگرافراں دے ذریعہ لاگو اک تخلص سی
- ایہ پہلی بار صرف 17 ويں صدی دے آخر وچ مقامی ذرائع وچ استعمال ہويا سی۔
- اس خیال نوں جو اس نے بحیرہ اسود دے نیڑے مالڈویائی علاقےآں دی طرف اشارہ کيتا سی ، اسنوں واضح طور اُتے ابتدائی مولڈویائی دائمی حلقہ میرون کوسٹن نے کارتوگرافک الجھن دے طور اُتے مسترد کردتا سی ، اور؛
- ایہ الجھناں قرون وسطی دے مغربی کاریگراں دی وجہ توں ہوئیاں ، جو والچیا دے ہمعصر پولش حوالےآں دی غلط تشریح کردے ہوئے بیسارابیہ دی حیثیت توں نيں ، کیونجے والچیا تے مولڈویا دے وچکار اک علیحدہ زمین دا حوالہ دیندے نيں۔ [۳]
دیمتری کینٹیمیر دے مطابق ، بیسارابیہ ناں ابتدائی طور اُتے صرف اپر ٹریجنک وال دے جنوب وچ واقع اس خطے دے حصے اُتے لاگو سی ، یعنی ایہ علاقہ موجودہ بودجک توں تھوڑا سا وڈا اے۔
جغرافیہ
[سودھو]یہ خطہ شمال تے مشرق وچ ڈینیسٹر ، مغرب وچ پروٹ ، تے جنوب وچ نچلا دریا ڈینیوب تے بحیرہ اسود توں منسلک اے۔ اس دا رقبہ ۴۵٬۶۳۰ کلومیٹر2 (۱۷٬۶۲۰ مربع میل) اے ۔ [۴] ایہ علاقہ زیادہ تر پہاڑی میدانی علاقے تے فلیٹ اسٹپیپس اے ۔ ایہ بہت زرخیز اے تے اس وچ لگنائٹ دے ذخائر تے پتھر دی کاناں نيں۔ اس علاقے وچ رہنے والے افراد چقندشکر ، سورج مکھی ، گندم ، مکئی ، تمباکو ، شراب انگور ، تے پھل اگاندے نيں۔ اوہ بھیڑاں تے مویشی پالدے نيں ۔ خطے وچ اہم صنعت زرعی پروسیسنگ اے۔
اہم شہر کیشیناو (بیسارابیہ گورنریٹ دا سابق راجگڑھ ، جو ہن مالڈووا دا راجگڑھ اے ) ، تے ازماعیل تے بلہرود-دنسترووسکی نيں دونے ہن یوکرین دے اندر نيں ۔ انتظامی یا تاریخی اہمیت دے حامل دوسرے شہراں وچ شامل نيں: خوتین ، رینی ، تے کِلیا (اب سب یوکرین وچ نيں)؛ تے لیپکانی ، بریکینی ، ساوروکی ، بلدی ، اورہئی ، اونگھینی ، بیندر / تیگھینا ، تے کاہول (اب تمام مالڈووا وچ ) نيں.
تریخ
[سودھو]چودہويں صدی دے آخر وچ ، مولڈاویہ دی نويں قائم شدہ پرنسپلٹی نے اسنوں گھیرے وچ لیا جو بعد وچ بیسارابیا دے ناں توں جانا جانے لگیا۔ اس دے بعد ، ایہ علاقہ براہ راست یا بالواسطہ طور اُتے ، جزوی طور اُتے یا مکمل طور اُتے اس دے زیر کنٹرول سی: سلطنت عثمانیہ (مولڈویہ دے بطور ، جس دا براہ راست حکمرانی صرف بڈجک تے کھوتین وچ ہُندا اے ) ، روسی سلطنت ، رومانیہ ، یو ایس ایس آر پر ۔ 1991 دے بعد توں ، بیشتر ایہ علاقہ مالڈووا دا بنیادی حصہ ہے ، جس وچ یوکرین وچ چھوٹے حصے نيں۔
تریخ تاں پہلے
[سودھو]بیسارابیہ دا علاقہ ہزاراں سالاں توں لوکاں دے پاس آباد اے۔ ککٹوینی – ٹرپلیلیا سبھیاچار چھیويں تے تیسری صدی ق م دے درمیان پروان چڑھی ۔
قدیم اوقات
[سودھو]قدیم دور وچ اس خطے وچ تھریسی باشندے آباد سن ، ايسے طرح کمیریا ، اسکھیان ، سرمیانیاں تے سیلٹس نے وی ، خاص طور اُتے کوسٹوبوسی ، کارپی ، برٹوگالی ، ٹیرگیٹی تے بستارنے جداں قبیلے دے ذریعہ مختصر مدت تک آباد سی۔ چھیويں صدی ق م وچ ، یونانی آباد کاراں نے بحیرہ اسود دے ساحل دے نال ٹائرس دی کالونی قائم کيتی تے مقامی لوکاں دے نال تجارت کيتی۔ سیلٹ وی بیسارابیا دے جنوبی حصےآں وچ آباد ہوئے ، انہاں دا مرکزی شہر الیوبریکس اے۔
پہلی پولیسیٹی جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اس نے پورے بیساربیہ نوں شامل کيتا سی ، اوہ پہلی صدی ق م وچ بوری بستا دی ڈاسیئن سیاست سی۔ انہاں دی وفات دے بعد ، شائستہ نوں چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں وچ تقسیم کردتا گیا ، تے مرکزی حصے یکم صدی عیسوی وچ ڈیسیبلس دی ریاست داسیان وچ متحد ہوگئے۔ اس سلطنت نوں رومن سلطنت نے 106 وچ شکست دتی سی۔ اس توں پہلے ہی 57 ء وچ رومن صوبہ موسیہ انفیرئیر دے حصے دے طور اُتے ، جنوبی بیسارابیہ نوں سلطنت وچ شامل کيتا گیا سی ، لیکن ایہ تب ہی محفوظ ہويا جدوں 106 وچ داکیان بادشاہی نوں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ رومیاں نے جنوبی بیسارابیہ وچ مٹی دے دفاعی دیواراں تعمیر کيتیاں (جداں لوئر ٹریجن وال ) حملے دے خلاف اسکھییا معمولی صوبے دا دفاع کرنا۔ جنوب وچ بحیرہ اسود دے کنارے دے علاوہ ، بیسارابیا براہ راست رومن کنٹرول توں باہر رہیا۔ اوتھے دے قبیلے دے ہزاراں نوں جدید تریخ دان فری ڈاسیان کہندے نيں ۔ [۵] دوسری توں پنجويں صدی وچ وی چرنیاخوف سبھیاچار دی ترقی دیکھنے وچ آئی۔
حملہ آور گوتھاں تے کارپی دی وجہ توں 270 وچ ، رومن حکام نے حملہ آور گوٹھاں تے کارپی دی وجہ توں ڈینیوب دے جنوب وچ ، خاص طور اُتے رومن داسیا توں اپنی فوجاں واپس لینا شروع کيتیاں ۔ گوتھز ، جو اک جرمنی قبیلہ اے ، دریائے ننیپر توں بسمارابیا ( بڈجاک اسٹپی ) دے جنوبی حصے توں ، رومی سلطنت وچ داخل ہويا ، جو اس دی جغرافیائی حیثیت تے خصوصیات (بنیادی طور اُتے میڈی ) دی وجہ توں ، بوہت سارے خانہ بدوش قبیلے دے ذریعہ بوہت سارے لوکاں دے لئی بہہ گیا سی۔ صدیاں 378 وچ ، علاقے نوں ہناں نے زیر کيتا ۔
ابتدائی قرون وسطی
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Tara_Rumaneasca_map.png/220px-Tara_Rumaneasca_map.png)
تیسری صدی توں لے کے گیارہويں صدی تک ، وکھ وکھ قبیلے: گوٹھ ، ہن ، ایور ، بلگر ، میگیار ، پیچینیگس ، کیمنس تے منگولاں نے متعدد بار اس خطے اُتے حملہ کيتا۔ بیسارابیہ دا علاقہ درجناں مہاساں والی ریاستاں اُتے محیط سی جو تارکین وطن دی اک ہور لہر آنے اُتے منتشر ہوگئی سی۔ انہاں صدیاں دی وجہ ایہ اے کہ انہاں قبیلے دی عدم تحفظ تے وڈے پیمانے اُتے نقل و حرکت دی اک خوفناک حالت سی۔ اس دور نوں بعد وچ یورپ دا " تاریک عہد " ، یا ہجرت دا زمانہ کہیا جاندا سی۔
561 وچ ، آواراں نے بیسارابیہ اُتے قبضہ کرلیا تے مقامی حکمران میسمر نوں پھانسی دے دی۔ اوواراں دے بعد ، سلااں نے خطے وچ پہنچنا تے بستیاں دا قیام شروع کيتا۔ اس دے بعد ، 582 وچ ، اونگور بلگرس جنوب مشرقی بیسارابیہ تے شمالی ڈوبروجا وچ آباد ہوگئے ، جتھے توں اوہ موسیہ انفیرئیر (مبینہ طور اُتے کھزاراں دے دباؤ وچ ) چلے گئے ، تے بلغاریہ دا اک نواں علاقہ تشکیل دتا۔ مشرق وچ خزراں دی ریاست دے عروج دے نال ہی ، حملے کم ہونا شروع ہوگئے تے وڈی ریاستاں دا قیام ممکن سی۔ کچھ آراء دے مطابق ، بیسارابیہ دا جنوبی علاقہ نويں صدی دے آخر تک پہلی بلغاریہ سلطنت دے زیر اثر رہیا۔
اٹھويں تے دسويں صدی دے درمیان ، بیسارابیا دے جنوبی حصے وچ بلقان - ڈینوبین سبھیاچار[۶] (پہلی بلغاریہ دی سلطنت دی سبھیاچار) دے لوک آباد سن ۔ نويں تے تیرہويں صدی دے درمیان ، بیسارابیا دا ناں سلاو تریخ وچ بولھووینی (شمال) تے بروڈنکی (جنوب) وایووڈشپ دے حصے دے طور اُتے دسیا گیا اے ، [کس دے ذریعہ؟] دا خیال اے کہ اوہ قرون وسطی دے ابتدائی دور دے ولاچ راجواڑے نيں۔
آخری وڈے پیمانے اُتے حملے 1241 ، 1290 تے 1343 دے منگولاں دے سن ۔ سحر الجیدد (قریب نیڑے اورہی ) ، گولڈن ہارڈ دی اک اہم آباد کاری ، اس دور توں اے ان دی وجہ توں آبادی دا اک وڈا حصہ مشرقی کارپیتھیئن دے پہاڑی علاقےآں تے ٹرانسلوینیہ منتقل ہوگیا۔ تاتار حملےآں دے وقت پروٹ دے مشرق دی آبادی خاص طور اُتے کم ہوگئی۔
مشرق وسطی دے دور وچ ، تریخ وچ اک تغیچی "جمہوریہ" دا ذکر کيتا گیا اے ، جس وچ بیسارابیہ دے جنوب مغرب وچ جدید شہر کاہول دے نیڑے واقع مولڈویہ دے پرنسپلٹی دے قیام دی پیش گوئی کيتی گئی اے ، تے اس نے خود مختاری نوں وی بعد دی ریاست دے دوران 18 ويں صدی تک محفوظ کيتا سی۔ جینیواس دے تاجراں نے ڈینیسٹر (خاص طور اُتے مونسٹیرو ) تے ڈینیوب ( کیلیہ / چلیہ - لیکسوٹومو سمیت) دے نال نال بوہت سارے قلعے دوبارہ بنائے یا قائم کیتے۔ حوالےدی لوڑ؟ [ حوالہ دی ضرورت ]
مولڈویا دی پرنسپلٹی
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Rom1793-1812.png/220px-Rom1793-1812.png)
1360 دی دہائی دے بعد ایہ خطہ آہستہ آہستہ مولڈویہ دی سلطنت وچ شامل ہوگیا ، جس نے 1392 تک اکرمن تے چلیہ دے قلعےآں اُتے اپنا کنٹرول قائم کرلیا ، اس دی مشرقی سرحد دریائے نیسٹر بننے دے بعد بن گئی۔ اس خطے دے ناں دی بنیاد اُتے ، کچھ مصنفاں دا خیال اے کہ چودہويں صدی دے آخر وچ اس خطے دا جنوبی حصہ والاچیا دے زیر اقتدار سی (اس دور وچ والچیا دا حکمران خاندان بصارب کہلاندا سی)۔ 15 ويں صدی وچ ، پورا خطہ مولڈویہ دی ریاست دا اک حصہ سی۔ اسٹیفن دتی گریٹ نے 1457 تے 1504 دے درمیان حکمرانی کيتی ، ایہ تقریبا 50 سال دی مدت سی جس دے دوران اس نے اپنے ملک دا عملی طور اُتے اپنے تمام ہمسایہ ملکاں (بنیادی طور اُتے عثمانیاں تے تاتاراں بلکہ ہنگریاں تے قطباں) دے خلاف 32 لڑائیاں جیتاں۔ . اس مدت دے دوران ، ہر فتح دے بعد ، اس نے عیسائیت دا احترام کردے ہوئے میدان جنگ دے نیڑے اک خانقاہ یا چرچ اٹھایا۔ انہاں وچوں بوہت سارے میدان جنگ تے گرجا گھراں دے نال نال پرانے قلعے بیسارابیا (بنیادی طور اُتے ڈنسٹر دے نال نال) وچ واقع نيں۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/%D0%90%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%86%D1%8F_%D0%B2_%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4-%D0%94%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8311.jpg/220px-%D0%90%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%86%D1%8F_%D0%B2_%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4-%D0%94%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8311.jpg)
1484 وچ ، ترکاں نے چلیہ تے کیٹیٹا البی (ترکی وچ اکرمین) اُتے حملہ کر کے قبضہ کرلیا ، تے بیسارابیا دے ساحل دے جنوبی حصے نوں جوڑ لیا ، جو اس وقت سلطنت عثمانیہ دے دو سنجیک (ضلعے) وچ منقسم سی۔1538 وچ ، عثمانیاں نے جنوب وچ زیادہ تر بیساریبی سرزمین نوں تغینہ تک منسلک کيتا ، جدوں کہ وسطی تے شمالی بیساربیا مولڈویہ (جو سلطنت عثمانیہ دا اک اہم حصہ بن گیا اے ) دا حصہ بنے ہوئے نيں۔ 1711 تے 1812 دے درمیان ، روسی سلطنت نے عثمانی تے آسٹریا دی سلطنتاں دے خلاف اپنی جنگاں دے دوران پنج بار اس خطے اُتے قبضہ کيتا۔
روسی سلطنت دے نال الحاق
[سودھو]28 مئی 1812 کے بخارسٹ دے معاہدے توں ، جس نے روس-ترکی جنگ دا اختتام کيتا ، 1806–1812 – سلطنت عثمانیہ نے مالتویان تے ترک دونے علاقےآں سمیت پرتھ تے ڈینیسٹر دے وچکار اس زمین نوں روسی سلطنت دے حوالے کردتا ۔ اس پورے خطے نوں اس وقت بیسارابیہ کہیا جاندا تھا ۔ [۷]
1814 وچ ، سب توں پہلے جرمن آبادکار اوتھے پہنچے تے بنیادی طور اُتے جنوبی علاقےآں وچ آباد ہوئے گئے تے بیسارابیئ بلغاریائیاں نے وی اس خطے وچ آباد ہونا شروع کيتا ، جداں بولہرڈ جداں شہر بنے۔ 1812 تے 1846 دے درمیان ، بلغاریہ تے گاگوز دی آبادی عثمانیاں دے جابرانہ حکمرانی وچ کئی سال زندہ رہنے دے بعد دریائے ڈینیوب دے راستے روسی سلطنت وچ ہجرت کر گئی ، تے جنوبی بیسربیا وچ آباد ہوگئی۔ نوغائی فوج دے ترک بولنے والے قبیلے وی 16 ويں توں 18 ويں صدی تک جنوبی بیساربیہ دے بوڈجک ریجن (ترک بوکاک وچ ) آباد سن ، لیکن 1812 توں پہلے ہی اسنوں مکمل طور اُتے بے دخل کردتا گیا سی۔
انتظامی طور اُتے ، بیسارابیا 1818 وچ روسی سلطنت دا اوبلاست بن گیا ، تے 1873 وچ گبرنیا۔
1828–1829 دی روس-ترکی جنگ نوں اختتام پذیر کرنے والے اڈریانوپل دے معاہدے دے ذریعہ ، پوری ڈینوب ڈیلٹا نوں بیساربیئن اوبلاست وچ شامل کردتا گیا۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ رومانیہ دی حکومت دے نمائندے واسائل اسٹوائکا دے مطابق ، 1834 وچ رومانیہ دی زبان اُتے بولی بولنے دے باوجود اسکولاں تے سرکاری سہولیات اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔ اس دے نتیجے وچ گرجا گھراں ، میڈیا تے کتاباں وچ رومانیہ اُتے پابندی عائد ہوئے گی۔ ايسے مصنف دے مطابق ، رومانیہ اُتے پابندی اُتے احتجاج کرنے والےآں نوں سائبیریا بھیجیا جاسکدا ہے ۔ [۸]
جنوبی بیسارابیہ واپس مولڈویا آیا
[سودھو]کریمیا دی جنگ دے اختتام اُتے ، سن 1856 وچ ، معاہدہ پیرس دے ذریعہ ، جنوبی بیسارابیہ (کاہول تے اسماعیل کاؤنٹی دے طور اُتے منظم ، بولگراڈ کاؤنٹی 1864 وچ بعد توں تقسیم ہويا) نوں مالڈویا واپس کردتا گیا ، جس دی وجہ توں روسی سلطنت دی دریائے ڈینیوب تک رسائی ختم ہوئے گئی۔
سن 1859 وچ ، مولڈویا تے والاچیا نے مل کے رومانیہ دی یونائیٹڈ پرنسپلٹی (رومانیہ) تشکیل دتی جس وچ بیسارابیہ دا جنوبی حصہ وی شامل سی۔
کیشیناو – Iași ریلوے نوں یکم جون 1875 نوں روس-ترکی جنگ (1877–1878) دی تیاری دے لئی کھول دتا گیا سی تے ایفل برج April 21 [قت April 9] 1877 نوں کھولیا گیا سی۔ جنگ شروع ہونے توں محض تن دن پہلے ۔ رومانیہ دی جنگ آزادی روسی اتحادی دی مدد توں 1877–78 وچ لڑی گئی سی۔ شمالی ڈوبروجا نوں رومانیہ وچ 1877–78 دے روس-ترکی جنگ وچ کردار ادا کرنے ، تے جنوبی بیسارابیہ دی منتقلی دے معاوضے دے طور اُتے دتا گیا سی۔
20 واں صدی دے اوائل
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Unification_of_Romania_%26_Bessarabia.jpg/220px-Unification_of_Romania_%26_Bessarabia.jpg)
6 اپریل ، 1903 نوں مقامی اخبارات نے عوام نوں یہودیاں دے خلاف کارروائی اُتے اکساندے ہوئے مضامین شائع کرنے دے بعد ، کیشینیف پوگرم بیسارابیہ دے راجگڑھ وچ ہويا۔ 47 یا 49 یہودی ہلاک ، 92 شدید زخمی تے 700 مکانات تباہ ہوگئے۔ پیلو کروشیوین دے ذریعہ شائع کردہ اسیمیٹک مخالف اخبار Бессарабец (بیسارا بیتز ، جس دا مطلب اے "بیساربیئن") ، نے اس گل اُتے زور دتا کہ اک روسی لڑکا مقامی یہودیاں نے ماریا اے۔ اک ہور اخبار ، Lat (لیٹ۔ سویٹ ، جس دا مطلب اے "ورلڈ" یا "لائٹ" دے لئی روسی) اے ، نے یہودیاں دے خلاف عمر رسیدہ خون دی بدعنوانی دا استعمال کيتا (یہ الزام لگیایا کہ لڑکا اس دا خون میٹزوس دی تیاری وچ استعمال کرنے دے لئی ماریا گیا سی)۔
1905 دے روسی انقلاب دے بعد ، رومانیہ دی اک قوم پرست تحریک نے بیسارابیہ وچ ترقی شروع کيتی۔ اکتوبر 1917 دے روسی انقلاب دی طرف توں لیائے گئے انتشار وچ ، بیسارابیہ وچ اک قومی کونسل ( سفاتل تاری ) دا قیام عمل وچ لیایا گیا ، جس وچ کچھ سیاسی تے پیشہ ور تنظیماں دے ذریعہ بیسارابیا توں منتخب ہونے والے 120 ممبران تے ٹرانسنیسٹریہ (دنیسٹر دا بایاں کنارہ) توں منتخب ہوئے جتھے مولڈوواں تے رومانیائیاں دا حساب تیسرا توں وی کم سی تے آبادی دی اکثریت یوکرائنی تھی ۔ ٹرانس نسٹریا دی آبادیاتی دستاویزات دیکھو)۔
رمچیرڈ کمیٹی ( رومینین فرنٹ ، بحیرہ اسودی بحری بیڑے تے اودیسا ملٹری ڈسٹرکٹ دے سوویت یونین دی سنٹرل ایگزیکٹو کمیٹی ) نے بیسارابیہ وچ اپنے آپ نوں اعلیٰ طاقت قرار دتا۔
بالشویکاں تے مسلح ڈاکوواں دے چھاپےآں دے خلاف سپلائی لائناں نوں محفوظ بنانے دے بہانے ، [۹] :33 مولڈویائی قانون ساز کونسل دے :33 ارکان سپاتول اروعی تے اینٹیٹ پاورز نے رومانیہ توں فوجی مدد کيتی درخواست کيتی ، تے رومانیہ دی فوج نے January 23 [قت January 10] 1918 جمہوریہ دی سرحد عبور کيتی۔ ؛ [۱۰] :35–36 تے بالشویک فوجیاں دے نال متعدد تصادم دے بعد ، مارچ دے اوائل وچ ہی پورے خطے اُتے قبضہ مکمل کرلیا گیا۔ [۱۱] :85 رومیاں دے ذریعہ بیسربیہ اُتے قبضے دا عالمی سطح اُتے خیرمقدم نئيں کيتا گیا ، تے بیسربین حکومت دے ممبراں نے اس توں انکار کيتا کہ رومانیہ دے فوجیاں نوں کدی وی جمہوریہ اُتے قبضہ کرنے دے لئی بلايا گیا سی۔ :33
یوکرین نے اپنی چوتھی یونیورسل جاری کرنے دے بعد ، بالشویک روس توں تعلقات توڑنے تے یوکرین دی خودمختار ریاست دا اعلان کرنے دے بعد ، سفتول اروعی نے 24 جنوری 1918 نوں بیسارابیہ دی آزادی نوں مولڈویائی جمہوری جمہوریہ دے طور اُتے اعلان کيتا۔ [۱۰]:37
رومانیہ دے نال اتحاد
[سودھو]5 مارچ [او ایس 20 فروری] 1918 نوں ، بوفٹیا دے معاہدے اُتے دستخط کیتے گئے اک خفیہ معاہدے وچ ، جرمن سلطنت نے یوکرین دی طرف جرمن فوجیاں دی مفت گزرنے دے بدلے وچ رومانیہ نوں بیسارابیہ توں الحاق کرنے دی اجازت دے دی۔ [۱۱] :87 بولی ، سوروکیا تے اورہی دی کاؤنٹی کونسلاں نے رومانیہ دی سلطنت دے نال مولڈویائی جمہوری جمہوریہ دے اتحاد دے لئی سب توں ابتدائی درخواست کيتی سی ، تے رومانیہ دی فوج دی موجودگی وچ ، 9 اپریل [OS 27 مارچ] 1918 نوں ، [۱۲] سفاتل تاری نے مندرجہ ذیل شرائط دے نال یونین دے حق وچ ووٹ دتا:
- سفاتول تاری زرعی اصلاحات کرن گے ، جسنوں رومانیہ دی حکومت قبول کرے گی۔
- بیسارابیہ خود مختار رہے گی ، اس دی اپنی غذا ،سفاتول تاری ، جمہوری طریقے توں منتخب ہوئی
- سفاتول تاری مقامی بجٹ نوں ووٹ دیندے ، زیمسٹوا تے شہراں دی کونسلاں نوں کنٹرول کردے تے مقامی انتظامیہ دی تقرری کردے۔
- دعویداری علاقائی بنیاد اُتے کيتی جائے گی
- مقامی قوانین تے انتظامیہ دی شکل نوں صرف مقامی نمائندےآں دی منظوری توں ہی تبدیل کيتا جاسکدا اے
- اقلیتاں دے حقوق دا احترام کرنا پيا
- دو بیساریبی نمائندے رومانیہ دی حکومت دا حصہ ہون گے
- بیسارابیہ رومانیہ دی پارلیمنٹ نوں اپنی آبادی دے تناسب دے برابر متعدد نمائندے بھیجے گا
- تمام انتخابات وچ براہ راست ، مساوی ، خفیہ تے آفاقی ووٹ شامل ہونا ضروری اے
- آئین وچ آزادی اظہار تے یقین دی ضمانت ہونی چاہیدا
- انقلاب دے دوران سیاسی وجوہات دی بناء اُتے جرم دا ارتکاب کرنے والے تمام افراد نوں سزا دتی جائے گی۔
حمایت وچ 86 نائبین نے ووٹ دتا ، تن دے خلاف ووٹ دتا گیا تے 36 اس توں باز رہے۔ اس وقت رومانیہ دے وزیر اعظم ، الیکزنڈرو مارگیلومن ، بعد وچ ایہ تسلیم کرن گے کہ اس یونین دا فیصلہ رومانیہ دی حکومت کیتی نشست بخارسٹ تے آئاسی وچ کیہ گیا سی۔ [۱۱] :89
پہلی شرط ، زرعی اصلاحات ، بحث تے اس دی منظوری نومبر 1918 وچ دتی گئی۔ سفتول اروعی نے دوسری شرائط نوں وی ختم کرنے دا فیصلہ کيتا تے رومانیہ دے نال غیر مشروط اتحاد کيتا۔ [۱۳] اس ووٹ دی قانونی حیثیت نوں انتہائی قابل بحث سمجھیا جاندا سی ، چونکہ اجلاس دا عوامی طور اُتے اعلان نئيں کيتا گیا سی ، لہذا کوئی کورم موجود نئيں سی (125 اراکین وچوں صرف 44 نے اس وچ حصہ لیا ، زیادہ تر مولڈویائی قدامت پسند) ، تے فیر اس توں اسفتال اروی نے اپنی خودمختاری نوں ووٹ دتا۔ ، مولڈویاں تے اقلیتاں دے ممبراں دے احتجاج نوں روکنے دے جنہاں نے پارلیمنٹ دے اجلاس وچ حصہ نئيں لیا سی انہاں نوں خاطر وچ نئيں لیا گیا۔ [۱۴] :70-71
1919 دے موسم خزاں وچ ، رومانیہ دی دستور ساز اسمبلی دے لئی انتخابات بیسارابیہ وچ ہوئے۔ 90 نائبین تے 35 سینیٹرز دا انتخاب کيتا گیا۔ 20 دسمبر ، 1919 نوں ، انہاں افراد نے رومانیہ دے دوسرے علاقےآں دے نمائندےآں دے نال مل کے ، اتحاد دی کارروائیاں دی توثیق دے لئی ووٹ دتا جس دی منظوری منظوری منظور شدہ ٹرانسلوینیہ تے بوکووینا وچ نیشنل کانگریس نے دی سی۔
یونین نوں فرانس ، برطانیہ ، اٹلی تے جاپان نے سن 1920 دے معاہدے پیرس وچ تسلیم کيتا سی ، لیکن جو کدی نافذ نئيں ہويا ، کیونجے جاپان نے اس دی توثیق نئيں کيتی۔ امریکا نے اس بنیاد اُتے معاہدے اُتے دستخط کرنے توں انکار کردتا کہ کانفرنس وچ روس دی نمائندگی نئيں کيتی گئی سی۔ [۱۵] امریکا ، رومانیہ دے وچکار موجودہ سیاسی تے معاشی تعلقات دے باوجود ، بیسارابیہ نوں رومانیہ دے زیر قبضہ علاقہ رومانیہ دے زیر قبضہ علاقہ وی سمجھدا سی۔ [۱۰]:131 سوویت روس (اور بعد وچ ، روس) یونین نوں تسلیم نئيں کيتا، تے 1924 دی طرف توں، دے بعد اک علاقائی لئی اس دے مطالبات رائے شماری دوسری بار رومانیہ دی طرف توں انکار کر دتا گیا سی، غیر ملکی قبضے دے تحت سوویت یونین دے علاقے ہونے دا بیسارابیہ اعلان کر دتا.[۱۶] تمام سوویت نقشاں اُتے ، بیسارابیہ نوں اجاگر کيتا گیا سی کیونجے ایہ علاقہ رومانیہ توں نئيں اے۔
بعد وچ
[سودھو]بیسارابیہ دی اک عارضی کارکناں تے کساناں دی حکومت کیتی بنیاد 5 مئی ، 1919 نوں اوڈیشہ وچ جلاوطنی وچ ، بولشییکاں نے رکھی سی۔
11 مئی 1919 نوں ، بیساربیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ نوں روسی ایس ایف ایس آر دا اک خودمختار حصہ دے طور اُتے اعلان کيتا گیا سی ، لیکن پولینڈ تے فرانس دی فوجی دستےآں نے ستمبر 1919 وچ اسنوں ختم کردتا سی (دیکھو پولش - سوویت جنگ )۔ روس دی خانہ جنگی وچ بالشوٹ روس دی فتح دے بعد ، یوکرائنی ایس ایس آر نوں 1922 وچ تشکیل دتا گیا سی ، تے 1924 وچ مالڈوواں خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دنیسٹر دے مغربی کنارے اُتے یوکرائن دی اک پٹی اُتے قائم ہويا سی جتھے مالڈوواں تے رومانوی ملکاں دا حصہ کم سی۔ اک تہائی توں زیادہ تے آبادی دی نسبت اکثریت یوکرائنی تھی ۔ ( ملاڈوواں خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دی آبادیات دیکھو)
رومانیہ دا حصہ
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Romania1935judete.jpg/220px-Romania1935judete.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Romania_1930_ethnic_map_EN.png/220px-Romania_1930_ethnic_map_EN.png)
ہسٹوریگرافی
[سودھو]بینسوار بیسارابیہ دی تریخ دے نال کس طرح سلوک کيتا جاندا اے اس دا انحصار زیادہ تر مصنف دے تاریخی نقطہ نظر اُتے ہُندا اے۔
رومانیہ دے مورخین ، زیادہ تر حصے دے لئی ، مسلسل رومانیہ دے نال بیسربیا یونین دے بعد قائم ہونے والی حکومت دے جواز نوں ظاہر کرنے دی کوشش کردے رہے۔ بین الوقت دے دور دے دوران ، رومانیہ دے مورخین نے سوویت مورخین دی "پیشہ ورانہ حکومت" دے قیام دی وضاحت توں اس دا مقابلہ کيتا۔ زرعی اصلاحات ، جسنوں یورپ وچ سب توں زیادہ بنیاد پرست سمجھیا جاندا اے (اک خیال جسنوں مغربی مورخین نے وی سہارا دتا اے ) نوں رومانیہ دے کساناں دے قومی آزادیاں اُتے زور دیندے ہوئے ، اک مثبت کردار دے طور اُتے سراہا گیا ، جدوں کہ زراعت دی جدید کاری نوں اک پیچیدہ دے طور اُتے پیش کيتا گیا رجحان. انتظامی قانون سازی ، اصولاں ، تے انتظامی قانون دے اصولاں دے نال نال رومانیہ دی مشق وچ انہاں دے اطلاق اُتے وی خصوصی توجہ دتی گئی۔ [۱۷] :40–42
اشتراکی دور دے دوران ، رومانیہ دے مورخین نے ابتدائی طور اُتے پہلی جنگ عظیم دے بعد لاگو اصلاحات دا علاج بنیادی طور اُتے معاشرتی طبقاتی نقطہ نظر توں کيتا۔ 1960 دی دہائی توں شروع ہونے والی ، پہلی تحقیق جس وچ "بیساربیئین تاریخی مسئلہ" دے وجود دا ذکر ہويا شائع ہويا۔ [۱۸] 1970 دی دہائی دے دوسرے نصف حصے توں ، زرعی اصلاحات دے بارے وچ مطالعے اُتے غور کيتا گیا کہ اس توں "زرعی املاک دی قدرتی تے عقلی تقسیم" ہوئی اے ، لیکن اس توں زرعی اراضی دا وی ٹکڑا ہويا اے۔ اس توں گہری زراعت دا رواج مشکل ہوگیا ، کیوں کہ کساناں نے زرعی سامان خریدنے دا موقع کم کردتا سی۔ اشتراکی دور دے اختتام دی طرف ، ترقی تے جدیدیت دے دو داخلی تصورات نوں دوبارہ قبول کيتا گیا۔ [۱۷] :43–44
کمیونزم دے خاتمے دے بعد ، رومانیہ دی تریخ نگاری نے بنیادی طور اُتے یونین دے بعد بیسارابیہ دے عمومی تے مخصوص تناظر ، ریاست دی سماجی - سیاسی تے معاشی انضمام دے لئی ریاست دی کوششاں ، تے بیسربیا دی ثقافتی ترقی توں متعلق امور اُتے توجہ دتی۔ اندرونی تے بیرونی عوامل جنہاں نے رومانیہ دے مشترکہ فریم ورک وچ صوبے دے انضمام دی خصوصیات دا تعین کیہ اوہ وی دلچسپی دا باعث نيں۔ روسی تسلط دے دیرپا اثرات تے سوویت روس (یو ایس ایس آر) دے غیر مستحکم کردار نوں لازمی عوامل سمجھیا جاندا اے جس دی وجہ توں انتظامیہ وچ خلل پڑدا اے ، جدوں کہ انضمام دا مشکل تے غیر یکساں کردار وی غیر یکساں کردار دے ذریعہ پیدا ہويا سی۔ نويں حالات دے مطابق انہاں دی موافقت کيتی مختلف ڈگری توں ، 1918 تک صوبےآں دی ترقی۔ جدیدیت دے بین السطور دور نوں اک مسلسل عمل دے تیسرے مرحلے دے طور اُتے وی دیکھیا جاندا اے ، جو اٹھارواں تے انیہويں صدی وچ شروع ہويا سی تے کمیونزم دے قیام وچ بے دردی توں خلل پيا سی۔ اس تناظر وچ ، کچھ مصنفاں مختلف شعبےآں وچ انٹرور تے کمیونسٹ دے بعد دے ادوار دے تقابلی مطالعات نوں خاص طور اُتے موجودہ اُتے غور کردے نيں۔ [۱۷] :44–46
بین جنگ دور وچ بیساربیہ وچ رونما ہونے والی تبدیلیاں دے حوالے توں سوویت تریخ نے کسی وی اصلاح توں انکار کيتا سی ، تے کسی جدید کاری تے پیشرفت نوں وی مسترد کردتا سی۔ اس وقت بیسربیانی معاشرے دے مختلف سطحاں اُتے ہونے والی تبدیلیاں دا علاج معاشرتی طبقے تے / یا نسلی سیاسی عہدےآں توں کيتا گیا سی۔ سویٹلیانا سوویسی دے بیان دے طور اُتے ، "سوویت دور دی تصنیفات ، جو تاریخی سائنس وچ سیاست دی مداخلت توں براہ راست طے دی جاندیاں نيں ، نے" مالڈووان "قوم تے قومی تشخص دے بارے وچ نظریات نوں تبدیل کيتا ، تے رومانیہ دے انٹروور ادوار دی شدید مذمت کيتی۔ سوویسی دی رائے وچ ، سوویت مورخ دا تصور مسخ شدہ حقائق اُتے مبنی سی جو غیرقانونی "قبضہ" حکومت دے قیام دے لئی "غیر متنازعہ دلائل" دے طور اُتے کم کردا اے۔ [۱۷] :29–34 ویم پی وین میورس دے مطابق "سوویت حکومت کیتی تریخ نگاری دا مرکزی کم سیاسی حکومت دا جواز رہیا اے تے اس طرح دے جواز نوں متعدد تاریخی افسانےآں اُتے مبنی بنایا گیا اے۔" [۱۱] :5 اس خطے وچ سماجی و معاشی تے سیاسی و انتظامی انتظامیہ دی گفتگو دا تعلق 1960 ء تے 1970 دی دہائی دے رومانیہ - سوویت دے تنازعات توں وی بہت گہرا سی ، اس دوران دونے کمیونسٹ ملکاں نے سیاسی مقاصد دے لئی بیسربیانی مسئلے دا علاج کيتا۔ :29–34 [۱۸]
بیسارابیہ دی تریخ لکھنے وچ نظریاتی عنصر دی موجودگی نہ صرف مرکزی سطح اُتے ، بلکہ سوویت مولڈویا دی تریخ نگاری دی سطح اُتے وی ظاہر ہوئی۔ [۱۹] 80 دی دہائی دے دوسرے نصف تک ہی نئيں ہويا جدوں مالڈوواں دی تریخ نگاری نے سوویت سیاسی تے نظریاتی دباؤ دا مسئلہ اٹھایا۔ [۲۰][۲۱]
سوویت یونین دے تحلیل ہونے دے بعد ، مولڈوواں دی تریخ نگاری ، جس وچ عوامی سطح اُتے عوامی تشخصی گفتگو ہُندی اے ، سیاق و سباق دی بنیاد اُتے ، بینسوار بیسیرین دی تریخ دے مسائل توں نمٹتی اے۔ اک طرف ، مولڈوانا ریاست دے نظریہ دے حامی رومانیہ دے نال یونین دے بعد بیسارابیا دی جدید کاری تے پیشرفت دے آپشن نوں مسترد کردے نيں ، دوسری طرف ، مورخین ، جنھاں نے ، رومانیہ دے بیسارابیہ دے کردار دے خیال توں آغاز کيتا ، تے نويں ذرائع دستاویزات دی بنیاد اُتے ، "انضمام تے جدید کاری دے عمل دے گہرائی توں معلومات وچ حصہ ڈالاں جس وچ (بیساربیئن) سرزمین دی تریخ انٹروور وچ تریخ دی نشان دہی کيتی گئی ہو"۔ [۱۷] :47 ایہ جاری تنازعہ معاصر مالڈووان دی تریخ نگاری وچ موجود دو مخالف جغرافیائی سیاسی رجحانات نوں اجاگر کردا اے: وسطی حامی موجودہ بمقابلہ مغرب دی حامی۔ [۲۲]
مغربی تریخ نگاری نے پچھلے روسی دور دے سلسلے وچ رومانیہ دے اک عام تناظر وچ بیسارابیہ دی جدید کاری دا تجزایہ کیہ ، ہور غیر مساوی تے اِنّی تیز رفتار جدید کاری دے عمل نوں ، جس دا تعین اندرونی تے بیرونی دونے عوامل توں کيتا گیا اے۔ [۱۷] :40
جائزہ
[سودھو]ولادیمر سولونر تے ولادیمر بروٹر دے مطابق ، رومانیہ وچ حکمرانی دے تحت بیسارابیا وچ زیادہ اموات (رومانیہ وچ سب توں زیادہ تے یورپ وچ اک اعلیٰ ترین) ہور ہجرت دی وجہ توں کم آبادی وچ اضافے دا سامنا کرنا پيا۔ بیسارابیہ معاشی جمود تے اعلیٰ بے روزگاری دی وی خصوصیت سی۔ [۲۳] 1920 دی دہائی دے اوائل وچ زیمسٹوس دے خاتمے دے بعد معاشرتی خدمات تک رسائی وچ کمی واقع ہوگئی ، کیونجے انہاں توں پہلے تعلیم تے صحت عامہ نوں سنبھالنے وچ مقامی خودمختاری ملی سی۔ 1930 دی دہائی دے آخر وچ ، بیساربیائی آبادی وچ کئی وڈے متعدی امراض دے سب توں زیادہ واقعات سن ، ہور انہاں بیماریاں توں اموات دی شرح وی سب توں زیادہ سی۔ [۹] :41-42
ڈین ڈنگاسیؤ دے مطابق ، بیسارابیہ دی واحد یوروپی جدید کاری دا عمل رومانوی دور دے دوران ہويا ، تمام ناگوار گھریلو تے بین الاقوامی حالات ( جنگ دے بعد کساد بازاری ، سوویت یونین دی حمایت یافتہ اقدامات ، عظیم افسردگی ) دے باوجود رومانیہ دے بین الاقوامی دور وچ انجام پایا۔ [۲۴] گورجھے ڈوکا دا خیال اے کہ سائنس ، معیشت ، آرٹ ، سیاسی تے معاشرتی زندگی دے معاملے وچ ، بیسارابیہ نے انٹور ادوار وچ کافی ترقی کيتی۔ [۲۵]
نیکولہ اینسیو اس گل کيتی تعریف کردے نيں کہ ، سیاسی ، معاشرتی تے معاشی تے ثقافتی جدید کاری دے ذریعے ، بین الوقت دا دورانیہ رومانیہ دے معاشرے دی ترقی دا مطلب سی ، جس دے سارے تاریخی خطےآں وچ فائدہ مند اثرات مرتب ہوئے۔ اک ہی وقت وچ ، وسطی مدت وچ وی ناکامیاں دا سامنا کرنا پيا ، معاشی تے معاشرتی پولرائزیشن نوں کم کرنے دے لئی ، انقلابی تبدیلی پیدا کرنے دے قابل نہ ہونے دی وجہ توں بوہت گھٹ سی۔ [۲۶]
سیاست
[سودھو]ویم پی وان میورس دے مطابق ، 1918 دے بعد بیسارابیا اک فوجی انتظامیہ دے تحت ، ہنگامی حالت وچ طویل عرصے تک رہیا ، جس دی وجہ کساناں تے اقلیتاں دے درمیان سرحدی واقعات تے اشتعال سی۔ بالشویک پروپیگنڈا نوں روکنے دے لئی سخت سنسرشپ نافذ کيتی گئی سی۔ [۱۱] :97 صوبہ وچ رومانیہ دی حکمرانی دے پہلے عشرے دے دوران تن وڈے بغاوت یا سوویت حملے ہوئے۔ جنوری 1919 وچ ، مقامی کساناں نے ، ننیسٹر دے اس پار دی مدد توں ، ہوتین دے علاقے وچ رومانیہ دی فوج دے خلاف بغاوت دی ۔ ايسے سال بغاوت تغینہ وچ اس سال دے آخر وچ ہوئی۔ اگرچہ پہلے معاملے وچ سوویت وچ شرکت کيتی دستاویزات نئيں نيں ، بعد وچ شاید سوویت چھاپہ سی ، حالانکہ وین میورس نے ظاہر کيتا اے کہ ایہ غالبا ماسکو وچ مرکزی حکومت دے نال مربوط نئيں ہونے والا مقامی اقدام سی۔ سب توں طویل عرصہ تک جاری رہنے والی بغاوت 1924 وچ تاتربونار دے علاقے وچ اس وقت ہوئی جدوں مقامی آبادی نوں سوویت یونین دے مشتعل مظاہرین نے اکسایا تے بیساربیائی سوویت جمہوریہ دا اعلان کيتا۔ تمام معاملات وچ ، رومانیہ دی فوج نے بغاوتاں نوں بے دردی توں دبا دتا ، جو کدی کدی باغیاں دے خلاف توپ خانے کھڑا کردی سی۔ :97-98
اناطول پیٹنکو دے مطابق ، رومانیہ دے بیشتر دور دے دوران ، بیسارابیہ نے جمہوریہ نوں فائدہ اٹھایا ، جس وچ متعدد جماعت تے جدید انتخابی نظام سی ، جس دی بنیاد 1923 دے آئین تے قوانین اُتے سی۔ [۲۷] نومبر 1919 وچ ، رومانیہ نے جنگ دے بعد پہلی پارلیمنٹ دا انتخاب کيتا جس دی بنیاد آبادی دی تعداد دے مطابق مینڈیٹ دی متناسب نمائندگی سی۔ سن 1919 دے وسط تک ، بیسارابیا دی آبادی دا تخمینہ لگ بھگ 20 لکھ سی۔ [۲۸] 72.2٪ دے ووٹرز دی تعداد دے نال ، بیسارابیائی باشندےآں نے 90 ممبران تے 37 سینیٹرز نوں منتخب کرکے رومانیہ دی پارلیمنٹ نوں بھیجیا۔
چارلس کنگ دے مطابق ، رومانیہ وچ "ابھرتی ہوئی جمہوریت […] نوں جلد ہی بدعنوانی ، عدالت دی سازشاں تے سجے بازو دے رد عمل دے وزن دے تھلے کچل دتا گیا"۔ [۹] :36 ايسے مصنف نے نوٹ کيتا اے کہ کرپٹ تے بھاری ہتھ والے رومانیہ دے انتظامیہ خاص طور اُتے اس خطے وچ عام سن تے رومانیا دی خفیہ پولیس سیگورانیا نے اقلیتاں دے وچکار وسیع نگرانی دی تے ٹرانسنیسٹرین مہاجرین تے بیساربیائی طلبا نوں بالشویک ایجنٹاں دا امکانی سمجھیا۔ اس دے نتیجے وچ "مقامی لوکاں وچ ایہ احساس پیدا ہويا کہ بیسارابیا نے اتحاد دے بجائے رومانیہ اُتے قبضہ کرلیا اے "۔ :42 بالخصوص روسیاں نوں "چرخی وچ بالشویک" سمجھیا جاندا سی ، انہاں دے گرجا گھراں تے لائبریریاں بند یا رومانیہ وچ بند ہوجادیاں سن۔ :44
معیشت
[سودھو]پہلی جنگ عظیم دے آغاز وچ ، تقریبا 80 80٪ آبادی نے زراعت وچ کم کيتا۔ جدوں کہ سفتول اروی نے کساناں نوں آزادانہ طور اُتے زمین دی تقسیم دا تصور کيتا ، رومانیہ دے دباؤ دے نتیجے وچ منصوبےآں وچ نمایاں ترمیم کيتی گئی ، جس توں اولڈ بادشاہت تے ٹرانسلوینیہ وچ رونما ہونے والے ايسے طرح دی اصلاحات نوں ہور تقویت ملی۔ اگرچہ کدرے تے دے مقابلے وچ زیادہ بنیاد پرست ، جداں کہ اس نے کم ادائیگی دی ، زمین نوں ضبطی تے وڈے پلاٹاں توں چھُٹ دینے دے لئی کم حداں فراہم کيتیاں ، رومانیہ دی اراضی اصلاحات نے روسی انقلاب دے دوران ہونے والی اڈہاک اراضی دی کچھ تقسیم نوں وی تبدیل کردتا جس توں لوکاں وچ عدم اطمینان پیدا ہويا۔ کسان [۲۹] :46–47 [۱۱] :96 اس طرح ، وڈے زمینداراں نے 1917 وچ رکھی 1.5 ملین ڈیسائٹین (40 فیصد زرعی اراضی) وچوں اک تہائی (38.6٪) توں زیادہ کساناں وچ تقسیم کردتے گئے سن ، دوسرا تیسرا حصہ اس دے سابقہ مالکان نوں بحال کردتا گیا سی ، جدوں کہ باقی ریاست بن گئی سی۔ جائیداد تے بعد وچ رومانیہ دی فوج دے افسران ، عہدیداراں تے پادریاں نوں اک وڈی حد تک عطا کيتی گئی۔ والاچیا تے مغربی مالڈویہ نال تعلق رکھنے والے رومانیہ دے تارکین وطن نوں اک قابل ذکر تعداد وچ پلاٹ دتے گئے ، :96 جدوں کہ رومانیہ دے دفاتر جنہاں نے بیساربیائی خواتین نال شادی کيتی اوہ 100 ہیکٹر حاصل کرنے دے اہل سن ۔ [۹] :43 اگرچہ اصلاحات نے ایہ رقبہ 6 ہیکٹر اُتے طے کيتا ، لیکن کسان گھراناں وچوں دو تہائی توں زیادہ ہر اک نوں 5 ہیکٹر توں وی کم حاصل ہويا ، تے 1931 تک ، 367.8 ہزار کسان خاندان حالے وی بے زمین سن ۔ ورثاء وچ زمین دی تقسیم دی وجہ توں زمین دی اصلاح دے بعد کسان گھراناں دی اوسط سطح ہور گرا۔ :48 [۳۰]:52–56
علاء سکورٹسوا دے مطابق ، جدوں کہ اس اصلاح نے پینڈو علاقےآں وچ اجناس دی کاشتکاری نوں ترقی دتی تے صنعتی مصنوعات دی مارکیٹ نوں وسعت دتی ، اوہ متوقع نتائج برآمد کرنے وچ ناکام رہیا۔ [۲۹] :48 کساناں نوں اگلے 20 سالاں دے دوران انہاں دی اراضی دی قیمت ادا کرنا پئی ، کامیاب کھیتاں دی ترقی دے لئی درکار تکنیکی سامان دے حصول دے لئی انہاں نوں کسی وی قسم دی سرکاری مدد فراہم نئيں کيتی گئی سی تے ايسے وجہ توں انہاں وچ زیادہ خوشحال افراد نوں ہی سہولت میسر سی تے ايسے وجہ توں مجموعی طور اُتے اہمیت دا حامل۔ اس خطے وچ وی اہل ماہر دی کمی سی تے بنیادی ڈھانچے وچ پِچھے رہ گیا سی ، کیونجے حکومت دے پاس وسائل تے ہور ترجیحات بوہت گھٹ سن۔ خوشحال کسان طبقے دی تشکیل وچ رکاوٹ پیدا کرنے والے اہم عوامل زمیناں دی واپسی ، کساناں دے قرضےآں تے ٹیکساں دی ادائیگی ، :48 Russian :48 روايتی روسی مارکیٹ تک رسائ نہ ہونا ، رومانیہ تے یوروپی زرعی مارکیٹ وچ گھسنیا مشکل سی تے بار بار خشک سالی (1921 ، 1924 ، 1925 ، 1927–28 تے 1935)۔ شراب سازی ، جو مقامی معیشت دا اک اہم ذریعہ اے ، خاص طور اُتے رومانیہ دی ریاست دی خارجی پالیسی توں متاثر ہوئی تھی: فرانس نوں ملنے والا سب توں پسندیدہ ملک دا درجہ مارکیٹ وچ سستے فرانسیسی شراب لیایا ، سوویت مارکیٹ تک رسائی روک دتی گئی ، [۹] :42 جدوں کہ پولینڈ وچ روايتی منڈیاں نوں برآمد ہونے وچ 1926 وچ شروع ہونے والی تجارتی جنگ کيتی راہ وچ رکاوٹ سی۔ :50 [۳۰]:52–56
آلا سکورٹسوفا دے مطابق ، کساناں دی صورتحال وڈے افسردگی دے باعث ہور خراب ہوگئی ، زرعی مصنوعات دی قیمتاں تباہ کن انداز وچ گر گئياں تے دہائی دے آخر تک اس دی بازیابی نئيں ہوئی۔ [۲۹] :49 جدوں کہ قومی زرعی ساکھ دا صرف 2.8٪ نیشنل بینک آف رومانیہ دی جانب توں 1936 وچ بیسارابیہ دی طرف ہدایت کيتی گئی سی ، جدوں کہ 1940 تک 70٪ کسان وڈے زمینداراں تے ساہوکاراں دے قرض وچ ڈُبے ہوئے سن ۔ قرض ادا کرنے دے لئی، بوہت سارے غریب کساناں نوں اپنی مویشیاں نوں ایتھے تک کہ انہاں دی زمین وی بیچنا پيا۔ 2.5 سال دے لئی موچن ادائیگیاں دی ادائیگی وچ ناکامی دے نتیجے وچ ایہ زمین سرکاری اسٹیٹ وچ تبدیل ہوگئی۔ اس طرح ، 1938 تک ، ضلع سوروکیا وچ ، کسان گھراناں دے صرف اک چوتھائی حصے نے اپنی الاٹمنٹ برقرار رکھی سی۔ :48-49 1939 تک پورے خطے وچ 5 ہیکٹر تک دے کھیتاں نے اپنی زمین دا ساتواں حصہ کھو دتا سی ، جدوں کہ 10 ہیکٹر توں زیادہ دے کھیتاں نے اپنی زمین وچ 26 فیصد دا اضافہ کردتا سی۔ نويں سوویت انتظامیہ دے اک مطالعے دے مطابق ، جون 1940 وچ مالڈویئن ایس ایس آر دے بیسیربیائی علاقےآں وچ 7.3 فیصد کسان گھران مکمل طور اُتے بے زمین سن ، 38.15٪ تک 3 ہیکٹر (اوسطا 1.7 ہیکٹر فی لاٹ) تے 22.4 فیصد 3 توں 5 ہیکٹر (اوسطا اوسطا اک گھر وچ 2.6 ہیکٹر) سی ، یعنی کسان گھراناں وچ دو تہائی توں زیادہ کھیت مزدور تے غریب کسان سن ۔ درمیانی کسان سی جو 5 توں 10 ہیکٹر اُتے مشتمل سی ، تے کساناں دے فارماں دا 22.73٪ حصہ سی۔ باقی ، جو کھیتاں دا 9.4 فیصد اے ، ہر اک 10 ہیکٹر توں زیادہ دا مالک اے ، لیکن انہاں دے زیر اقتدار 36 فیصد کسان زمین یعنی تمام چھوٹے چھوٹے کھیتاں توں زیادہ اے۔ 818 وڈے زمینداراں وچ اوسطا ہر اک 100 ہیکٹر رقبے اُتے قبضہ کيتا گیا سی ، جدوں کہ ادارہ جاندی مالکان (ریاست ، گرجا گھراں تے خانقاہاں) نے ہور 59 ہزار ہیکٹر رقبے رکھے سن ۔ تقریبا 54 54٪ کسان گھراناں دے پاس مویشی نئيں سی ، تقریبا دو تہائی دے پاس کوئی گھوڑا نئيں سی ، چھیويں توں تھوڑا زیادہ اک وچ اک گھوڑا سی ، تے صرف 13.2 فیصد وچ دو یا زیادہ کم کرنے والے گھوڑے سن ۔ مولڈویئن ایس ایس آر دے پورے بیسیربیائی خطے وچ سوویت انتظامیہ دے آغاز وچ صرف 219 متروک ٹریکٹر سن ، جنہاں وچ زیادہ تر وڈے فارم سن تے انہاں نوں بنیادی طور اُتے کھل انجن دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ گھریلو گھڑ سوار سامان دے نال ، تمام فصلاں دی کھیتی ، بوائی تے کٹائی زیادہ تر دستی طور اُتے کيتی جاندی سی۔ انٹروور دے پورے دور وچ ، بیسارابیا نے متعدد منفی مظاہر دیکھے: پینڈو علاقےآں وچ ہور معاشرتی استحکام ، غربت نوں گہرا کرنا ، پیداوار نوں کم کرنا ، فصلاں دی تشکیل نوں خراب کرنا ، تے زرعی پیداوار نوں کم کرنا۔ :49 [۱۱] :96 1926 توں 1938 دے درمیان مویشیاں دی تعداد وچ 26٪ ، بھیڑاں دی تعداد وچ 5٪ ، سوراں دی تعداد وچ 14٪ کمی واقع ہوئی۔ اوسط اناج دی پیداوار وی 1920/1925 توں کم ہوکے 1935/1939 ہوگئی جو 850 کلو فی ہیکٹر توں 800 کلوگرام ہوگئی اے۔ شراب بنانے وچ استعمال ہونے والے رقبے وچ 1930 توں 1938 دے درمیان 15،000 ہیکٹر دا اضافہ ہويا ، اُتے شراب دا معیار کم ہويا ، کیونجے انگور دے 80 فیصد حصے انگور دی کم قسماں دے نال لگیائے گئے سن ۔ :50 VI سارانوف دے مطابق ، پینڈو باشندےآں وچ زمین ، چھوٹے پلاٹاں ، فصلاں دی ناقص پیداوار دی کمی دے علاوہ ، بے روزگاری وی زیادہ سی ، جون 40 540 وچ تقریبا 550 ہزار درج سن ۔ [۳۰] :52–56
آلا سکورٹسوا دے مطابق ، رومانیا دی حکومت ، براہ راست یا بینکاری نظام دے ذریعہ ، پہلے توں رومانیہ دے علاقےآں وچ صنعت دی ترقی دی حوصلہ افزائی کردی اے جدوں کہ نويں خطےآں وچ اس عمل وچ رکاوٹ اے۔ اس دے نتیجے وچ ، ایتھے تک کہ بیساربیائی تاجراں نے وی اپنا سرمایہ اس خطے وچ استعمال کرنے دی بجائے انہاں علاقےآں وچ لگیانے نوں ترجیح دتی۔ مقامی صنعت نوں وڈی وڈی رومانیہ دی کمپنیاں دے شدید مقابلہ دا سامنا کرنا پيا ، جنہاں نوں ترجیحی ریل دے نرخاں تک رسائی حاصل سی ، مقامی کاروباری افراد نوں محدود قرضہ ملیا سی تے رومانیہ وچ پیدا ہونے والا یا بیرون ملک توں درآمد شدہ سستا صنعتی سامان توں مقامی مارکیٹ وچ سیلاب آ گیا سی۔ [۲۹] :52 اس دے باوجود ، 1920 دے دہائی وچ کچھ چھوٹے چھوٹے صنعتی کاروباری ادارے قائم ہوئے ، جنہاں وچ بنیادی طور اُتے مقامی خام مال دا استعمال تے مقامی مارکیٹ دے لئی پیداوار پیدا کيتی گئی سی۔ 1925 وچ انجنہاں دی کل طاقت 7.8 ہزار ایچ پی توں ودھ کے 1929 وچ 12.2 ہزار ہوگئی۔ اگرچہ 1918 دے بعد صنعتی کاروباری ادارےآں دی تعداد دگنی توں وی زیادہ ہوچکی اے لیکن چھوٹی نیم ہینڈی کرافٹ دی پیداوار غالبا، کم ہی رہائشی مزدوری دے استعمال توں پیدا ہُندی اے۔ 1930 وچ فی انٹرپرائز وچ اوسطا صرف 2.4 ملازمین سن ۔ :50 رومانیہ دی حکمرانی دے 22 برساں دے دوران ، بیسارابیہ وچ صرف اک وڈا انٹرپرائز بنایا گیا: بالتسی شوگر پلانٹ۔ :51 [۳۰]:35–42
آلاسکورٹسوا دے مطابق ، تمام نويں کاروبار زیادہ عرصے تک زندہ نئيں بچ سکے ، تے وڈے پیمانے اُتے افسردگی نے اس خطے اُتے خاصا سخت اثر ڈالیا ، بہت ساریاں کمپنیاں دیوالیہ ہوگئياں یا 1929–1933 وچ بند ہوگئياں۔ سرکاری پالیسی ، بینکاری نظام تے صنعتی کارٹیلےآں توں متاثر ہوئے کے ، اس دی روک سیم نوں روک سکی ، اولڈ کنگڈم دی صنعت نوں فیر ترجیحی سلوک ملا۔ سن 1930 دی دہائی وچ بیسارابیہ دی ترقی نوں متاثر کرنے والے اہم عوامل شدید قرضےآں دی پابندیاں ، ٹرانسپورٹ دے نرخاں تے کسٹم دی پابندیاں وچ اضافے تے خصوصی ٹیکس پالیسیاں سن۔ ٹیکس دا بجھ خاص طور اُتے زیادہ سی ، جس وچ کاروباری ادارےآں نوں مکانات ، حرارتی ، لائٹنگ تے دفتر دی جگہ فراہم کرنے دے لئی تفویض کردہ ٹیکس ایجنٹ نوں مکمل طور اُتے فراہم کرنا ہُندا سی۔ [۲۹] :53 بیسارابیا نوں زیادہ تر خام مال دی فراہمی کرنے والے تے رومانیہ یا غیر ملکی اصل دے صنعتی سامان دی مارکیٹ تک محدود کردتا گیا سی۔ 1930 دی دہائی دے آخر تک ، صرف صنعتی شعبے جنہاں نے صحت مندی دا مظاہرہ کيتا ، اوہ سن کھانے پینے تے لکڑی دے کم کرنے والی صنعتاں ، باقی باقیات یا تاں جمود دا شکار سن یا افسردگی توں پہلے دی سطح دے مقابلے وچ کمی سی۔ اُتے ، فوڈ انڈسٹری وچ زیادہ تر صنعتی سہولیات نے اپنی انسٹال کيتی گئی صلاحیت توں وی کم کم کيتا ایتھے تک کہ خوشحال سالاں وچ جداں 1937 وچ ۔ کئی وڈی فیکٹریاں ، جداں بصرباسکیا ، سیٹیٹا البی ، فلوریٹی تے ٹھیگینا ، ریلوے ورکشاپس ، سیٹیٹا البی تے چیینیăو ٹیکسٹائل تے نٹ ویئر دی فیکٹریاں تے سیٹیٹا البی کیننگ فیکٹری تے آستگلیری نوں ختم کر کے 1938 تک پرانی سلطنت منتقل کر دتا گیا۔ :50-51 1929 توں 1937 دے درمیان ، صنعت وچ مقررہ سرمائے وچ 10٪ کمی واقع ہوئی ، تے بیسارابیہ وچ صنعتی کارکناں دی تعداد 1925 وچ 5،400 توں کم ہوکے 1937 وچ 3،500 ہوگئی ، جدوں کہ ايسے مدت دے دوران رومانیہ وچ انہاں دی مجموعی تعداد وچ تقریبا 27 27٪ اضافہ ہويا سی۔ :55-56 وڈے مینوفیکچرنگ صنعتاں دی کل پیداوار وچ فوڈ انڈسٹری دا حصہ 1926 تے 1937 دے درمیان ، 77.1 فیصد توں ودھ کے 92.4 فیصد ہوئے گیا ، دھات سازی ، ٹیکسٹائل تے چمڑے دی پروسیسنگ دی صنعتاں جداں اعلیٰ اضافی قیمت والے شعبےآں وچ تیزی توں کمی واقع ہوئی۔ اس دے باوجود ، فوڈ انڈسٹری مقامی ضروریات نوں پورا کرنے وچ ناکام رہی ، جدوں کہ زیادہ تر صنعتاں نے دستی مزدوری تے قدیم ٹیکنالوجیز اُتے بہت زیادہ انحصار کيتا۔ وچ 572،3٪: چسیناؤ وچ بجلی دی پیداوار، بیسارابیہ دے مرکز تے رومانیہ دا دوسرا وڈا شہر، 4.47 ملین kWh وچ 1925 وچ ریکارڈ کيتا، صرف 6.7٪ دی طرف توں مندرجہ ذیل دہائی دے دوران اضافہ ہويا بہت پِچھے ہور رومانیہ شہراں پِچھے رہ گالاتسی ، ودھ بخارسٹ وچ 238،2٪، تے 101٪ تاشی وچ ۔ [۳۰]:35–42 of دے آخر تک ، عام رومانیہ دی آبادی وچ چار وچوں اک دے مقابلے وچ ، بیسارابیانیاں وچوں صرف اک وچ بجلی تک رسائی حاصل سی۔ :54 [۹] :41
رومانیہ دی انتظامیہ نے اک وڈی تعداد وچ منصوبے انجام دتے جس دا مقصد صوبے دے بنیادی ڈھانچے وچ بہتری لیانا اے تاکہ یورپی گیج نوں متعارف کرایا جاسکے تے اسنوں رومانیہ دی طرف دوبارہ ترجیح دتی جاسکے۔ [۹] :41 [۲۹] :53-54 بیسارابیہ وچ ریلوے لائناں دی کل لمبائی صرف 78 کلومیٹر (1940 وچ 1140 توں لے کے 1940 وچ 1218 تک) ودھ گئی۔ مقامی کاروباری حضرات نويں ریلوے دی تعمیر دی رفتار توں مطمئن نئيں سن ( چونیا - سیناری صرف اک ہی تعمیر ہويا سی) تے متعدد لائناں دی بندش تاں۔ سڑکاں دے انفراسٹرکچر وچ وی بہتری لیائی گئی ، کیونجے پروٹ دے اُتے نويں شاہراہاں تے پل تعمیر کیتے گئے سن ، جدوں کہ موجودہ سڑکاں دا کچھ حصہ مرمت تے ہموار کيتا گیا اے جس دی وجہ توں شاہراہاں دی لمبائی 150 توں ودھ کے 754 کلومیٹر اے۔ اُتے ، بارش دے اوقات وچ بیشتر دوسری سڑکاں ناقابل گزر سن۔ :41-42 :53-54 ڈینیسٹر اُتے جہاز رانی بند کردتی گئی سی ، تے کدی پروٹ اُتے قائم نئيں کيتی گئی سی۔ 1930 دی دہائی وچ ، نويں ہوائی اڈے بنائے گئے ، ٹیلیفون لائناں بچھائ گئياں تے ریڈیو ٹرانسمیٹر لگیائے گئے۔ اس دے باوجود خطہ ہن وی ٹرانسلوانیہ تے پرانا بادشاہت پِچھے اے۔ :53-54
آلا سکورٹسوا دے مطابق ، مجموعی طور اُتے ، رومانیہ دی صنعت وچ بیساربیائی کاروباری ادارےآں دا حصہ 1919 توں 1937 دے درمیان 9 فیصد توں کم ہوئے کے 5.7 فیصد رہ گیا اے ، جدوں کہ کم توں کم 20 ملازمین اُتے مشتمل کاروباری ادارےآں دی تعداد 262 توں 196 رہ گئی اے۔ [۲۹] :51 بیسریبین صنعت وچ سرمایہ کاری دا حصہ وی 1923 وچ 0.3 فیصد توں کم ہوکے 1936 وچ 0.1 فیصد رہ گیا۔ :52 ماہر عمرانیات ٹی ال ایٹربو نے رومانیہ دی حکومت دے طویل مدتی معاشی منصوبےآں اُتے تبصرہ کردے ہوئے مشاہدہ کيتا کہ "بیسارابیا نوں باقی ملک دی صنعت دے لئی صرف مزدوری تے سستی روٹی دا ذخیرہ سمجھیا جاسکدا اے "۔ :52 1938 دے جائزے وچ ، بیساربیئن فیڈریشن آف چیمبرز آف کامرس نے نوٹ کيتا کہ "بیسارابیہ وچ صنعتی پیداوار وچ کمی مقامی خام مال دی عقلی پروسیسنگ وچ رکاوٹ اے ، اس طرح ساڈے صوبے نوں ملک دے باقی حصےآں وچ صنعت دے لئی کالونی وچ تبدیل کردتا گیا اے۔" وی ای سارانوف دے مطابق ، پورے عرصے دے دوران ، خطے وچ صنعتی کارکناں نوں لمبے عرصے دے اوقات (چودہ روزانہ تک) دا سامنا کرنا پيا ، مناسب حفاظتی اقدامات دی کمی ، غیر محفوظ حالات ، بے روزگاری دے تناظر تے معیار زندگی وچ عام کمی: 1913 توں 1937 دے وچکار چیانوă کارکن دی حقیقی اجرت وچ 60٪ کمی واقع ہوئی۔ [۳۰]:35–42
تعلیم
[سودھو]1919 وچ ، بیسارابیا سب توں زیادہ شرح خواندگی دے نال رومانیہ دا خطہ بن گیا۔ [۳۱] اگرچہ رومانوی / مالڈوواں دی آبادی سب توں زیادہ سی ، لیکن 1918 توں پہلے بیسارابیہ وچ رومانیہ دا کوئی اسکول نئيں چلدا سی۔ [۲۴] اس دے نتیجے وچ ، انہاں وچ ، صرف 10.5٪ مرد تے 1.77٪ خواتین خواندہ سن۔ 1930 تک ، اگرچہ بیسارابیہ رومانیہ وچ سب توں زیادہ ناخواندہ لوکاں دے نال اک خطہ رہیا ، لیکن خواندگیاں دی تعداد دگنی ہوکے کل آبادی دا 38،1٪ ہوگئی۔ 1920–1938 دے عرصہ وچ ، پرائمری اسکولاں دی تعداد 1،747 توں ودھ کے 2،718 ہوگئی ، تے طلبہ دی تعداد 136،172 توں 346،747 ہوگئی۔ 1940 وچ ، ایتھے 24 جمنازیم تے مڈل اسکول دے علاوہ 26 ہائی اسکول وی سن ۔ [۲۵] اقلیتاں دی اک وڈی تعداد (870،000 روسی ، یوکرینائی تے یہودی) دے باوجود ، اقليتی زباناں وچ تعلیم اُتے پابندی عائد کردتی گئی تھی: نجی اسکولاں نوں صرف 1925 دے بعد ہی کم کرنے دی اجازت دتی گئی سی جدوں ہدایات رومانیہ وچ ہُندی تے 1938 تک ، اوتھے سرکاری سرپرستی والے روسی نہ سن یا یوکرائنی اسکول تے نجی اسکولاں وچ صرف اک اک اسکول۔ 1939 وچ ، پولینڈ اُتے جرمنی تے سوویت حملےآں دے بعد ، حکومت نے اپنی سابقہ پالیسی توں رجوع کيتا تے فیصلہ کيتا کہ ریاستی اسکولاں وچ اقليتی بولی دی کلاساں دوبارہ پیش کرن تے سلاو اقلیتاں دے لئی ثقافتی اظہار دی اک وڈی حد دی اجازت داں ، تاکہ مقامی آبادی دے وچکار اپنے امیج نوں بہتر بنایا جاسکے۔ [۹] :44
ہور ، بین الوقت دے عرصے وچ ، بیسارابیہ وچ پہلے اعلیٰ تعلیمی ادارےآں دی بنیاد رکھی گئی۔ 1926 وچ ، چیانیو وچ الہیات دی فیکلٹی قائم ہوئی ، اس دے بعد 1928 وچ قومی کنزرویٹری تے 1933 وچ زرعی سائنسز دی فیکلٹی تشکیل دتی گئی۔ [۲۵] جنگ توں پہلے رومانیہ دی دو فیکلٹیز یاشی یونیورسٹی دے سیکشن سن ۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/GUVERNAMANTUL_BASARABIEI.png/220px-GUVERNAMANTUL_BASARABIEI.png)
دوسری جنگ عظیم
[سودھو]سوویت یونین نے بیسارابیہ نوں رومانیہ وچ شامل کرنے نوں تسلیم نئيں کيتا تے پورے انٹر وار دے پورے عرصے وچ رومانیہ نوں کمزور کرنے دی کوششاں وچ مصروف رہے تے اس علاقے اُتے بخارسٹ وچ حکومت دے نال سفارتی تنازعات پیدا ہوئے۔ [۱۶] 23 اگست ، 1939 نوں مولوٹوو – ربینٹروپ معاہدہ ہويا۔ معاہدے توں خفیہ انیکس دے آرٹیکل 4 دے ذریعہ ، بیسارابیا سوویت مفاداندی زون وچ آگیا۔
1940 دے موسم بہار وچ ، مغربی یورپ نوں نازی جرمنی نے زیر کيتا۔ دنیا دی توجہ انہاں واقعات اُتے مرکوز ہونے دے نال ، 26 جون 1940 نوں ، یو ایس ایس آر نے رومانیہ نوں 24 گھنٹےآں دا الٹی میٹم [۳۲] جاری کيتا ، جس وچ جنگ دے خطرہ دے تحت بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا دے فوری طور اُتے مقدمہ بند کرنے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ رومانیہ نوں اپنی فوج تے عہدیداراں نوں نکالنے دے لئی چار دن دا وقت دتا گیا۔ دونے صوبےآں دا رقبہ ۵۱٬۰۰۰ کلومیٹر2 (۲۰٬۰۰۰ مربع میل) ، تے رومانیہ دے سرکاری ذرائع دے مطابق ، انہاں وچ نصف رومانیائی ، جنہاں وچ نصف رومانیائی آباد سن ، تے انہاں وچ تقریبا about 3.75 ملین افراد آباد سن ۔ دو دن بعد ، رومانیہ نکلیا تے انخلاء شروع کيتا۔ انخلا دے دوران ، 28 جون توں 3 جولائی تک ، مقامی کمیونسٹاں تے سوویت ہمدرداں دے گروہاں نے پسپائی فورسز ، تے شہریاں نے حملہ کيتا جنہاں نے اوتھے توں جانے دا انتخاب کيتا سی۔ انہاں حملےآں وچ اقلیتاں ( یہودی ، نسلی یوکرینائی باشندے تے ہور) دے متعدد ارکان شامل ہوئے۔ [۳۳] رومانیہ دی انتظامیہ دے پِچھے ہٹنا ختم ہونے توں پہلے رومانیہ دی فوج اُتے وی سوویت فوج نے حملہ کيتا سی ، جو بیسارابیہ وچ داخل ہوئی سی۔ انہاں ست دناں دے دوران رومانیہ دی فوج دے ذریعہ ہلاکتاں دی اطلاع 356 افسران تے 42،876 فوجی ہلاک یا لاپتہ سن ۔ [ حوالہ دی ضرورت ]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Harta_etnica_a_Guvernamantului_Basarabiei_in_1941.png/220px-Harta_etnica_a_Guvernamantului_Basarabiei_in_1941.png)
2 اگست نوں ، مولڈویئن سوویت سوشلسٹ جمہوریہ بیسارابیہ دے بیشتر علاقے اُتے قائم ہويا سی ، جو سابقہ مولڈویئن اے ایس ایس آر دے مغربی حصےآں وچ ضم ہوگیا سی۔ بیسارابیا نوں مولڈویئن ایس ایس آر (65٪ علاقہ تے 80٪ آبادی) تے یوکرائنی ایس ایس آر دے درمیان تقسیم کيتا گیا سی۔ بیسارابیہ دے شمالی تے جنوبی ضلعے (اب بڈجاک تے چیرونوندی اوبلاست دے کچھ حصے) یوکرین نوں الاٹ کیتے گئے سن ، جدوں کہ کچھ علاقےآں (4،000) کلومیٹر 2 ) دنیسٹر (موجودہ ٹرانسنیسٹریہ ) دے کھبے (مشرقی) کنارے اُتے ، جو پہلے یوکرائن دا حصہ سی ، مولڈویا نوں الاٹ کيتا گیا سی۔ سوویت قبضے دے بعد ، بوہت سارے بیسارابی باشندےآں اُتے ، جنہاں اُتے الزام عائد کيتا گیا سی کہ اوہ معزول رومانیہ دی انتظامیہ دی حمایت کردے نيں ، انھاں پھانسی دے دتی گئی یا انہاں نوں سائبیریا تے قازقستان بھیج دتا گیا۔
ستمبر تے نومبر 1940 دے درمیان ، جرمن-سوویت معاہدے دے بعد ، بیسارابیا دے نسلی جرمناں نوں جرمنی وچ دوبارہ آبادکاری دی پیش کش کيتی گئی۔ سوویت جبر دے خوف توں ، تقریبا تمام جرمن (93،000) اس اُتے راضی ہوگئے۔ انہاں وچوں بیشتر نوں پولینڈ دے نويں منسلک علاقےآں وچ دوبارہ آباد کيتا گیا سی۔
22 جون ، 1941 نوں سوویت یونین اُتے محوراں دا حملہ آپریشن باربروسا دے نال شروع ہويا۔ 22 جون تے 26 جولائی، 1941 دے درمیان، دی مدد توں رومانیائی فوجیاں ویرماخت دے بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا برآمد کر لئی. بیسارابیہ توں جبری طور اُتے پسپائی دے دوران ، سوویتاں نے زمین نوں بھڑکا دتا ، انفراسٹرکچر نوں تباہ کيتا تے ریلوے دے ذریعہ روس نوں متحرک سامان پہنچایا۔ جولائی دے آخر وچ ، سوویت حکمرانی دے اک سال دے بعد ، ایہ خطہ اک بار فیر رومانیہ دے زیر کنٹرول رہیا۔
چونکہ ایہ فوجی آپریشن حالے جاری اے ، ایداں دے واقعات وی سامنے آئے نيں جدوں رومانیہ دے فوجیاں نے بیسارابیہ وچ یہودیاں توں "بدلہ لینے" دے الزامات لگیائے سن ، عام شہریاں اُتے پوگومس دی شکل وچ تے یہودی جنگی قیدیاں دے قتل دے نتیجے وچ ، کئی ہزار افراد ہلاک ہوگئے سن ۔ یہودیاں دے قتل دی سوچی سمجھی وجہ ایہ سی کہ 1940 وچ کچھ یہودیاں نے آزادی دے طور اُتے سوویت قبضے دا خیرمقدم کيتا سی۔ ايسے دوران جرمنی دی 11 ويں فوج دے علاقے وچ کم کرنے والے بدنام زمانہ ایس ایس آئزنزگروپ ڈی نے یہودیاں نوں سرسری طور اُتے پھانسی دینے دا ارتکاب کيتا کہ اوہ جاسوس ، تخریب کار ، کمیونسٹ سن یا کسی وی بہانے توں ننيں۔
" یہودی سوال " دے سیاسی حل نوں بظاہر رومانیہ دے ڈکٹیٹر مارشل آئن انٹونسو نے جلاوطنی دے بجائے ملک بدر کرنے وچ زیادہ دیکھیا سی۔ بیسارابیہ تے بوکوینا دی یہودی آبادی دا ایہ حصہ جو سوویت فوجاں دے پِچھے ہٹنے توں پہلے فرار نئيں ہويا سی (147،000) ابتدائی طور اُتے یہودی بستیاں یا نازی حراستی کیمپاں وچ جمع کيتا گیا سی ، تے فیر رومانیہ دے مقبوضہ ٹرانسنیسٹریہ وچ موت مارچاں وچ 1941–1942 دے دوران جلاوطن کردتا گیا سی۔ جتھے " حتمی حل " لاگو کيتا گیا سی۔ [۳۴]
تین سال دے رشتہ دار امن دے بعد ، جرمن سوویت محاذ 1944 وچ ڈنسٹر دی سرزمین سرحد اُتے واپس آگیا۔ 20 اگست 1944 نوں اک تقریبا 3،400،000 مضبوط ریڈ فوج نے موسم گرما وچ اک وڈے آپریشن دا خفیہ ناں لیا جسی - کیشینیف آپریشن دا آغاز کيتا ۔ سوویت فوجاں نے پنج دن دے اندر دو جہتی حملے وچ بیسارابیہ اُتے قابو پالیا۔ اُتے دی جیب لڑائیاں وچ چسیناؤ تے ساردا جرمن 6واں دے آرمی C کی. اسٹالن گراڈ دی لڑائی دے بعد نويں اصلاح یافتہ 650،000 افراد نوں ختم کردتا گیا۔ اس دے نال ہی روسی حملے دی کامیابی دے نال ، رومانیہ نے محور دے نال فوجی اتحاد توڑ دتا تے اطراف نوں تبدیل کيتا ۔ 23 اگست 1944 نوں مارشل آئن انٹونسکو نوں شاہ مائیکل نے گرفتار کيتا سی ، تے بعد وچ اسنوں روس دے حوالے کردتا گیا سی۔
سوویت یونین دا حصہ
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Soviet_Union_-_Moldavian_SSR.svg/250px-Soviet_Union_-_Moldavian_SSR.svg.png)
سوویت یونین نے 1944 وچ ایہ خطہ دوبارہ حاصل کرلیا ، تے ریڈ آرمی نے رومانیہ اُتے قبضہ کرلیا۔ 1947 تک ، روس نے بخارسٹ وچ اک کمیونسٹ حکومت نافذ کردتی سی ، جو ماسکو دی طرف دوستی تے فرمانبردار سی۔ رومانیہ اُتے سوویت قبضہ 1958 تک جاری رہیا۔ رومانیہ دی کمیونسٹ حکومت نے سوویت یونین دے نال اپنے سفارتی تعلقات وچ بیسارابیہ یا شمالی بوکوینا دے معاملے نوں کھلے عام نئيں اٹھایا۔ مالدویا وچ جنگ دے بعد قحط وچ کم توں کم اک لکھ افراد ہلاک ہوگئے۔
سن 1969 تے 1971کے درمیان ، چیینیسو وچ کئی نوجوان دانشوراں دے ذریعہ اک قومی قومی محب وطن محاذ قائم کيتا گیا ، جس وچ کل 100 ممبران نے مولڈویان ڈیموکریٹک جمہوریہ دے قیام دے لئی جدوجہد کرنے دا عزم کيتا ، اس دا سوویت یونین توں علیحدگی تے رومانیہ دے نال اتحاد سی۔
دسمبر 1971 وچ ، رومن سوشلسٹ جمہوریہ دی کونسل آف اسٹیٹ سیکیورٹی دے صدر ، ایون اسٹینسوکو دے اک معلوماتی نوٹ دے بعد ، دے جی بی دے چیف ، یوری آندروپوف ، قومی پیٹریاٹک محاذ دے تن رہنماواں ، الیکژنڈرو اساطیوک بلگر ، گورگھی گھیمپو تے ویلریو گور دے نال نال اک چوتھا شخص ، الیگزینڈرو سولٹیوانو ، جو شمالی بوکوینا (بوکووینا) وچ ايسے طرح دی خفیہ تحریک دے رہنما سن ، نوں گرفتار کيتا گیا سی تے بعد وچ انہاں نوں طویل قید دی سزا سنائی گئی سی۔
آزاد مالڈووا دا عروج
[سودھو]سوویت یونین دے کمزور دے نال، فروری 1988 وچ ، سب توں پہلے غیر منظور مظاہرےآں چسیناؤ وچ ہوئے۔ پہلی بار پیریسترائیکا ، انھاں نے جلد ہی حکومت مخالف ہوگئے تے روسی بولی دے بجائے رومانیہ (مولڈویان) بولی نوں سرکاری حیثیت دینے دا مطالبہ کيتا۔ 31 اگست ، 1989 نوں ، چار دن پہلے چیئنسو وچ 600،000 دے مظاہرے دے بعد ، رومانیہ (مولڈویان) مولڈاویان سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دی سرکاری بولی بن گیا۔ اُتے ، اس اُتے کئی سالاں توں عمل درآمد نئيں ہويا سی۔ 1990 وچ ، پارلیمنٹ دے لئی پہلے آزادانہ انتخابات ہوئے ، جس وچ حزب اختلاف پاپولر فرنٹ نے انہاں نوں جیت لیا۔ پاپولر فرنٹ دے رہنماواں وچوں اک ، میرسیہ ڈروچ دی سربراہی وچ حکومت تشکیل دتی گئی۔ مالڈویائی ایس ایس آر ایس ایس آر مالڈووا ، تے بعد وچ جمہوریہ مالڈووا بن گیا۔ جمہوریہ مالڈووا 31 اگست 1991 نوں آزاد ہوگئی۔ اس نے مالڈویئن ایس ایس آر دی کوئی تبدیلی نئيں کيتی حدود نوں اپنے قبضے وچ لے لیا۔
آبادی
[سودھو]بیساربیہ دے مؤرخ fٹیفان کیوبانو تے مالڈوواں ماہر فلورسٹ وئیریکا ریلیانو دے مطابق ، 1810 وچ ، رومانیہ (مولڈویان) دی آبادی تقریبا 95٪ سی [۳۵][۳۶] 19 ويں صدی دے دوران ، نوآبادیات تے روسیی دی روسی پالیسی دے نتیجے وچ ، [۱۰]:20– رومانیہ دی آبادی (اعداد و شمار دے ذرائع اُتے منحصر اے ) 47.6٪ (1897 وچ ) ، 5200 یا 19 for دے لئی 75 ((کروسیون) وچ کم ہوگئی ) ، 53.9٪ (1907) ، 70٪ (1912 ، لاسکوف) ، یا 65–67٪ (1918 ، جے کبا)۔ [۳۷]
1817 دی روسی مردم شماری وچ ، جس وچ 96،526 خاندان تے 482،630 باشندے درج سن ، حالیہ مہاجرین (بنیادی طور اُتے بلغاریائی) تے مخصوص نسلی - معاشرتی قسم (یہودی ، آرمینیائی تے یونانی) دے علاوہ نسلی اعداد و شمار نوں رجسٹر نئيں کيتا گیا۔ [۳۸] سرکاری ریکارڈ وچ 3،826 یہودی خاندان (4.2٪) ، 1،200 لیپووان کنبے (1.5٪) ، 640 یونانی خاندان (0.7٪) ، 530 آرمینیائی خاندان (0.6٪) ، 482 بلغاریائی تے گیگاز (0.5٪) خانداناں دی نشاندہی کيتی گئی ۔ 20 واں صدی وچ ، رومانیہ دے مورخ آئن نیسٹر نے رومانیائیاں دی تعداد 83،848 خانداناں (86٪) تے روتھینیاں دی 6،000 خانداناں (6.5٪) اُتے مشتمل کردتی۔ تخمینہ مفروضہ روتھیناں دی آبادی دا اک تہائی تک قیام کيتا اس دی بنیاد اُتے کيتا گیا سی Khotin کاؤنٹی، تے ریکارڈ آبادی دے باقی خصوصی طور مولڈاوین یا رومنی سی.[۳۹] ايسے سال دے متبادل تخمینے وچ 76.4٪ رومانیہ ، 8.7٪ یوکرائن ، 5.1٪ بلغاریائی تے گیگوز ، 4.5٪ یہودی تے 2٪ روسی اشارہ کيتا گیا اے۔ [۴۰] جنوبی بصربیہ ( اکرمین ، ازمیل تے بینڈر ) دی تن کاؤنٹیاں وچوں 1818 دے اعدادوشمار جنہاں وچ ڈینیوب دے جنوب وچ عثمانی سرزمین سمیت ہور علاقےآں توں مسلمان آبادی تے امیگریشن دی زبردست ہجرت ہوئی ، اس دی مجموعی آبادی 113،835 افراد اُتے مشتمل اے۔ قومی تقسیم دے حوالے توں متضاد اعدادوشمار موجود نيں (پوگرٹینکو دے ذریعہ پہلا اعدادوشمار ، دوسرا ینگوریانو): 48.64 / 37٪ مالداوی ، 7.07 / 8.9٪ روسی ، 15.65 / 17.9٪ یوکرینائی ، 17.02 / 21.5٪ بلغاریائی تے 11.62 / 14.7٪ ہور۔ [۴۱] فیر وی 1818 وچ ، شمالی بیسارابیہ وچ خوتین کاؤنٹی دے اعدادوشمار وچ 47.5٪ مالداوی تے 42.6٪ یوکرین باشندے سن ۔
مالڈووا دے مورخ آئن گومانائی نے 1828 وچ بیسارابیا دی آبادی 517،135 دے حساب توں ریکارڈ دی اے ، تے دسیا گیا اے کہ 376،910 رومن (72.88٪) ، 52،000 روتھینی (10.05٪) ، 30،929 یہودی (5.9٪) ، 8،846 جرمن (1.71٪) ، 7،947 روسی ( 1.53٪) ، 5،974 لیپووانس (1.15٪) ، 2،384 قطب (0.46٪) ، 2،000 یونانی (0.38٪) ، 2،000 آرمینیائی (0.38٪) ، تے 27،445 (5.3٪) بیسربیا دے جنوب وچ آباد نيں۔ [۴۲]
بیسارابیہ وچ نسلی گروہاں نوں ریکارڈ کرنے دا پہلا شماریات روسی اکیڈمی آف سائنسز دی درخواست اُتے 1843–1844 وچ دی جانے والی اک نامکمل انتظامی مردم شماری سی۔ درج ذیل تناسب کل 692،777 باشندےآں وچ درج کيتا گیا: 59.4٪ مولڈویین ، 17.2٪ یوکرینائی ، 9.3٪ بلغاریائی ، 7.1٪ یہودی تے 2.2٪ روسی۔ کچھ شہری مراکز دے معاملے وچ ، تمام نسلی گروہاں دے اعداد و شمار دی اطلاع نئيں دتی گئی سی۔ ہور برآں ، کل آبادی دا حجم ايسے عرصے دی ہور سرکاری رپورٹس توں مختلف اے ، جس نے بیسارابیا دی آبادی نوں 774،492 یا 793،103 اُتے ڈال دتا۔ [۴۳]
چرچ دے ریکارڈ وچ 1850-1855– دے نیڑے جمع کيتی گئی مجموعی آبادی 841،523 اُتے مشتمل اے ، مندرجہ ذیل ترکیب دے نال: 51.4٪ مولڈویین ، 4.2٪ روسی ، 21.3٪ یوکرین ، 10٪ بلغاریائی ، 7.2٪ یہودی تے 5.7٪ ہور۔ دوسری طرف ، 1855 دے سرکاری اعداد و شمار وچ شہر ازمیل دے خصوصی انتظامیہ دے ماتحت اس علاقے دی آبادی نوں چھڈ کے مجموعی طور اُتے 980،031 آبادی ریکارڈ کيتی گئی اے۔ [۴۴]
آئن نیسٹر دے مطابق ، سن 1856 وچ بیسارابیہ دی آبادی 736،000 رومانیہ (74٪) ، 119،000 یوکرینائیاں (12٪) ، 79،000 یہودیاں (8٪) ، 47،000 بلغاریائیاں تے گاگوز (5٪) ، 24،000 جرمناں (2.4٪) اُتے مشتمل سی۔ ، 11،000 رومانی (1.1٪) ، 6،000 روسی (0.6٪) ، نے مجموعی طور اُتے 990،274 رہائشیاں نوں شامل کيتا۔ [۳۹] ہسٹریشین کانسٹیٹن ینگوریانو اک ہی سال دے لئی نمایاں طور اُتے مختلف شخصیتاں فراہم کردا اے: 676،100 رومانیہ (68.2٪)، 126،000 یوکرین (12.7٪)، 78،800 یہودی (7.9٪)، 48،200 بلغاریہ تے گیگوز (4.9٪)، 24،200 (2.4٪) جرمن تے 20،000 کل 991،900 وچ روسی (2٪)۔ [۴۰]
روسی ڈیٹا ، 1889 (کل: 1،628،867 رہائشی)
1897 وچ روسی مردم شماری دے کل 1،935،412 باشندے سن ۔ بولی دے لحاظ سے:
- 920،919 مالڈوی تے رومیائی (47.6٪)
- 379،698 یوکرینین (19.6٪)
- 228،168 یہودی (11.8٪)
- 155،774 روسی (8٪)
- 103،225 بلغاریائی (5.3٪)
- 60،026 جرمن (3.1٪)
- 55،790 ترک (گاگوز) (2.9٪)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/BASARABIA_ETNIC.png/220px-BASARABIA_ETNIC.png)
پر ، کچھ علمائے کرام ، 1897 دی مردم شماری دے سلسلے وچ یقین رکھدے نيں کہ "[…] مردم شماری دے گنتی کرنے والے نوں عام طور اُتے ہدایت کيتی گئی اے کہ اوہ ہر اس فرد نوں شمار کرن جو ریاستی بولی نوں اس قومیت دی حیثیت توں سمجھدا اے ، چاہے اس دی روگٹھ دی تقریر کچھ وی ہوئے۔" ایويں متعدد مولڈاوین (رومیائی) روسی دے طور اُتے رجسٹرڈ ہوسکدے نيں۔ [۴۵]
این ڈورونوو دے مطابق ، سن 1900 وچ بیسارابیہ دی آبادی (1،935،000 باشندے) تھی: [۴۶]
کاؤنٹی | رومانوی | یوکرینین </br> اور روسی |
یہودی | بلغاریائی </br> اور گیگاز |
جرمن ، یونانی، </br> آرمینیئن ، دوسرے |
کل باشندے |
---|---|---|---|---|---|---|
ہتن کاؤنٹی | 89،000 | 161،000 | 54،000 | 3،000 | 307،000 | |
سوروکیا کاؤنٹی | 156،000 | 28،000 | 31،000 | 4،000 | 219،000 | |
بیلی کاؤنٹی | 154،000 | 27،000 | 17،000 | 14،000 | 212،000 | |
اورہی کاؤنٹی | 176،000 | 10،000 | 26،000 | 1،000 | 213،000 | |
Lăpușna کاؤنٹی | 198،000 | 19،000 | 53،000 | 10،000 | 280،000 | |
ٹیگینہ کاؤنٹی | 103،000 | 32،000 | 16،000 | 36،000 | 8،000 | 195،000 |
کاہول تے اسماعیل 1 | 109،000 | 53،000 | 11،000 | 27،000 | 44،000 | 244،000 |
Cateatea Albă کاؤنٹی | 106،000 | 48،000 | 11،000 | 52،500 | 47،500 | 265،000 |
کل | 1،092،000 | 378،000 | 219،000 | 247،000 | 1،935،000 | |
٪ | 56.5٪ | 19.5٪ | 11.5٪ | 12.5٪ | 100٪ |
نوٹ: 1 دونے کاؤنٹیاں نوں ملیا دتا گیا۔
رومانیہ دی مردم شماری ، 1930 (کل: 2،864،662 باشندے)
کاؤنٹی | رومانوی | یوکرینین | روسی 1 | یہودی | بلغاریائی | گیگاز | جرمنی | دوسرےآں 2 | کل باشندے |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ہتن کاؤنٹی | 137،348 | 163،267 | 53،453 | 35،985 | 26 | 2 | 323 | 2،026 | 392،430 |
سوروکیا کاؤنٹی | 232،720 | 26،039 | 25،736 | 29،191 | 69 | 13 | 417 | 2،183 | 316،368 |
بیلی کاؤنٹی | 270،942 | 29،288 | 46،569 | 31،695 | 66 | 8 | 1،623 | 6،530 | 386،721 |
اورہی کاؤنٹی | 243،936 | 2،469 | 10،746 | 18،999 | 87 | 1 | 154 | 2،890 | 279،282 |
Lăpușna کاؤنٹی | 326،455 | 2،732 | 29،770 | 50،013 | 712 | 37 | 2،823 | 7،079 | 419،621 |
ٹیگینہ کاؤنٹی | 163،673 | 9،047 | 44،989 | 16،845 | 19،599 | 39،345 | 10،524 | 2،570 | 306،592 |
کاہل کاؤنٹی | 100،714 | 619 | 14،740 | 4،434 | 28،565 | 35،299 | 8،644 | 3،948 | 196،963 |
اسماعیل کاؤنٹی | 72،020 | 10،655 | 66،987 | 6،306 | 43،375 | 15،591 | 983 | 9،592 | 225،509 |
Cateatea Albă کاؤنٹی | 62،949 | 70،095 | 58،922 | 11،390 | 71،227 | 7،876 | 55،598 | 3،119 | 341،176 |
کل | 1،610،757 | 314،211 | 351،912 | 204،858 | 163،726 | 98،172 | 81،089 | 39،937 | 2،864،662 |
٪ | 56.23٪ | 10.97٪ | 12.28٪ | 7.15٪ | 5.72٪ | 3.43٪ | 2.83٪ | 1.39٪ | 100٪ |
نوٹ: 1 وچ لیپووان شامل نيں۔ 2 قطب ، آرمینیائی ، البانیائی ، یونانی ، خانہ بدوش وغیرہ تے غیر اعلانیہ
سن 1939 دی رومانیہ دی مردم شماری دے اعداد و شمار اُتے بیسارابیہ اُتے سوویت قبضے توں پہلے مکمل طور اُتے عملدرآمد نئيں کيتا گیا سی۔ اُتے ، تخمینے وچ کل آبادی ودھ کے تقریبا 3. 3.2 ملین ہوگئی اے۔
مالڈویئن ایس ایس آر دے لئی 1979 دی سوویت مردم شماری وچ (بشمول ٹرانسنیسٹریہ؛ شمالی تے جنوبی بیسارابیہ ، جو ہن یوکرائن دا دونے حص ،ہ وی شامل نئيں سی): .9 63..9٪ نے خود نوں مالڈوواں تے ٪.44 Roman رومن دی حیثیت توں شناخت کيتا۔ 1989 دی سوویت مردم شماری (جو مولڈویئن ایس ایس آر وچ کيتی گئی تھی) دے لئی ، 64.5 فیصد نے خود نوں مالڈوواں تے 0.06٪ رومانیہ دے شہری قرار دتا۔ 2014 دی مولڈووان مردم شماری وچ (بشمول ٹرانسنیسٹریہ شامل نئيں) ، 75٪ نے خود نوں مالڈوواں تے 7٪ رومانیہ دے عوام نوں قرار دتا۔
معیشت
[سودھو]- 1911: 165 قرضے دی سوسائٹیاں ، 117 بچت بینکس ، تینتالیس پیشہ ورانہ بچت تے لون سوسائٹی تے زیمسٹو دے اٹھ آفس سن ۔ انہاں سب دے پاس تقریبا 10،000،000 روبل دے اثاثے سن ۔ ایتھے 89 سرکاری بچت بینک سن ، جنہاں وچ تقریبا 9 ملین روبل دے ذخائر سن ۔
- 1918: صرف ۱٬۰۵۷ کلومیٹر (۶۵۷ میل) ریلوے کی؛ مرکزی لائناں روس اُتے بدلی گئياں تے براڈ گیج سن۔ رولنگ اسٹاک تے سجے راستہ خراب حالت وچ سی۔ ایتھے لگ بھگ 400 انجناں سن ، جنہاں وچ صرف اک سو فٹ استعمال سی۔ 290 مسافر کوچ تے تریسٹھ ہور مرمت دے لئی آؤٹ سن ۔ آخر وچ ، 4530 فریٹ کاراں تے 187 ٹینک کاراں وچوں ، صرف 1389 تے 103 قابل استعمال سن ۔ رومانیائی عوام نے گیج نوں ۱٬۴۴۰ ملی میٹر (۵۶٫۵ انچ) معیار اُتے گھٹا دتا ، تاکہ کاراں یورپ دے باقی حصےآں تک چل سکن۔ ہور ، صرف چند ناکارہ کشتی پل سن ۔ رومنیائی ہائی وے دے انجینئراں نے دس پل بنانے دا فیصلہ کيتا: کزلو ، ایوریرا ، لیپکانی ، ایرپنیا ، شیفنیٹشی برانیشٹی ، کاہول-اوسانا ، بیدری-موارا ڈومنیسی ، سراٹا ، بومبالا لیووا، بدراگی تے فالکیو۔ (بیسارابیہ وچ اس دا نمائندہ کینٹیمیر اے ۔ ) انہاں وچوں صرف چار ہی ختم ہوسکے سن : کزالو ، فلکیو ، لیپکانی تے سوراٹا۔
ہور ویکھو
[سودھو]- بیسارابیا جرمن
- بیساربیائی بلغاریائی
- بڈجاک (جنوبی بیسارابیہ)
- چیرنیوتسی اوبلاست
- ڈزڈی
- مالدووا دی تریخ
- مالدوویا دی تریخ
- بیسارابیہ وچ یہودیاں دی تریخ
- ہوٹن کاؤنٹی
- مالدووی شراب
- مالدووا
- اودیسا اوبلاست
حوالے
[سودھو]- ↑ Clark, Charles Upson (1927). Bessarabia. New York City: Dodd, Mead.
- ↑ Joseph Rothschild, East Central Europe between the two World Wars University of Washington Press, Seattle, 1977; سانچہ:آئی ایس بی این, p.314
- ↑ Coman, Marian (2011). Basarabia – Inventarea cartografică a unei regiuni. Nicolae Iorga Institute of History.
- ↑ Descrierea Basarabiei: teritoriul dintre Prut și Nistru în evoluție istorică (din primele secole ale mileniului II până la sfîrșitul secolului al XX-lea). Cartier. 2011. pp. 414–. ISBN 978-9975-79-704-7.
- ↑ Mihai Bărbulescu, Dennis Diletant, Keith Hitchins, Șerban Papacostea, Pompiliu Teodor, "Istoria României", Corint, Bucharest, 2007, سانچہ:آئی ایس بی این, pag. 77
- ↑ Чеботаренко, Г.Ф. Материалы к археологической карте памятников VIII-Х вв. южной части Пруто-Днестровского междуречья//Далекое прошлое Молдавии, Кишинев, 1969, с. 224–230
- ↑ Prothero, GW, ed. (1920). Bessarabia. Peace handbooks. London: H.M. Stationery Office. pp. 12, 15–16.
- ↑ Stoica, Vasile (1919). The Roumanian Question: The Roumanians and their Lands. Pittsburgh: Pittsburgh Printing Company. p. 31.
- ↑ ۹.۰ ۹.۱ ۹.۲ ۹.۳ ۹.۴ ۹.۵ ۹.۶ ۹.۷ King, Charles (1999). The Moldovans : Romania, Russia, and the politics of culture. Hoover Institution Press. ISBN 978-0-8179-9792-2.
- ↑ ۱۰.۰ ۱۰.۱ ۱۰.۲ ۱۰.۳ Mitrasca, Marcel (2007). Moldova: A Romanian Province Under Russian Rule : Diplomatic History from the Archives of the Great Powers. Algora Publishing. ISBN 978-0-87586-184-5.
- ↑ ۱۱.۰ ۱۱.۱ ۱۱.۲ ۱۱.۳ ۱۱.۴ ۱۱.۵ ۱۱.۶ van Meurs, Wim P. (1996). Chestiunea Basarabiei în istoriografia comunistă. Chișinău: Editura ARC. ISBN 9975610056.
- ↑ Cristina Petrescu, "Contrasting/Conflicting Identities:Bessarabians, Romanians, Moldovans" in Nation-Building and Contested Identities, Polirom, 2001, pg. 156, also footnote №23 on page 169
- ↑ Charles King, "The Moldovans: Romania, Russia, and the Politics of Culture", Hoover Press, 2000, pg. 35
- ↑ van Meurs, Wim P. (1994). Bessarabian Question in Communist Historiography: Nationalist and Communist Politics and History Writing. New York: Columbia University Press. ISBN 0-88033-284-0.
- ↑ Wayne S Vucinich, Bessarabia In: Collier's Encyclopedia (Crowell Collier and MacMillan Inc., 1967) vol. 4, p. 103
- ↑ ۱۶.۰ ۱۶.۱ C. Petrescu, footnote №26 on page 170
- ↑ ۱۷.۰ ۱۷.۱ ۱۷.۲ ۱۷.۳ ۱۷.۴ ۱۷.۵ Suveică, Svetlana (2010). Basarabia în primul deceniu interbelic (1918–1928): modernizare prin reforme [Bessarabia in the first interwar decade (1918–1928): modernization by means of reforms] (in Romanian). Chișinău: Pontos. ISBN 978-9975-51-070-7.
- ↑ ۱۸.۰ ۱۸.۱ Moisa, Gabriel. "Chestiunea Basarabiei, în discursul istoriografic comunist" (in Romanian). Revista Historia. https://www.historia.ro/sectiune/general/articol/chestiunea-basarabiei-in-discursul-istoriografic-comunist. Retrieved on 6 May 2020.
- ↑ . 2018.
- ↑ . 2011.
- ↑ Ion Țurcanu (19 March 2012). Bessarabiana: Teritoriul dintre Prut și Nistru în cîteva ipostaze istorice și reflecții istoriografice [Bessarabiana: The territory between Prut and Dniester in several historical hypostases and historiographical reflections] (in Romanian). Cartdidact. p. 6. ISBN 978-9975-4337-0-9.
- ↑ Lavric (2013). Aspecte istoriografice ale problemei Basarabiei în spațiul geopolitic european: 1812 – prezent. http://studiamsu.eu/nr-4-64-2013/. Retrieved on ۶ مئی ۲۰۲۰.
- ↑ Shlapentokh, Vladimir; Sendich, Munir; Payin, Emil, eds. (2016) [1st pub. M. E. Sharpe:1994]. "Russians in Moldova". The New Russian diaspora : Russian Minorities in the former Soviet Republics. Routledge. pp. 74–76. ISBN 1-315-48411-0.
- ↑ ۲۴.۰ ۲۴.۱ Dungaciu, Dan (2016). "Basarabia după Unire. Un exercițiu de deconstrucție" (in Romanian). Revista Historia. https://www.historia.ro/sectiune/general/articol/basarabia-dupa-unire-un-exercitiu-de-deconstructie. Retrieved on 23 April 2020.
- ↑ ۲۵.۰ ۲۵.۱ ۲۵.۲ Duca, Gheorghe (28 November 2014). "Marea Unire din 1918 şi consecinţele ei pentru dezvoltarea ştiinţei şi culturii în Basarabia" (in Romanian). Romanian Academy. https://academiaromana.ro/com2014/img1128Unirea/doc/d04MareaUnire-GheorgheDuca.pdf. Retrieved on 23 April 2020.
- ↑ Enciu, Nicolae. "Cum s-a schimbat Basarabia după unirea cu România: "Pe calea regăsirii de sine și a progresului"" (in Romanian). Revista Historia. https://www.historia.ro/sectiune/general/articol/cum-s-a-schimbat-basarabia-dupa-unirea-cu-romania-pe-calea-regasirii-de-sine-si-a-progresului. Retrieved on 6 May 2020.
- ↑ Petrencu, Anatol (2018). "Basarabenii în cadrul României întregite" (in Romanian). Moldova State University. http://dspace.usm.md:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1952/Basarabenii%20in%20cadrul%20Romaniei%20intregite_0.pdf?sequence=1&isAllowed=y. Retrieved on 29 April 2020.
- ↑ Kaba, John (1919). Politico-economic Review of Basarabia. United States: American Relief Administration. p. 8.
- ↑ ۲۹.۰ ۲۹.۱ ۲۹.۲ ۲۹.۳ ۲۹.۴ ۲۹.۵ ۲۹.۶ Skvortsova, Alla (2002). Русские Бессарабии: опыт жизни в диаспоре (1918–1940 гг.). Chișinău: Pontos. ISBN 9975902146.
- ↑ ۳۰.۰ ۳۰.۱ ۳۰.۲ ۳۰.۳ ۳۰.۴ ۳۰.۵ Tsaranov, V. I. (2002). Очерки социально-экономического развития Молдовы (1940–1960 гг.). Chișinău: Elan Poligraf. ISBN 9975-9663-3-0.
- ↑ Țîcu, Octavian (28 March 2020). "Basarabia în cadrul României reîntregite (V): Introducerea limbii române (1)". Radio Free Europe. https://moldova.europalibera.org/a/basarabia-%C3%AEn-cadrul-rom%C3%A2niei-re%C3%AEntregite-(v)-introducerea-limbii-rom%C3%A2ne-(1)/30514659.html. Retrieved on 23 April 2020.
- ↑ Bachman, Ronald D., ed. (1989). "World War II". Romania: A Country Study.
- ↑ Nagy-Talavera, Nicolas M. (1970). Green Shirts and Others: a History of Fascism in Hungary and Romania. p. 305.
- ↑ "Constructing Interethnic Conflict and Cooperation: Why Some People Harmed Jews and Others Helped Them during the Holocaust in Romania Diana Dumitru". World Politics 63 (1): 1–42. January 2011. doi:. https://www.academia.edu/499496/Constructing_Interethnic_Conflict_and_Cooperation_Why_Some_People_Harmed_Jews_and_Others_Helped_Them_during_the_Holocaust_in_Romania. Retrieved on ۱۹ اکتوبر ۲۰۱۴.
- ↑ Ciobanu, Ștefan (1923). Cultura românească în Basarabia sub stăpânirea rusă. Chișinău: Editura Asociației Uniunea Culturală Bisericească. p. 20.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Poștarencu, Dinu (2009). Contribuții la istoria modernă a Basarabiei. II. Chișinău: Tipografia Centrală. pp. 24–25. ISBN 978-9975-78-735-2.
- ↑ ۳۹.۰ ۳۹.۱ Ion Nistor, Istoria Basarabiei, edit. Humanitas, București, 1991, pp. 199, 203, 210
- ↑ ۴۰.۰ ۴۰.۱ Ungureanu, Constantin (2013). Populaţia Bucovinei şi Basarabiei sub stăpâniri imperiale 1775/1812-1918).
- ↑ Poștarencu, Dinu (2009). Contribuții la istoria modernă a Basarabiei. II. Chișinău: Tipografia Centrală. p. 30. ISBN 978-9975-78-735-2.
- ↑ Gumenai, Ion (December 2010). "Raporturile dintre populaţia autohtonă a Basarabiei şi minorităţile confesionale în prima jumătate a secolului al XIX-lea". https://www.researchgate.net/publication/329774596_Raporturile_dintre_populatia_autohtona_a_Basarabiei_si_minoritatile_confesionale_in_prima_jumatate_a_secolului_al_XiX-lea. Retrieved on 21 April 2020.
- ↑ Poștarencu, Dinu (2009). Contribuții la istoria modernă a Basarabiei. II. Chișinău: Tipografia Centrală. pp. 34–36. ISBN 978-9975-78-735-2.
- ↑ Poștarencu, Dinu (2009). Contribuții la istoria modernă a Basarabiei. II. Chișinău: Tipografia Centrală. p. 40. ISBN 978-9975-78-735-2.
- ↑ Charles Upson Clark, Bessarabia. Russia and Roumania on the Black Sea: "These figures were based on estimates of the population of Bessarabia as consisting 70% of Moldavians, 14% Ukrainians, 12% Jews, 6% Russians, 3% Bulgarians, 3% Germans, 2% Gagautzi (Turks of Christian religion), and 1% Greeks and Armenians. This appears to be a fairly accurate guess; the official Russian figures, which the Moldavians considered as inaccurate and padded, set the Moldavian proportion considerably lower, as about one-half. Such figures are misleading in all European countries of mixed nationalities, since the census enumerator generally has instructions to count everyone who understands the state language as being of that nationality, no matter what his everyday speech may be."
- ↑ cf. Nistor, pp. 212–213
- تھیلی مین ، الفریڈ۔ سٹیپین ونڈ: ایرزاہلنگن اوس ڈیم لیبن ڈیر بیسارابیئن ڈیوسچین ( دی ونڈ آف دی اسٹپیپ: اسٹوریز آف دتی اسٹیرف آف زندگی آف بیساربیائی جرمناں )۔ اسٹٹ گارٹ ، مغربی جرمنی: ہیماتمسیم ڈیر ڈوئشین آوس بیسارابین ای۔ V. ، 1982۔
باہرلے جوڑ
[سودھو]سانچہ:Wikivoyage-inline سانچہ:Commons category-inline سانچہ:EB1911 Poster
- Charles Upson Clark. 1927. "Bessarabia: Russia and Roumania on the Black Sea". (An electronic version of the book).
- George F. Jewsbury (1976). The Russian Annexation of Bessarabia, 1774–1828: A Study of Imperial Expansion. East European Quarterly. ISBN 978-0-914710-09-7.
- Ioan Scurtu (2003). Istoria Basarabiei de la începuturi până în 2003. Editura Institutului Cultural Român.
- Jews in Bessarabia on the eve of WWII
- Massacres, deportations & death marches from Bessarabia, from July 1941
- Bessarabia – Homeland of a German minority
- Igor Casu, (2000) "Politica națională" în Moldova Sovietică, 1944–1989, Chisinau, 214 p.
- Игор Кашу, (2014) У истоков советизации Бессарабии. Выявление "классового врага", конфискация имущества и трудовая мобилизация, 1940–1941. Сборник документов. Chisinau,CARTIER 458 p.
- Андрей Кушко, Виктор Таки, Олег Гром (2012) Бессарабия в составе Российской империи (1812–1917). Москва, Новое Литературное обозрение, 400 с.
- Igor Casu, (2014) Dusmanul de clasa. Represiuni politice, violenta si rezistenta in R(A)SS Moldoveneasca, 1924–1956, Chisinau, CARTIER, 394p. Archived 2019-04-13 at the وے بیک مشین
سانچہ:Moldova topics سانچہ:Romanian historical regions سانچہ:Ukrainian historical regions
متناسقات: 47°N 29°E / 47°N 29°E
|
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.