Wybory parlamentarne we Włoszech w 2008 roku
Wybory parlamentarne we Włoszech w 2008 roku odbyły się w dniach 13 (8:00–22:00) i 14 kwietnia (7:00–15:00). Wraz z nimi przeprowadzane zostały wybory samorządowe w dwóch regionach i szeregu innych jednostek terytorialnych[1]. Były to wybory przedterminowe, przeprowadzone po nieudanym głosowaniu nad wotum zaufania dla centrolewicowego rządu Romano Prodiego. W ich wyniku wybrano członków Izby Deputowanych i Senatu XVI kadencji. Wybory zakończyły się zwycięstwem federacyjnego Ludu Wolności i jego koalicjantów, co skutkowało powołaniem gabinetu Silvia Berlusconiego.
Przemiany polityczne we Włoszech i kryzys polityczny
[edytuj | edytuj kod]Wybory parlamentarne w 2006 przy zmienionej ordynacji, likwidującej okręgu jednomandatowe, wygrała wielopartyjna centrolewicowa koalicja Unia, pokonując skupioną wokół rządzącej koalicji Dom Wolności[2]. Lewica dzięki zapisom ordynacji uzyskała stabilną większość w Izbie Deputowanych, natomiast oba bloki dysponowały bardzo zbliżoną liczbą głosów w Senacie XV kadencji. Stanowiąca zaplecze rządu Romano Prodiego Unia skupiała ugrupowania komunistyczne, socjaldemokratyczne, liberalne i chadeckie, łącznie aż 9 wchodzących w jej skład partii było reprezentowanych przez co najmniej 10 parlamentarzystów.
W 2007 po obu stronach doszło do istotnych zmian w układzie partyjnym. Prawica jesienią przeprowadzała akcję antyrządową, w jej trakcie w ciągu trzech dni stronnicy byłego premiera zebrali około 7 milionów podpisów pod petycją ustąpienia premiera i przedterminowych wyborów parlamentarnych[3]. W ramach procesu jednoczenia różnych ugrupowań Forza Italia i Sojusz Narodowy powołały federacyjny Lud Wolności. Również centrolewica przechodziła proces zjednoczeniowy – kilka stronnictw w tym współpracujące od lat w ramach Drzewa Oliwnego partie Demokracja to Wolność i Demokraci Lewicy współtworzyły Partię Demokratyczną. Zakończyły tym samym działalność oba bloki z wyborów w 2006 – zarówno Unia, jak i Dom Wolności.
Rząd Romano Prodiego znalazł się w kryzysie na początku 2008. Ustąpił wówczas z niego minister sprawiedliwości Clemente Mastella, gdy ujawniono, iż razem z żoną znalazł się wśród osób zamieszanych w skandal korupcyjny w publicznej służbie zdrowia w regionie Kampania[4]. Jego chadecka partia Popolari-UDEUR opuściła natomiast koalicję rządową.
Jeszcze w styczniu tego samego roku gabinet nie uzyskał wotum zaufania w Senacie (wynikiem głosów 161 do 156), co doprowadziło do dymisji premiera[5]. 6 lutego 2008 prezydent Włoch Giorgio Napolitano podpisał dekret o rozwiązaniu obu izb parlamentu. Dekret o przedterminowych wyborach zakończył trwający przez dwa tygodnie kryzys polityczny[6].
Ordynacja wyborcza
[edytuj | edytuj kod]Większość spośród 630 posłów do Izby Deputowanych została wybrana w wielomandatowych okręgach wyborczych odpowiadających regionowi lub jego części, 1 poseł został wybrany w okręgu wyborczym utworzonym w regionie Dolina Aosty, a 12 w czterech większościowych okręgach dla Włochów mieszkających poza granicami kraju. Ordynacja do Senatu przewidywała wybór większości spośród 315 senatorów w wielomandatowych okręgach wyborczych utworzonych w 18 regionach. 7 senatorów wybrano w okręgach jednomandatowych w Trydencie-Górnej Adydze, 1 w Dolinie Aosty, a 6 w czterech większościowych okręgach dla Włochów mieszkających poza granicami kraju. W przypadku wyborów proporcjonalnych obowiązywały progi wyborcze.
Kampania wyborcza
[edytuj | edytuj kod]Centroprawica skupiła się wokół byłego premiera Silvia Berlusconiego z Forza Italia i jego wieloletniego sojusznika Gianfranca Finiego z Sojuszu Narodowego. Obie te partie stały się głównymi uczestnikami Ludu Wolności. Poza nimi PdL zasiliła grupa średnich i małych ugrupowań, wśród nich Chrześcijańska Demokracja dla Autonomii, Nowa Włoska Partia Socjalistyczna, Liberalni Demokraci, Liberalni Reformatorzy, Włoska Partia Republikańska, Akcja Socjalna, Partia Emerytów, Liberalni Ludowcy i Włosi w Świecie. Umowy o blokowaniu list z PdL podpisały natomiast Liga Północna i Ruch dla Autonomii, startujące odpowiednio w północnych i południowych regionach. 5 marca 2008 Silvio Berlusconi, wystawiony jako kandydat na premiera, ogłosił, że startuje po raz ostatni[7].
Partia Demokratyczna zawiązała blok wyborczy z Włochami Wartości Antonio Di Pietro. Z kolei na listach PD znaleźli się przedstawiciele zachowującego pewną autonomię Europejskiego Ruchu Republikańskiego i Włoskich Radykałów minister Emmy Bonino. Liderem koalicji został przywódca demokratów Walter Veltroni. Urzędujący premier Romano Prodi zapowiedział zakończenie kariery politycznej[8] i nie kandydował do parlamentu.
Dotychczasowi sojusznicy centroprawicy, Unia Chrześcijańskich Demokratów i Centrum, zawiązali tym razem własną koalicję wyborczą pod nazwą Unia Centrum, współtworzoną też przez Białą Różę i parę mniejszych ugrupowań chadeckich.
Lewicowe partie wchodzące w skład dawnej Unii, tj. Odrodzenie Komunistyczne, Partia Komunistów Włoskich, Demokratyczna Lewica i Federacja Zielonych, powołały blok Lewica-Tęcza.
Odrębne listy wystawiły też Prawica wspólnie z Trójkolorowym Płomieniem oraz nowo powstała Partia Socjalistyczna. W wyborach nie wystartowały Popolari-UDEUR i PSDI.
Sondaże z drugiej połowy marca 2008 przewidywały uzyskanie przez koalicję PdL-LN-MpA 43,3–46% głosów, PD–IdV 35,5–39,1% głosów, Lewicę-Tęczę 6,0–7,8% głosów, UdC 5,1–7,7% głosów, Prawicę 2,0–4,0% głosów, PS 0,7–2,3% głosów. Sondaże z ostatnich dni kampanii dawały 5–8% przewagi Ludowi Wolności i jego sojusznikom w 630-osobowej Izbie Deputowanych, przewidując zarazem równowagę w przyszłym 315-osobowym Senacie[9].
Wyniki do Izby Deputowanych
[edytuj | edytuj kod]Wyniki w regionach Włoch
[edytuj | edytuj kod]Kandydat na premiera | Lista wyborcza | Głosy | % | Miejsca |
---|---|---|---|---|
Silvio Berlusconi | Lud Wolności | 13 629 464 | 37,388 | 272 |
Liga Północna | 3 024 543 | 8,297 | 60 | |
Ruch dla Autonomii | 410 499 | 1,126 | 8 | |
Walter Veltroni | Partia Demokratyczna | 12 095 306 | 33,174 | 211 |
Włochy Wartości | 1 594 024 | 4,371 | 28 | |
Pier Ferdinando Casini | Unia Centrum | 2 050 229 | 5,624 | 36 |
Fausto Bertinotti | Lewica-Tęcza | 1 124 298 | 3,084 | – |
Daniela Santanchè | Prawica-Trójkolorowy Płomień | 884 961 | 2,428 | – |
Enrico Boselli | Partia Socjalistyczna | 355 495 | 0,975 | – |
Marco Ferrando | Komunistyczna Partia Pracujących | 208 296 | 0,571 | – |
Flavia D’Angeli | Krytyczna Lewica | 168 916 | 0,459 | – |
Siegfried Brugger | SVP | 147 718 | 0,405 | 2 |
Giuliano Ferrara | Associazione difesa della vita Aborto? No grazie | 135 535 | 0,371 | – |
Stefano Montanari | Per il Bene Comune | 119 569 | 0,327 | – |
Roberto Fiore | Forza Nuova | 109 699 | 0,298 | – |
Stefano De Luca | Włoska Partia Liberalna | 104 053 | 0,284 | – |
Bruno De Vita | Unia Demokratyczna na rzecz Konsumentów | 91 106 | 0,25 | – |
Renzo Rabellino | No Euro | 66 835 | 0,183 | – |
Giorgio Vido | Liga Veneta Repubblica | 31 353 | 0,086 | – |
Die Freiheitlichen | 28 340 | 0,077 | – | |
Sergio Riboldi | Movimento Europeo Diversabili Associati | 16 483 | 0,045 | – |
Giacomo Sanna | Partito Sardo d’Azione | 14 860 | 0,04 | – |
Eva Rossi | Lega per l’Autonomia Alleanza Lombarda Lega Pensionati | 13 992 | 0,038 | – |
Andreas Poder | Unia na rzecz Południowego Tyrolu | 12 981 | 0,035 | – |
Bustianu Cumpostu | Sardigna Natzione | 7176 | 0,019 | – |
Gianfranco Vestuto | Lega Sud | 4399 | 0,011 | – |
Carlo Covi | L’intesa Veneta | 2388 | 0,006 | – |
Fabiana Stefanoni | Partia Alternatywy Komunistycznej | 1993 | 0,005 | – |
Luigi Ferrante | Il Loto | 1797 | 0 004 | – |
Antonio Piarulli | Movimento Politico Pensiero Azione | 946 | 0,002 | – |
Razem | 36 457 254 | 100 | 617 |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Elezioni_Camera_2008_Province_Liste_2.png/300px-Elezioni_Camera_2008_Province_Liste_2.png)
Dolina Aosty
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Głosy | % | Miejsca |
---|---|---|---|
Autonomia Wolność Demokracja | 29 311 | 39,12 | 1 |
Vallée d’Aoste Autonomie Progrès Fédéralisme | 28 349 | 37,84 | – |
Lud Wolności | 13 877 | 18,52 | – |
Liga Północna | 2322 | 3,10 | – |
Akcja Socjalna | 1066 | 1,42 | – |
Razem | 74 925 | 100 | 1 |
Zagranica
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Miejsca |
---|---|
Partia Demokratyczna | 6 |
Lud Wolności | 4 |
Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą | 2 |
Razem | 12 |
Senat
[edytuj | edytuj kod]Wyniki w regionach Włoch
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Głosy | % | Miejsca |
---|---|---|---|
Lud Wolności | 12 510 306 | 38,174 | 141 |
Liga Północna | 2 642 167 | 8,062 | 25 |
Ruch dla Autonomii | 355 076 | 1,083 | 2 |
Partia Demokratyczna | 11 042 325 | 33,695 | 116 |
Włochy Wartości | 1 414 118 | 4,315 | 14 |
Unia Centrum | 1 866 294 | 5,694 | 3 |
Lewica-Tęcza | 1 053 154 | 3,213 | – |
Prawica-Trójkolorowy Płomień | 687 211 | 2,096 | – |
Partia Socjalistyczna | 284 428 | 0,867 | – |
Komunistyczna Partia Pracujących | 180 454 | 0,55 | – |
Krytyczna Lewica | 136 396 | 0,416 | – |
Per il Bene Comune | 105 937 | 0,323 | – |
Włoska Partia Liberalna | 100 721 | 0,307 | – |
Nowa Siła | 85 630 | 0,261 | – |
Unia Demokratyczna na rzecz Konsumentów | 77 725 | 0,237 | – |
No Euro | 49 476 | 0,15 | – |
Liga Veneta Repubblica | 47 677 | 0,145 | – |
Lega per l’Autonomia Alleanza Lombarda Lega Pensionati | 45 622 | 0,139 | – |
Movimento Europeo Diversabili Associati | 20 029 | 0,061 | – |
Partito Sardo d’Azione | 15 292 | 0,046 | – |
Popolari Uniti | 12 388 | 0,037 | – |
Włoska Partia Komunistyczna Marksistowsko-Leninowska | 8078 | 0,024 | – |
Lega Sud | 7119 | 0,021 | – |
Sardigna Natzione | 6966 | 0,021 | – |
Fronte Indipendentista Lombardia | 5249 | 0,016 | – |
L’intesa Veneta | 4275 | 0,013 | – |
Partito del Sud – Alleanza Meridionale | 3736 | 0,011 | – |
Sud Libero | 1776 | 0,005 | – |
Movimento Politico Pensiero Azione | 1602 | 0,004 | – |
Razem | 301 |
Dolina Aosty
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Głosy | % | Miejsca |
---|---|---|---|
Vallée d’Aoste | 29 186 | 41,39 | 1 |
Autonomia Wolność Demokracja | 26 375 | 37,4 | – |
Lud Wolności | 12 166 | 17,25 | – |
Liga Północna | 2081 | 2,95 | – |
Akcja Socjalna | 712 | 1,01 | – |
Razem | 70 520 | 100 | 1 |
Trydent-Górna Adyga
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Głosy | % | Miejsca |
---|---|---|---|
Lud Wolności (w tym Liga Północna) | 156 318 | 28,193 | 3[10] |
SVP-IplA | 153 965 | 27,769 | 2 |
SVP | 98 947 | 17,845 | 2 |
Lewica-Tęcza | 39 981 | 7,210 | – |
Unia Centrum | 32 548 | 5,870 | – |
Die Freiheitlichen | 24 770 | 4,467 | – |
Partia Demokratyczna | 19 252 | 3,471 | – |
Prawica-Trójkolorowy Płomień | 16 474 | 2,971 | – |
Unia na rzecz Południowego Tyrolu | 11 820 | 2,131 | – |
Partia Socjalistyczna | 374 | 0,067 | |
Razem | 554 449 | 7 |
Zagranica
[edytuj | edytuj kod]Lista wyborcza | Miejsca |
---|---|
Lud Wolności | 3 |
Partia Demokratyczna | 2 |
Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą | 1 |
Razem | 6 |
Łączny podział mandatów
[edytuj | edytuj kod]Koalicja | Lista wyborcza | Izba Deputowanych | Senat |
---|---|---|---|
PdL – LN – MpA | Lud Wolności | 276 | 147 |
Liga Północna | 60 | 25 | |
Ruch dla Autonomii | 8 | 2 | |
Koalicja razem | 344 | 174 | |
PD – IdV | Partia Demokratyczna | 217 | 118 |
Włochy Wartości | 29 | 14 | |
SVP-IplA | – | 2 | |
Autonomia Wolność Demokracja | 1 | 0 | |
Koalicja razem | 247 | 134 | |
– | Unia Centrum | 36 | 3 |
– | SVP | 2 | 2 |
– | Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą | 1 | 1 |
– | Vallée d’Aoste | 0 | 1 |
Razem | 630 | 315 |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rozpoczęło się dwudniowe głosowanie. rp.pl, 13 kwietnia 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Elezioni Politiche 2006. la Repubblica.it. [dostęp 2010-11-12]. (wł.).
- ↑ Berlusconi rozwiązuje Forza Italia. wprost.pl, 18 listopada 2007. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Włochy: 300 tys. euro odprawy dla byłego ministra. gazeta.pl, 26 marca 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Prodi resigns after losing Senate vote. jpost.com, 25 stycznia 2008. [dostęp 2010-11-13]. (ang.).
- ↑ Przedterminowe wybory we Włoszech 13–14 kwietnia. gazeta.pl, 6 lutego 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Berlusconi kandyduje po raz ostatni i pewny jest zwycięstwa. rp.pl, 5 marca 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Romano Prodi skończył z polityką. rp.pl, 9 marca 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Kampania bez większych emocji. rp.pl, 11 kwietnia 2008. [dostęp 2010-11-13].
- ↑ Jeden z trzech mandatów Ludu Wolności w Trydencie-Górnej Adydze przypadł kandydatowi Ligi Północnej.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Archivio Storico Delle Elezioni. interno.it. [dostęp 2013-01-13]. (wł.).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.