Wojciech Kułakowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
17 lutego 1888 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
7 listopada 1918 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Stanowiska |
dowódca oddziału |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Wojciech Kułakowski (ur. 17 lutego 1888 w Starymieście, zm. 7 listopada 1918 we Lwowie) – podporucznik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 17 lutego 1888 w Starymieście, w ówczesnym powiecie podhajeckim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Józefa[1][2][3][4]. Podjął studia prawa[5]
Podczas I wojny światowej był oficerem c. k. armii, służył w szeregach 55 pułku piechoty[6][7]. Ponadto działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, a latem 1918 został zaprzysiężony do organizacji Polskie Kadry Wojskowe[6][7][8][9][10][11]. U kresu wojny w listopadzie 1918 brał udział w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej. 1 listopada obsadził swoim plutonem koszary na Janowskim[12]. Dowodził wtedy oddziałem operującym na ulicy Kordeckiego[7]. W dniu 2 listopada kierowany przez niego oddział wraz z oddziałami Roman Abrahama i Stanisława Wolaka zaatakowały dworzec kolejowy, zajmując magazyn broni i amunicji[13][14][7]. W stopniu podporucznika dowodził oddziałem, który wraz z innymi jednostkami w dniach 2-3 listopada 1918 zdobyli ulicę Bema[15][16][17][18]. Następnie był organizatorem polskich pozycji tamże (polscy obrońcy w tym miejscu byli określani jako bemacy)[16][18] i objął komendę placówki na roku ulic Bema i Janowskiej, po czym skutecznie odpierał ataki Ukraińców w czasie najcięższych walk 4 listopada[19][20][7][21][18][22][5]. Następnie objął komendę nad oddziałem operującym na ulicy Janowskiej i chroniącym magazyn na rogu Bema i Janowskiej[23]. 5 listopada mając zaledwie pięciu ludzi, dokonał skutecznego kontrataku na pluton ukraiński, przejmując karabin maszynowy[24][25][26]. Wieczorem 5 listopada dowodził oddziałem, skierowanym przez por. Jerzego Schwarzenberg-Czernego, atakującym koszary Ferdynanda przy ulicy Gródeckiej[27][8]. Atakującym lewym skrzydłem Polakom kierowanych przez ppor. Kułakowskiego udało się wtargnąć na teren koszar, objąć stajnie oraz zająć magazyny sanitarny i garnizonowy, jednak nie utrzymali go wskutek nieporozumienia, jako że następnie zostali oni ostrzeliwani przez oddział z placówki Jur ogniem z ciężkich karabinów maszynowych[28][6][29][30]. W wyniku bratniego ostrzału Wojciech Kułakowski odniósł śmiertelnie rany w brzuch[29][18][30][6][5]. Został przeniesiony przez żołnierzy do Zgromadzenia Sióstr Felicjanek przy ul. Janowskiej[31]. Zmarł w wyniku odniesionych ran 7 listopada 1918 w szpitalu na Politechnice we Lwowie[32][33][6][34][31][18]. Według relacji umierał z uśmiechem na ustach oraz szczęśliwy, że walczył za Polskę[35]. W ostatnich słowach obawiał się jedynie o polskich obrońców Lwowa, mówiąc: czy nasi się utrzymają, czy nasi się obronią[6][35].
Został pochowany na Cmentarzu Obrońców Lwowa (katakumba V, miejsce 2)[5][11].
We wspomnieniach Romana Abrahama podporucznik Wojciech Kułakowski był jednym z dzielniejszych oficerów obrony Lwowa[18], zaś Czesław Mączyński określił go słowami: najdzielniejszy z dzielnych[6] oraz bohater nad bohatery[35].
Uchwałą Rady Miasta Lwowa z listopada 1938 jednej z ulic we Lwowie nadano imię Wojciecha Kułakowskiego[36].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 3204 – pośmiertnie (wymieniony wśród odznaczonych żołnierzy późniejszego 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich[37], dekoracja dokonana 17 kwietnia 1921 we Lwowie przez gen. broni Tadeusza Rozwadowskiego)[38]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie 4 listopada 1933 za pracę w dziele odzyskania niepodległości[39][40]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa [online], WBH [dostęp 2021-09-19] ..
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa [online], WBH [dostęp 2021-09-19] ..
- ↑ Według innych urodził się w 1892 w Podhajcach, zob. W obronie 1926 ↓, s. 111. Piotr W. Kochański: Wojciech Kułakowski. ogrodywspomnien.pl. [dostęp 2019-12-10]. za: Stanisław Nicieja: Cmentarz Obrońców Lwowa. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1990, s. 194.
- ↑ Wojciech Kułakowski [online], niezwyciezeni1918-2018.pl [dostęp 2019-12-11] .
- ↑ a b c d W szesnastą rocznicę. Lwów: Towarzystwo Straży Mogił Polskich Bohaterów we Lwowie, 1934, s. 23, 31, 42.
- ↑ a b c d e f g Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 158.
- ↑ a b c d e W obronie 1926 ↓, s. 111.
- ↑ a b Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 172.
- ↑ Adam Świeżawski: II odcinek w obronie Lwowa. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 491. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Abraham. Góra Stracenia 1993 ↓, s. 619.
- ↑ a b Piotr W. Kochański , Wojciech Kułakowski [online], ogrodywspomnien.pl [dostęp 2019-12-10] . za: Stanisław Nicieja: Cmentarz Obrońców Lwowa. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1990, s. 194.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 67.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 95, 97, 99.
- ↑ Hupert. Walka o Lwów 1933 ↓, s. 22.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 136, 137.
- ↑ a b Gella. Ruski miesiąc 1919 ↓, s. 172.
- ↑ Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 172-174.
- ↑ a b c d e f Abraham. Góra Stracenia 1993 ↓, s. 629.
- ↑ Gella. Ruski miesiąc 1919 ↓, s. 173.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 142, 145.
- ↑ Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 174, 175.
- ↑ Semper fidelis. Obrona Lwowa w obrazach współczesnych. Lwów / Warszawa: Straż Mogił Polskich Bohaterów / Oficyna Wydawnicza Volumen, 1930 / 1990., s. 36.
- ↑ Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 176, 202.
- ↑ Gella. Ruski miesiąc 1919 ↓, s. 59.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (1) 1921 ↓, s. 154.
- ↑ Mączyński. Boje Lwowskie (2) 1921 ↓, s. 45.
- ↑ Hupert. Walka o Lwów 1933 ↓, s. 30.
- ↑ Gella. Ruski miesiąc 1919 ↓, s. 173-174.
- ↑ a b Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 177.
- ↑ a b Hupert. Walka o Lwów 1933 ↓, s. 40.
- ↑ a b Jarzębiński. Prawy pododcinek 1993 ↓, s. 178.
- ↑ Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 451.
- ↑ Gella. Ruski miesiąc 1919 ↓, s. 174.
- ↑ W obronie 1926 ↓, s. 111. Tu podano, że został ranny 7 listopada, a zmarł po kilku dniach.
- ↑ a b c Mączyński. Boje Lwowskie (2) 1921 ↓, s. 169.
- ↑ Symboliczne nadanie nazw związanych z Obroną Lwowa szeregowi ulic we Lwowie, „Gazeta Lwowska”, Nr 265, 22 listopada 1938, s. 2 .
- ↑ Józef Kulczycki: Zarys historji wojennej 38-go pułku strzelców lwowskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, s. 31, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- ↑ Dekoracja Orderem „Virtuti Militari”. „Gazeta Lwowska”. Nr 87, s. 4, 17 kwietnia 1921.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 255, poz. 273.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa [online], WBH [dostęp 2021-09-19] ..
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Franciszek Jarzębiński: Prawy pododcinek sektora Bema w obronie Lwowa 3-22 listopada 1918 r.. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 169-207. ISBN 83-85218-56-4.
- Roman Abraham: Pododcinek Góra Stracenia. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 618-635. ISBN 83-85218-56-4.
- Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI-22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: ok. 1919.
- Czesław Mączyński: Boje lwowskie. Cz. 1. Oswobodzenie Lwowa (1-24 listopada 1918 roku). T. I. Warszawa: 1921.
- Czesław Mączyński: Boje lwowskie. Cz. 2. Oswobodzenie Lwowa (1-24 listopada 1918 roku). T. II. Warszawa: 1921.
- Witold Hupert: Walka o Lwów (od 1 listopada 1918 do 1 maja 1919 roku). Warszawa: 1933.
- W obronie Lwowa i Wschodnich Kresów. Polegli od 1-go listopada 1918 do 30-go czerwca 1919 r.. Lwów: Straż Mogił Polskich Bohaterów, 1926.
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.