Tadeusz Nowak (pisarz)
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
pisarz |
Odznaczenia | |
![]() |
Tadeusz Nowak (ur. 11 listopada 1930 w Sikorzycach, gm. Wietrzychowice, zm. 10 sierpnia 1991 w Skierniewicach) – polski poeta i prozaik, tłumacz m.in. literatury rosyjskiej i węgierskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Tadeusz Nowak urodził się na ziemi tarnowskiej, w widłach Wisły i Dunajca, we wsi, która w tamtych czasach należała do powiatu dąbrowskiego (15 km na zachód od Dąbrowy Tarnowskiej), a obecnie do powiatu tarnowskiego (25 km na północny zachód od Tarnowa). Naukę w liceum rozpoczął w I Liceum Ogólnokształcącym im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie, w roku szkolnym, który rozpoczął się tam 12 lutego 1945 r. W twórczości często nawiązywał do swojego miejsca pochodzenia - do ziemi tarnowskiej i rodzinnej wsi. Tam rozgrywały się akcje większości jego opowiadań i powieści[1].
Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (1948–1954). W 1948 opublikował pierwszy wiersz w tygodniku „Wici”. W 1953 wydał pierwszy tomik poezji Uczę się mówić, a w 1956 tomik Prorocy już odchodzą. W 1953 podpisał rezolucję ZLP w sprawie procesu krakowskiego. Od 1954 należał do PZPR[2]. Członek ZLP od 1956. Na przełomie lat 50. i 60. XX w. związany był z grupą poetycką Muszyna[3]. Oprócz działalności poetyckiej artysta zajmował się także prozą, czego przykładem są zbiory opowiadań W puchu Alleluja czy powieści Takie większe wesele, A jak królem, a jak katem będziesz, Diabły, Dwunastu, Prorok, Wniebogłosy.
Tadeusz Nowak zasiadał także w kolegium redakcji oraz radzie redakcyjnej Tygodnika Kulturalnego w latach 1968–1986, kiedy redaktorem naczelnym tego ogólnopolskiego tytułu kulturalno-literackiego był Stanisław Adamczyk. Dwukrotny Laureat Nagrody im. Stanisława Piętaka: w 1965 roku za tom poezji Ziarenko trawy oraz w 1969 roku za powieść A jak królem, a jak katem będziesz. Nagrodzony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[2].
W sierpniu 1991, po długotrwałej chorobie, zmarł na zawał serca w szpitalu w Skierniewicach.
W 1999 profesor Stanisław Balbus wydał jego dwie niedokończone powieści: Jak w rozbitym lustrze oraz Jeszcze ich słyszę, widzę jeszcze. Powieści Tadeusza Nowaka utrzymane są w baśniowo-balladowej konwencji, sięgają do pokładów literatury ludowej, kreując świat pełen prastarych archetypów i motywów biblijnych. Są zaliczane do tzw. nurtu wiejskiego[4].
Wybrana twórczość
[edytuj | edytuj kod]- Uczę się mówić (1953)
- Porównania (1954)
- Prorocy już odchodzą (1956)
- Jasełkowe niebiosa (1957)
- Ślepe koła wyobraźni (1958)
- Psalmy na użytek domowy (1959)
- Kolędy stręczyciela (1962)
- Obcoplemienna ballada (1963)
- Ziarenko trawy (1964)
- W jutrzni (1966)
- Takie większe wesele (1966)
- A jak królem, a jak katem będziesz (1968)
- Psalmy (1971)
- Diabły (1971)
- Dwunastu (1974)
- Półbaśnie (1976)
- Prorok (1977)
- Wiersze wybrane (1978)
- Wniebogłosy (1982)
- Pacierze i paciorki (1988)
- Za snem, za jawą, za pacierzem (2000)
Kompozycje z tekstami Tadeusza Nowaka
[edytuj | edytuj kod]- 1978: Przemysław Gintrowski Psalmy i Requiem
- 1979: Marek Grechuta Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka
- 2006: Grzegorz Turnau Historia pewnej podróży
- 2010: Dorota Ślęzak Psalm miłosny
- 2015: Marcin Styczeń Jak się przed tobą wytłumaczę
Opracowania twórczości
[edytuj | edytuj kod]- Wyobrażone, nieminione… Tadeusz Nowak i jego twórczość, pod red. Doroty Siwor, Instytut Literatury 2022, Kraków
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tadeusz Nowak | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2020-12-07] (pol.).
- ↑ a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 676. ISBN 83-223-2073-6.
- ↑ Słownik europejskich kierunków i grup literackich XX wieku. Grzegorz Gazda (redaktor). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 348-349. ISBN 978-83-01-15724-1.
- ↑ Z Tadeuszem Nowakiem rozmawia Zbigniew Taranienko, „Literatura” nr 19 (65) 1973.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jan Zdzisław Brudnicki: Tadeusz Nowak. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978.
- Stanisław Balbus: Poezja w czasie marnym. Kraków: 1992.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona o Tadeuszu Nowaku. kolebuk.w.interia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-05)].
- ISNI: 0000000083793106
- VIAF: 46781591
- LCCN: n50023314
- GND: 118944339
- BnF: 120588327
- SUDOC: 08721931X
- NKC: jn20000604220
- NTA: 068883854
- BIBSYS: 90923072
- CiNii: DA08020930, DA18583962
- Open Library: OL72968A
- PLWABN: 9810671758405606
- NUKAT: n94201230
- J9U: 987007301446105171
- LNB: 000173111
- NSK: 000203678
- CONOR: 28908899
- LIH: LNB:V*132089;=BJ
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.