Ryszard Bolesławski
![]() | |
Prawdziwe imię i nazwisko |
Bolesław Srzednicki |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
4 lutego 1889 |
Data i miejsce śmierci |
17 stycznia 1937 |
Zawód |
reżyser filmowy i teatralny |
Ryszard Bolesławski, prawdziwe nazwisko Ryszard Srzednicki[1][2], znany też jako Richard Boleslawski, Richard Boleslavsky (ur. 4 lutego 1889 w Mohylowie Podolskim[a], zm. 17 stycznia 1937 w Hollywood) – polski reżyser filmowy i teatralny[2]. W latach 30. należał do czołówki reżyserskiej Hollywood[3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Ryszard Srzednicki urodził się 4 lutego 1889 roku w Mohylowie Podolskim w rodzinie Walentego Srzednickiego (zm. 1903) i Klotyldy z Krajewskich Pomian-Srzednickiej (zm. 1913). Po śmierci ojca przeprowadził się z matką do Odessy, gdzie w 1906 roku ukończył szkołę realną[2]. Kształcił się na wyższej uczelni technicznej i na Uniwersytecie w Odessie, zamierzając poświęcić się dziedzinie rolnictwa.
W Odessie występował m.in. w amatorskich przedstawieniach teatralnych, a następnie grał w trupie wędrownej. W 1908 roku zdał egzamin do Moskiewskiego Akademickiego Teatru Artystycznego w Moskwie. Do 1915 roku pracował jako aktor MChAT, a od roku 1912 jako organizator, reżyser i aktor „1. Studia” MChAT. Od 1915 roku służył w wojsku carskim i brał udział w I wojnie światowej. Po ukończeniu Twerskiej Szkoły Oficerów Kawalerii został powołany do jednego z dwóch szwadronów kawalerii Legionu Puławskiego (później przekształconych w 1 pułk Ułanów Krechowieckich), w którym służył do rozwiązania tego pułku po przewrocie bolszewickim w 1917 roku. Wrócił do Moskwy i do MChAT, ale około 1920 roku uciekł do Polski[2].
Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, będąc wtedy równocześnie twórcą filmów na potrzeby Wojska Polskiego[2]. 8 stycznia 1924 roku został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 250. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[4][5]. Posiadał przydział w rezerwie do 26 pułku ułanów[6][7][8]. W 1934 roku w ewidencji Wojska Polskiego figurował na „liście oficerów o nieznanych adresach”[1].
W Polsce był modernizatorem inscenizacji teatru polskiego (Mieszczanin szlachcicem Molière’a) i nakręcił m.in. Cud nad Wisłą w 1921 roku. W lutym 1921 roku wyjechał z Polski: pracował najpierw w Berlinie, a następnie w Paryżu. We wrześniu 1922 roku wraz z zespołem kabaretowym Marii Kuzniecowej wyjechał na występy do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał na stałe[2].
W latach 1924–1929 był dyrektorem inscenizacji w American Laboratory Theatre w Nowym Jorku. Organizacja wpierw została założona jako szkoła aktorska przez niego i byłą aktorkę MChAT Marię Uspienską. Po roku 1929 Bolesławski stał się jednym z najbardziej znanych reżyserów filmowych. Jego nazwisko znajduje się na Hollywood Walk of Fame przy 7021 Hollywood Boulevard. W 1933 roku zrealizował tam Ostatnią cesarzową, a w 1936 roku Ogród Allaha z Marlene Dietrich – jeden z pierwszych kolorowych filmów w historii. Za zdjęcia do tego filmu W. Howard Greene, Harold Rosson otrzymali w 1937 roku honorowego Oscara.
Zmarł 17 stycznia 1937 roku w Hollywood na atak serca[9]. Został pochowany na Calvary Cemetery w East Los Angeles.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Wspomnienia wydane po angielsku w Stanach Zjednoczonych: The Way of the Lancer i Lances Down (obie książki 1932).
- Six Lessons in Dramatic Art 1933.
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Filmy
- 1918: Tri wstrieczi (w Rosji)
- 1920: Bohaterstwo polskiego skauta (w Polsce)
- 1921: Cud nad Wisłą (w Polsce)
- 1929: The Grand Parade
- 1930: The Last of the Lone Wolf
- 1930: Treasure Girl
- 1931: The Gay Diplomat
- 1931: Woman Pursued
- 1932: Ostatnia cesarzowa (z Ethel, Johnem i Lionelem Barrymore)
- 1933: Beauty for Sale
- 1933: Storm at Daybreak
- 1934: Uciekinierzy
- 1934: Hollywood Party
- 1934: Ludzie w bieli (z Clarkiem Gable)
- 1934: Szpieg nr 13
- 1934: Malowana zasłona (z Gretą Garbo, na motywach powieści W.S. Maughama pt. Malowany welon)
- 1935: Clive z Indii
- 1935: Nędznicy (z Fredrikiem Marchem i Charlesem Laughtonem, na motywach powieści Victora Hugo)
- 1935: Metropolitan
- 1935: O’Shaughnessy’s Boy
- 1936: Ogród Allaha (z Marleną Dietrich i Charlesem Boyer)
- 1936: Teodora robi karierę (z Irene Dunne)
- 1936: Three Godfathers (w telewizji jako Miracle in the Sand)
- 1937: Koniec pani Cheyney
Role aktorskie
- 1915: Car Iwan Wasiliewicz Groźny
- 1918: Chleb
- 1918: Ljubov – nenawist’ – smert’
- 1922: Die Gezeichneten
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 122, 1052.
- ↑ a b c d e f g Ryszard Bolesławski, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy) [dostęp 2019-07-10] .
- ↑ „Polska. Informator”, Interpress, Warszawa 1977.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 709.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 631.
- ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 272.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 652.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 581.
- ↑ W Hollywood zmarł polski reżyser. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 14 z 20 stycznia 1937.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Ryszard Bolesławski w bazie IMDb (ang.)
- Ryszard Bolesławski w bazie Filmweb
- Ryszard Bolesławski w bazie filmpolski.pl
- W Hollywood zmarł polski reżyser. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 14 z 20 stycznia 1937.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Ryszard Bolesławski, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy) [dostęp 2021-04-08] .
- Wacław Krajewski , Poeta ekranu, „AS” (11), Kraków, 12 maja 1935, s. 2–3 [dostęp 2019-06-12] .
- Publikacje R. Bolesławskiego w zbiorach Biblioteki Narodowej – wersja cyfrowa na Polona.pl
- ISNI: 0000000109695804
- VIAF: 49484229
- LCCN: n81097603
- GND: 118932608
- NDL: 00520155
- BnF: 146533668
- SUDOC: 178365696
- NLA: 35082038
- NKC: xx0152414
- BNE: XX1523544
- NTA: 239692020
- BIBSYS: 90239945
- CiNii: DA11398995
- Open Library: OL1482224A
- PLWABN: 9810635871305606
- NUKAT: n99710004
- J9U: 987007279008705171
- LNB: 000053444
- NSK: 000607314
- ΕΒΕ: 254617
- KRNLK: KAC201405495
- LIH: LNB:BLDz;=Bi
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.