Order Waleczności (Bułgaria)
![]() Awers Orderu Waleczności i gwiazda orderowa | |
![]() Baretka | |
Ustanowiono |
29 kwietnia 1879 (Monarchia) |
---|---|
Kruszec |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Roundel_of_Bulgaria_%281937-1941%29.svg/200px-Roundel_of_Bulgaria_%281937-1941%29.svg.png)
Order Waleczności lub Order Wojskowy za Waleczność (buł. Орден За храброст) – pierwsze z odznaczeń państwowych Księstwa i Królestwa Bułgarii, ustanowione w 1879.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Order Wojskowy za Waleczność został ustanowiony w styczniu 1880 przez księcia Bułgarii Aleksandra I tuż przed jego wyjazdem do Rosji na uroczystości 25-lecia panowania cara Aleksandra II[2]. Dokonano jednak antydatowania i przyjęto dzień 29 kwietnia 1879 jako datę ustanowienia odznaczenia na pamiątkę elekcji księcia Aleksandra na tron Księstwa Bułgarii dokonanej w Tyrnowie przez parlament Bułgarii. Order został zniesiony przez komunistów po upadku monarchii w 1946, jednak na emigracji nadal nadawał go król Symeon II. Obecnie order jest nadawany przez króla Bułgarów Symeona II, który jest jego wielkim mistrzem[3]. W Republice Bułgarii order został odnowiony w 2003.
Zasady nadawania
[edytuj | edytuj kod]Order Wojskowy Waleczności jest przyznawany obywatelom bułgarskim i obcokrajowcom za wyjątkowe bohaterstwo na polu walki. Wyjątkowo był nadawany głowom obcych państw i obywatelom bułgarskim za szczególne zasługi dla spraw narodowych[2]. Order dzieli się na pięć klas (w wersji republikańskiej jedynie na trzy: Krzyż Złoty, Srebrny i Brązowy):
- Krzyż Wielki (biała emalia z koroną)
- Order I klasy (biała emalia z koroną)
- Order II klasy (biała emalia z koroną)
- Order III klasy (biała emalia bez korony)
- Order IV klasy (czerwona emalia bez korony).
Podczas II wojny światowej dodano jeszcze order V klasy. Był nim krzyż o identycznym rysunku jak ordery klas III i IV jednak wykonany był całkowicie z brązu[4].
Opis odznaki
[edytuj | edytuj kod]Odznaką Orderu Wojskowego za Waleczność (przyznawanego przez monarchię bułgarską i króla Symeona II) jest pozłacany srebrny krzyż maltański z białej emalii. Pośrodku krzyża umieszczony jest medalion z czerwonej emalii ze złotym lwem bułgarskim i otoczką z zielonej emalii, na której znajduje się złoty napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za Waleczność) i rok 1915 lub 1941. Pomiędzy ramionami krzyża znajdują się skrzyżowane dwa złote miecze, a nad odznakami Krzyża Wielkiego oraz I i II klasy znajduje się złota korona[5]. Na rewersie odznaki widnieje napis „КНЯЗЬ НА БЪЛГАРИЯ 1879" (Książę Bułgarii 1879) i ukoronowany inicjał fundatora – „A".
Wersja orderu przyznawanego przez prezydenta Bułgarii różni się nieznacznie od wersji królewskiej. Na awersie nie ma żadnej daty, a na rewersie, zamiast daty fundacji i inicjałów księcia Aleksandra, znajduje się przepaska w bułgarskich barwach narodowych i napis „РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ” (Republika Bułgarii). Krzyż orderu I klasy jest koloru białego, II klasy koloru czerwonego, a III klasy koloru brązu. Wszystkie krzyże zwieńczone są koroną, nieco różniącą się od tej sprzed 1946[6].
Gwiazda orderu przysługuje odznaczonym Krzyżem Wielkim oraz orderem I klasy. Jest nią srebrna ośmiokątna figura z bardzo słabo zarysowanymi ramionami. W niektórych odmianach gwiazda przypomina niemal romb lub kwadrat, w innych ma mocniej zarysowane ramiona. Pośrodku gwiazdy znajduje się medalion z odznaki orderu ze czerwonej emalii z bułgarskim lwem, w zielonej otoczce, na której umieszczono napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za Waleczność). Wstążka orderu ma kolor błękitny z dwoma srebrnymi bordiurami wzdłuż obu brzegów.
Odznaczeni
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Wśród odznaczonych Orderem Wojskowym Waleczności znaleźli się m.in.[7]:
- książę Bułgarii Aleksander I
- król Bułgarów Borys III
- cesarz Austrii Franciszek Józef I
- cesarz Austrii Karol I
- cesarz Niemiec Wilhelm II
- car Rosji Aleksander III
- król Rumunii Karol I
- król Serbii Milan I
- książę Czarnogóry Mikołaj I
- wielki książę Hesji Ludwik IV
- książę Karol Edward z Saksonii-Coburga-Gothy
- sułtan turecki Mehmed V
- Stamen Grigorow (1878–1945) – odkrywca bakterii Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Закон за ордените и медалите на Република България (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
- ↑ a b Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 57.
- ↑ Portal króla Symeona II (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
- ↑ Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 69.
- ↑ Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, str. 76.
- ↑ Odznaczenia Republiki Bułgarii (bułg.) [dostęp 20 lipca 2010]
- ↑ Lista odznaczonych (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, Balkan Heritage, Rungsted Kyst 1982. ISBN 87-981267-0-9
- Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, Waszyngton 1965
- Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Warszawa: 1939, s. 306, 635
- Stanisław Łoza, Stanisław Bieńkowski: Ordery i odznaczenia krajowe i zagraniczne: co wiedziec o nich należy. Warszawa: 1926, s. 36
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Order Wojskowy za Waleczność (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
- Odznaczeni Wojskowym Orderem za Waleczność (bułg.) [dostęp 21 lipca 2010]
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.