Matylda Wasylewicz
![]() Matylda Wasylewicz (ok. 1921) | |
Data i miejsce urodzenia |
16 października 1871 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
13 kwietnia 1953 |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie |
nauczycielka |
Narodowość |
polska |
Edukacja |
C. K. Seminarium Nauczycielskie Żeńskim we Lwowie |
Stanowisko |
kierowniczka Szkoły Żeńskiej im. Królowej Jadwigi w Sanoku |
Rodzice |
Tadeusz, Joanna |
Krewni i powinowaci |
Zygmunt, Mieczysław Jan, Jadwiga, Tadeusz (rodzeństwo) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Bronisława Matylda Wasylewicz(ówna)[a] (ur. 16 października 1871 w Kamionce Strumiłowej, zm. 13 kwietnia 1953 w Sanoku) – polska nauczycielka, działaczka oświatowa i społeczna.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Tomb_of_Hermina_and_Matylda_Wasylewicz_and_Maria_Bandurka_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_3.jpg/240px-Tomb_of_Hermina_and_Matylda_Wasylewicz_and_Maria_Bandurka_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_3.jpg)
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Bronisława Matylda Wasylewicz urodziła się 16 października 1871 w Kamionce Strumiłowej jako drugie z siedmiorga dzieci Tadeusza (urzędnik pocztowy w Sanoku[1]) i Joanny z domu Burczyk[2][3][4][5][6][7]. Jej rodzeństwem byli m.in.: Zygmunt (ur. 1879)[1], Mieczysław Jan (1881-1963)[8][9], Jadwiga Wanda (ur. 1888, zm. przed 1890[10]), Tadeusz Bronisław (ur. 1892, inżynier)[11][12].
W 1886 ukończyła siedmioklasową szkołę żeńską w Sanoku[3]. W 1887 podjęła naukę w C. K. Seminarium Nauczycielskim Żeńskim we Lwowie, które ukończyła z odznaczeniem w 1891[3][5][6][6][7]. W okresie zaboru austriackiego, w ramach autonomii galicyjskiej, została nauczycielką z uprawnieniami do nauczania w publicznych szkołach ludowych[7]. Podjęła pracę w szkolnictwie i początkowo pracowała jako praktykantka nauczycielska we wsiach w okolicach Sanoka[7]: w charakterze nauczyciela tymczasowego pracowała kolejno od 1 września 1891 w jednoklasowej szkole w Seńkowej Woli, od 1 września 1892 do 1 kwietnia 1893 w dwuklasowej szkole w Długiem, a od 1 kwietnia 1893 do 1 sierpnia 1894 w jednoklasowej szkole w Nowosielcach-Gniewosz[3]. W październiku 1893 otrzymała kwalifikację na stałego nauczyciela szkół ludowych i w tym charakterze pracowała od 1 sierpnia 1894 do 1900 w jednoklasowej szkole w Nowosielcach-Gniewosz[3][2][5][6][6][7]. W tej wsi zaangażowała się w ramach różnorakiej pomocy na rzecz ludności wiejskiej[5][6]. Uzyskała uprawnienia do nauczania języka rosyjskiego, religii, w 1899 matematyki, fizyki, rysunków, kaligrafii[7]. 20 grudnia 1899 została wybrana przez Radę Miejską na posadę nauczycielki[13] w trzyklasowej szkole wydziałowej żeńskiej połączonej z czteroklasową szkołą pospolitą, kierowanej przez Teodozję Drewińską i pracowała tam w kolejnych latach[14][15][16][17][18][19][20][21][22][23][24][25], a po przekształceniu od około 1912 w pięcioklasowej szkoły wydziałowej żeńskiej w Sanoku, połączonej z czteroklasową szkołą pospolitą[26][27][3][28] (istniejącej w budynku późniejszego II LO w Sanoku[5]). Wykładała literaturę ruską i prowadziła lekcje rysunku w ramach Instytutu Naukowego Żeńskiego (Instytutu Naukowo-Wychowawczego Żeńskiego) w Sanoku[29]. W latach 1913, 1914, 1915 odbywała kursy w zakresie zdobnictwa artystycznego i modelarstwa we Lwowie[3]. Była ceniona przez uczennice i traktowana za wzór[29].
Podczas I wojny światowej od końca czerwca do początku sierpnia 1915 wykonywała czynności pielęgniarskie w X Pawilonie Czerwonego Krzyża we Lwowie[7]. Należała do założonego 5 marca 1916 Koła Ligi Kobiet Miasta Sanoka i została honorową członkinią wydziału tegoż[30]. Pozostawała nauczycielką w Sanoku po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w okresie II Rzeczypospolitej. Dysponowała wówczas egzaminem wydziałowym III grupy jako podstawą do wykonywania zawodu[2]. Po reorganizacji szkolnictwa i przemianowaniu szkoły pozostawała nauczycielką Szkoły Żeńskiej nr 4 im. Królowej Jadwigi w Sanoku[31][5]. 1 marca 1928 została kierowniczką tej szkoły zastępując Teodozję Drewińską[5][7]. Od 1920 do 1923 oraz od 1928 do 1931 zasiadała w działającej w Krośnie państwowej komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli szkół powszechnych w Okręgu Szkolnym Lwowskim[32][33][7]. Pełniła także funkcję opiekunki kursów w Miejskim Prywatnym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Sanoku (działającym również w gmachu późniejszego II LO w Sanoku)[34]. Ze stanowiska kierowniczki 7-klasowej szkoły powszechnej im. Królowej Jadwigi w Sanoku 31 sierpnia 1934 została przeniesiona w stan spoczynku[35][5][6][7].
W okresie zaborów była zaangażowana w działalność na rzecz odzyskania niepodległości[29]. Był członkinią założycielką Towarzystwa Szkoły Ludowej[36], należała do koła TSL w Sanoku zarówno w okresie zaborów (zasiadała w wydziale[37], pełniła funkcję sekretarza[5][38][39][40][41][42], w tym koła pań TSL[43][44][45]), jak i w niepodległej Polsce[46], pełniąc funkcję bibliotekarza[5][6]. Sprawowała mandat radnej rady miejskiej w Sanoku[47][48][49]. Była jednym z założycieli stowarzyszenia Towarzystwo Młodzieży Polskiej „Znicz” w Sanoku, powołanego 17 lipca 1904[50]. Należała do sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”: 1906, 1912, od 1920 do 1939[51][52] oraz zaangażowała się w próbę reaktywacji „Sokoła” w 1946[53][54]. Kierowała kursami wieczorowymi oświaty pozaszkolnej[7]. 29 listopada 1910 została wybrana do wydziału Towarzystwa św. Wincentego à Paulo w Sanoku[55]. Była także aktywistką oddziału Polskiego Czerwonego Krzyża[7]. W latach 20. zasiadała w zarządzie ekspozytury powiatowej w Sanoku Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów[56]. W 1936 z okazji „XIII Tygodnia L.O.P.P.” Zarząd Okręgu Wojewódzkiego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej we Lwowie przyznał Jej dyplom zasługi (1936)[57].
Matylda Wasylewicz była wyznania rzymskokatolickiego i stanu wolnego[2]. Prywatnie zajmowała się malarstwem[5]. Do końca życia zamieszkiwała w Sanoku przy ulicy Nadwodnej 2[4]. Pozostawiła po sobie wspomnienia[58]. Zmarła 13 kwietnia 1953 w Sanoku[5][6][7]. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku 15 kwietnia 1953[4]. W tym samym miejscu została pochowana także Hermina Wasylewicz (zm. 1945).
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Srebrny Krzyż Zasługi (9 listopada 1932)[59][5][6][7]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1929)[7]
- Odznaka oficerska 2 Pułku Strzelców Podhalańskich (19 września 1936) przyznana za prowadzenie kursów dokształcających dla żołnierzy i podoficerów[60][5][6]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tożsamość „Matylda Wasylewicz” została wskazana na tabliczce nagrobnej oraz pojawia się w niektórych publikacjach dotyczących Sanoka. W dokumentach i publikacjach o charakterze urzędowym był używany zapis „Bronisława Matylda Wasylewicz”. Seweryn Lehnert: Spis nauczycieli publicznych szkół powszechnych i państwowych seminarjów nauczycielskich oraz spis szkół w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie. Lwów: Wydawnictwo Książek Szkolnych w Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego, 1924, s. 66. Paweł Sebastiański: Powstanie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku i jego struktura organizacyjna. Członkowie „Sokoła”. Bronisława Matylda Wasylewicz. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 33. ISBN 978-83-939031-1-5. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Część druga. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2000, s. 110. ISBN 83-909787-0-9.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1896/1897 (zespół 7, sygn. 22). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 374.
- ↑ a b c d Seweryn Lehnert: Spis nauczycieli publicznych szkół powszechnych i państwowych seminarjów nauczycielskich oraz spis szkół w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie. Lwów: Wydawnictwo Książek Szkolnych w Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego, 1924, s. 66.
- ↑ a b c d e f g Inspektorat szkolny w Sanoku. Tabele kwalifikacyjne nauczycieli 1913-1927. Bronisława Matylda Wasylewicz'.
- ↑ a b c Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 341 (poz. 40).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Część druga. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2000, s. 110–115. ISBN 83-909787-0-9.
- ↑ a b c d e f g h i j k Edward Zając. Z cyklu „Sanockie kobiety”. Bronisława Matylda Wasylewicz (1871–1953). „Tygodnik Sanocki”. Nr 13 (333), s. 9, 27 marca 1998.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Paweł Sebastiański: Powstanie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku i jego struktura organizacyjna. Członkowie „Sokoła”. Bronisława Matylda Wasylewicz. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 33. ISBN 978-83-939031-1-5.
- ↑ Księga chrztów 1870–1882. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 148 (poz. 60).
- ↑ Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 45 (poz. 48).
- ↑ Księga chrztów 1882–1892. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 183 (poz. 127).
- ↑ Księga chrztów 1892–1898. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 229 (poz. 149).
- ↑ Album inżynierów i techników w Polsce, T. 1, Cz. 3, Życiorysy. Lwów: Towarzystwo Bratniej Pomocy Stud. Polit. Lwowskiej, 1932, s. 32.
- ↑ Protokoły posiedzeń Rady Miejskiej w Sanoku od 20.01.1898 - 20.12.1899 roku. szukajwarchiwach.gov.pl. s. 197-198. [dostęp 2021-12-12].
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 577.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 633.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 633.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1904. Lwów: 1904, s. 633.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1905. Lwów: 1905, s. 633.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906. Lwów: 1906, s. 668.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: 1907, s. 668.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1908. Lwów: 1908, s. 668.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1909. Lwów: 1909, s. 720.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1910. Lwów: 1910, s. 720.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: 1911, s. 780.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1912. Lwów: 1912, s. 776.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1913. Lwów: 1913, s. 848.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 859.
- ↑ Wojciech Sołtys, Oświata i szkolnictwo, W epoce autonomii galicyjskiej, [w:] Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 429–430.
- ↑ a b c Wojciech Sołtys, Oświata i szkolnictwo w epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 430, 434, 435.
- ↑ Sprawozdanie z Działalności Koła Ligi Kobiet Miasta Sanoka za pierwszy rok istnienia. 1917 Przeskocz do notatek. Sanok: M. Muschl, 1917, s. 7, 11.
- ↑ Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne. Szkolnictwo podstawowe i średnie. Nauczycielski ruch związkowy, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, [w:] Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 568.
- ↑ Państwowa Komisja Egzaminacyjna w Sanoku. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego dla Nauczycieli Publicznych Szkół Powszechnych w Okręgu Szkolnym Lwowskim”, s. 416, nr 11 z 29 listopada 1929.
- ↑ Komisje Egzaminacyjne dla nauczycieli szkół powszechnych. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego dla Nauczycieli Publicznych Szkół Powszechnych w Okręgu Szkolnym Lwowskim”, s. 162, nr 3 z 25 marca 1932.
- ↑ Maria Tarnawska. Z dziejów Miejskiego Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Sanoku w latach 1923-1934. „Rocznik Sanocki”. VII, s. 191, 1995.
- ↑ Ruch służbowy. Spensjonowani. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego dla Nauczycieli Publicznych Szkół Powszechnych w Okręgu Szkolnym Lwowskim”, s. 569, nr 10 z 25 października 1934.
- ↑ Sprawozdanie Zarządu Głównego T. S. L. z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1924. Kraków: 1925, s. 79.
- ↑ Z kraju. Sanok. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 175 z 19 kwietnia 1910.
- ↑ Zgromadzenia. „Gazeta Sanocka”, s. 3, nr 114 z 4 marca 1906.
- ↑ Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1910. Kraków: 1911, s. 258.
- ↑ Kronika. Koło T. S. L.. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 13 z 31 marca 1912.
- ↑ Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1911. Kraków: 1912, s. 250.
- ↑ Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1912. Kraków: 1913, s. 207.
- ↑ Działalność Koła Sanockiego T. S. L. w roku adm. 1904. „Gazeta Sanocka”, s. 1, nr 62 z 5 marca 1905.
- ↑ Kronika. Odezwa. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, nr 19 z 4 września 1910.
- ↑ Organizacja wewnętrzna. W: Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1912. Kraków: 1913, s. 63.
- ↑ Sprawozdanie Zarządu Głównego T. S. L. z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1924. Kraków: 1925, s. 77.
- ↑ Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 84. ISBN 83-909787-8-4.
- ↑ Marek Drwięga. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka w latach 1918–1939. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 43, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom II. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2011, s. 94. ISBN 978-83-60380-30-7.
- ↑ Tow. młodzieży polskiej „Znicz”. „Gazeta Sanocka”, s. 2, nr 30 z 24 lipca 1904.
- ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 146, 149, 152, 155, 157. ISBN 978-83-939031-1-5.
- ↑ Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2015-08-15].
- ↑ Historia 1889 – 1918 – 1945 – 1999. sokolsanok.pl, 31 maja 2009. [dostęp 2014-07-24].
- ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 159. ISBN 978-83-939031-1-5.
- ↑ Doroczne zebrania Tow. Wincentego à Paulo. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 32 z 4 grudnia 1910.
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów (Towarzystwa Polskiego Żałobnego Krzyża) Zarządu Oddziału Wojewódzkiego we Lwowie za rok 1926. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów, 1927, s. 39.
- ↑ Odznaczenia L. O. P. P.. „Wschód”. Nr 26, s. 8, 10 października 1936.
- ↑ Edward Zając. Cmentarze sanockie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 44 (260), s. 5, 1 listopada 1996.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 298 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ Historia 2 PSP. Pamiątki po 2. Pułku Strzelców Podhalańskich w zbiorach Muzeum Historycznego. muzeum.sanok.pl. [dostęp 2016-06-04].
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.