Małżeństwo osób tej samej płci w Holandii
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Same-sex_marriage_map_Europe_detailed.svg/300px-Same-sex_marriage_map_Europe_detailed.svg.png)
Małżeństwo
Rejestrowany związek partnerski
Konkubinat
Konstytucja definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny
Związki jednopłciowe nieuznawane
Małżeństwa osób tej samej płci są legalne w Holandii od 1 kwietnia 2001 roku.
Proces legislacyjny
[edytuj | edytuj kod]W połowie lat osiemdziesiątych grupa działaczy na rzecz praw osób homoseksualnych pod przewodnictwem Henka Krola, redaktora naczelnego Gay Krant - holenderskiego wydawnictwa społeczności LGBT, poprosiła rząd o zalegalizowanie małżeństw osób tej samej płci. W 1995 Stany Generalne zdecydowały o utworzeniu komisji, która miała zbadać możliwość wprowadzenia takiej regulacji prawnej. Komisja zakończyła prace w 1997 roku, stwierdzając, że małżeństwa jednopłciowe powinny zostać w kraju wprowadzone. Po wyborach w 1998 roku, nowo wybrany rząd obiecał zająć się kwestią; we wrześniu 2000 roku projekt odpowiedniej ustawy został poddany pod ostateczne głosowanie w parlamencie.
Ustawa wprowadzająca małżeństwa osób tej samej płci została przyjęta przez Tweede Kamer stosunkiem głosów 109 za i 33 przeciw[1][2][3]. Eerste Kamer zatwierdziła regulację prawną 19 grudnia 2000 roku stosunkiem głosów 49-26. Senat zaakceptował również prawo przyznające parom homoseksualnym prawo do adopcji dzieci stosunkiem głosów 47-28[4][5][6]. Tylko chrześcijańskie partie, które zajmowały wówczas 26 z 75 miejsc w Senacie, głosowały przeciw przyjęciu ustawy. Nowe prawo weszło w życie 1 kwietnia 2001 roku[7].
Główny artykuł w przyjętej regulacji prawnej zmienił holenderski kodeks cywilny wprowadzając do niego zdanie: Een huwelijk kan worden aangegaan door twee personen van verschillend of van gelijk geslacht. (Małżeństwo może być zawarte przez dwoje ludzi przeciwnej lub tej samej płci).
Z wybiciem północy 1 kwietnia 2001 roku cztery jednopłciowe pary zostały zaślubione przez burmistrza Amsterdamu, Joba Cohena, który specjalnie objął funkcję kierownika urzędu stanu cywilnego, aby udzielić im ślubu[8][9][10]. Kilka miesięcy wcześniej Cohen został podsekretarzem stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości odpowiedzialnym między innymi za nowelizację ustawy o małżeństwie.
Ograniczenia
[edytuj | edytuj kod]Małżeństwa jednopłciowe w Holandii są dokładnym odpowiednikiem małżeństw osób przeciwnej płci z wyjątkiem jednego ograniczenia dotyczącego adopcji dzieci w związkach lesbijskich. Jeśli kobieta mająca małżonkę urodzi dziecko, jej żona nie będzie automatycznie uznawana przez prawo za matkę dziecka, ale za macochę; aby zostać prawną matką, kobieta będzie musiała oficjalnie zaadoptować dziecko. Obecnie przygotowane jest prawo mające usunąć to ograniczenie.
Kwestia obywatelstwa małżonków
[edytuj | edytuj kod]Kwestie dotyczące narodowości i obywatelstwa małżonków rozwiązano analogiczne jak w przypadku małżeństwa osób przeciwnej płci - aby wziąć ślub przynajmniej jeden z partnerów musi być Holendrem lub posiadać prawo pobytu w Holandii. Nie ma gwarancji, że małżeństwo jednopłciowe zawarte w kraju będzie uznawane przez inne państwa; prawdopodobnie uznawać je będą tylko inne państwa, których prawodawstwo uwzględnia małżeństwa jednopłciowe lub związki partnerskie.
Antyle Holenderskie i Aruba
[edytuj | edytuj kod]Małżeństwa jednopłciowego nie można zawrzeć w Antylach Holenderskich ani na Arubie - holenderskich terytoriach zależnych posiadających pewną autonomię. Kwestia, czy małżeństwa osób tej samej płci zawarte w Holandii są ważne na tych terytoriach, długo pozostawała niewyjaśniona. Początkowo arubijski rząd odmówił uznawania małżeństw par homoseksualnych, ale miejscowy sąd orzekł, że odmowa ta była niezgodna z prawem. Ostatecznie rząd odwołał się od tej decyzji w holenderskim Sądzie Najwyższym, który w kwietniu 2007 roku orzekł, że Aruba i Antyle Holenderskie muszą uznać na swoim terytorium małżeństwa jednopłciowe zawarte w Holandii[potrzebny przypis]. W czerwcu 2009 roku Wspólny Trybunał Sprawiedliwości Antyli Holenderskich i Aruby orzekł, że terytoria nie są zobowiązane do przyznawania małżeństwom homoseksualnym takich samych praw jak małżeństwom heteroseksualnym[11][12].
Reakcje
[edytuj | edytuj kod]Po zalegalizowaniu prawa zjednoczony Kościół Protestancki w Holandii postanowił, że poszczególne kościoły wchodzące w jego skład mają prawo samodzielnie zdecydować, czy udzielać małżeństwom homoseksualnym błogosławieństwa; do tej pory zdecydował się na to Kościół ewangelicko-luterański[13].
Lokalne jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek wprowadzać w życie małżeństwa homoseksualne i mogą wymagać od urzędników udzielania parom homoseksualnym ślubów. Niemniej jednak, jeśli kontrakt urzędnika nie przewiduje takiego wymogu, nie może on zostać zwolniony z pracy za odmowę udzielenia ślubu parze jednopłciowej. Niektóre lokalne rady ponadto zadecydowały, że urzędnicy nie mają obowiązku udzielania ślubu parom homoseksualnym. Decyzje takie były zazwyczaj podejmowane przez partie chrześcijańskie.
W 2007 roku rząd Jana Petera Balkenende ogłosił w swym programie działania, że urzędnicy, którzy sprzeciwiają się małżeństwom homoseksualnym, mogą odmówić udzielenia ślubu takim parom[14]. Wiele socjalistycznych i lewicowych partii politycznych sprzeciwiło się temu postanowieniu, argumentując, że urzędnicy mają obowiązek udzielać ślubu wszystkim parom bez względu na prywatne przekonania[15]. Partie opozycyjne stwierdziły ponadto, że jeśli dany urzędnik nie chce wykonywać części ze swoich obowiązków, to w ogóle nie powinien pełnić takiej funkcji[16]. Gmina Amsterdam ogłosiła, że nie zastosuje się do programu działania rządu i urzędnicy nadal będą mieli obowiązek udzielać ślubu wszystkim parom[17]. W ślad za Amsterdamem podobne oświadczenia wydało także wiele innych holenderskich gmin. W odpowiedzi rząd oświadczył, że decyzja ta nie leży w gestii gmin, ale państwa.
Statystyki małżeństw
[edytuj | edytuj kod]Rok | Małżeństwa gejowskie |
Małżeństwa lesbijskie |
Razem | % |
---|---|---|---|---|
2001 | 1339 | 1075 | 2414 | 2,94 |
2002 | 935 | 903 | 1838 | 2,14 |
2003 | 735 | 764 | 1499 | 1,86 |
2004 | 579 | 631 | 1210 | 1,65 |
2005 | 570 | 580 | 1150 | 1,59 |
2006 | 579 | 633 | 1212 | 1,67 |
2007 | 663 | 708 | 1371 | 1,89 |
2008 | 656 | 752 | 1408 | 1,87 |
2009 | 573 | 785 | 1358 | 1,85 |
2010 | 660 | 694 | 1354 | 1,80 |
2011 | 601 | 754 | 1355 | 1,89 |
2012 | 544 | 741 | 1285 | 1,83 |
2013 | 522 | 700 | 1222 | 1,89 |
2014 | 532 | 727 | 1259 | 1,93 |
2015 | 647 | 749 | 1396 | 2,17 |
2016 | 665 | 771 | 1436 | 2,20 |
2017 | 620 | 755 | 1375 | 2,14 |
2018 | 682 | 820 | 1502 | 2,34 |
Źródło: Statistics Netherlands[18] |
Pary lesbijskie rozwodzą się częściej niż pary gejowskie. Po 10 latach 30% małżeństw lesbijskich, zawartych w 2005 roku, zakończyło się rozwodem. W przypadku małżeństw gejowskich ten odsetek wynosił 15%, a wśród małżeństw heteroseksualnych – 18%[19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dutch Legislators Approve Full Marriage Rights for Gays
- ↑ Netherlands legalises gay marriage
- ↑ Dutch legalise gay marriage
- ↑ Dutch gays allowed to marry
- ↑ Same-Sex Dutch Couples Gain Marriage and Adoption Rights
- ↑ Dutch approve gay marriage, adoption
- ↑ Same-Sex Marriage Legalized in Amsterdam. [dostęp 2010-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
- ↑ Dutch law allowing same-sex marriages in effect
- ↑ World's first legal gay weddings. [dostęp 2010-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-02-05)].
- ↑ Dutch gay couples exchange vows
- ↑ Dutch MPs want same-sex marriage in Antilles. [dostęp 2010-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-20)].
- ↑ Antillean court rejects Dutch law in gay case
- ↑ The Uniting Protestant Churches in the Netherlands and homosexuality. protestantchurch.nl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-11)]., listopad 2004.
- ↑ 'Ambtenaren kunnen homo-huwelijk weigeren', frontpage.fok.nl, 02-03-2007. Dostęp: 11-10-2007.
- ↑ PvdA en GroenLinks: ambtenaren mogen homohuwelijk niet weigeren. www.ad.nl, 17 marca 2007. [dostęp 2007-10-11]. (niderl.).
- ↑ Alle ambtenaren moeten homo's trouwen, Elsevier.nl, 15-02-2007. Dostęp: 11-10-2007.
- ↑ Amsterdam wil sluiten homohuwelijk verplichten, Elsvier.nl, 13-02-2007. Dostęp: 11-10-2007.
- ↑ Statistics Netherlands: StatLine: Marriages and partnership registrations; key figures. 2019-05-27. [dostęp 2019-08-15].
- ↑ Statistics Netherlands: Lesbian couples likelier to break up than male couples. 2016-03-30. [dostęp 2018-01-05].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.