Jerzy Matulewicz
Arcybiskup tytularny Adulisu generał | |
![]() | |
Kraj działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
13 kwietnia 1871 |
Data i miejsce śmierci | |
Miejsce pochówku | |
Biskup Wilna | |
Okres sprawowania |
1918–1925 |
Generał marianów | |
Okres sprawowania |
1911–1927 |
Wyznanie | |
Kościół | |
Inkardynacja |
Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny |
Nominacja biskupia |
23 października 1918 |
Sakra biskupia |
1 grudnia 1918 |
Czczony przez | |
---|---|
Beatyfikacja |
28 czerwca 1987 |
Wspomnienie |
Data konsekracji | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Konsekrator | |||||||||||
| |||||||||||
|
Jerzy Bolesław Matulewicz-Matulaitis (lit. Jurgis Matulevičius; ur. 13 kwietnia 1871 w Lūginė koło Mariampola, zm. 27 stycznia 1927 w Kownie) – polski i litewski duchowny katolicki, biskup wileński, odnowiciel i generał zakonu marianów oraz błogosławiony Kościoła katolickiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzony w Lūginė w rodzinie rolniczej jako ósmy syn Andrzeja i Urszuli Matulewiczów. W wieku 3 lat stracił ojca, a kiedy miał 10 lat, zmarła jego matka. Opiekę nad Jerzym przejął jego starszy brat Jan. Uczył się w mariampolskim gimnazjum. Tam zachorował na gruźlicę kości, wykrytą dopiero w grudniu 1899 roku w Kreuznach. Uczył się dalej w Kielcach i Warszawie. W dwudziestym roku życia wstąpił do Seminarium Duchownego w Kielcach, po zamknięciu którego w 1893 r. ukończył seminarium w Warszawie. Na Akademii Duchownej w Petersburgu uzyskał tytuł magistra teologii moralnej i w 1898 otrzymał święcenia kapłańskie, a w szwajcarskim Fryburgu, w lipcu 1902, dyplom doktora teologii dogmatycznej.
W latach 1902–1904 nauczał w Seminarium w Kielcach. Na skutek choroby opuścił je i osiadł w Zakładzie Cecylii Plater w Warszawie[1]. Współpracując z ks. Marcelim Godlewskim rozwinął działalność społeczną. W latach 1905–1907 był zaangażowany w posługę młodzieży i tworzenie chrześcijańskiej demokracji w Warszawie. W 1907 powołano go do Akademii Duchownej w Petersburgu na kierownika katedry socjologii. Zaprzyjaźnił się tam z ks. Wincentym Sękowskim-Senkusem – ostatnim ze zgromadzenia marianów likwidowanego przez carat. Złożył przed ks. Senkusem śluby zakonne w 1909 postanawiając odnowić zgromadzenie oraz pozyskać nowicjuszy. Otworzył dla nich nowicjat we Fryburgu. Od 1911 do końca życia pełnił funkcję generała. W czasie I wojny światowej pracował w Warszawie. W latach 1914–1918 zajmował się działalnością charytatywno-wychowawczą i wspomaganiem duchowym kapłanów oraz osób zakonnych. Założył tam Zgromadzenie Sióstr Ubogich od Niepokalanego Poczęcia.
W 1918 został mianowany przez papieża Benedykta XV biskupem wileńskim. Funkcję tę pełnił do 1925 roku. W tym okresie władze polskie zwracały uwagę na jego działalność na tle – w ich opinii – systematycznego usuwania polskich księży z placówek i zastępowanie ich duszpasterzami litewskimi, lub białoruskimi. Efektem tego było sprzyjanie agitacji antypolskiej wśród ludności, oraz poparcie i ochrona diecezjalna w wypadkach, gdzie księża sami partycypowali w akcjach politycznych i antypaństwowych[2].
Był też założycielem Zgromadzenia Sióstr Ubogich Niepokalanego Poczęcia NMP na Litwie i Zgromadzenia Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii. Złożył rezygnację z funkcji biskupa w 1925[3], by zająć się zgromadzeniem, ale Pius XI wówczas mianował go arcybiskupem i powierzył mu stanowisko wizytatora apostolskiego na Litwie. Przyczynił się do poprawy stosunków Litwy z Watykanem organizując nową prowincję kościelną i przygotowując zawarcie konkordatu. Zmarł w Kownie 27 stycznia 1927 roku. Jego relikwie są przechowywane w bazylice św. Michała Archanioła w Mariampolu[4].
28 czerwca 1987 roku został beatyfikowany przez papieża św. Jana Pawła II; uważany jest za jednego z patronów Litwy. Podejmowane są starania o jego kanonizację.
27 stycznia 2006 w Warszawie na ul. Wileńskiej 69 została otwarta Sala Pamięci Bł. Jerzego Matulewicza biskupa. Pierwsza ekspozycja zawiera te przedmioty należące do Jerzego Matulewicza z okresu jego biskupstwa w Wilnie, które zachowały się w Polsce. Mają one wartość relikwii II stopnia.
W Kielcach[5], Pasłęku[6] oraz w Koninie[7] znajdują się kościoły pod wezwaniem bł. Jerzego Matulewicza.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Maria Motylińska , Cecylia Plater-Zyberkówna jej ideał kobiety i świadectwo życia [online] [dostęp 2015-08-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-24] .
- ↑ Michał Gałędek: Ocena działalności białoruskich organizacji politycznych w świetle tajnych raportów. Białystok: Red. Kietwiński, M. i Śleszyński, W. „Wyzwoleni czy Okupacja? Stosunek Społeczności zamieszkujących pograniczu polsko-litewsko-białoruskim do zmieniających się w XX w. systemów państwowych”, 2006, s. 96–97. ISBN 83-60534-09-8. [dostęp 2018-10-20].
- ↑ Kronika religijna. U nas. „Rycerz Niepokalanej”. Nr 9, s. 247, 1925.
- ↑ Įžymios vietos ir šventovės [online], Vilkaviškio vyskupija [dostęp 2023-03-21] (lit.).
- ↑ Parafia pw. bł. Jerzego Matulewicza w Kielcach [online] [dostęp 2015-11-30] (pol.).
- ↑ Pasłęk: Parafia Bł. Jerzego Matulewicza, [w:] Diecezja Elbląska [online], diecezja.elblag.pl [dostęp 2018-10-26] .
- ↑ Oficjalna strona internetowa parafii pw. bł. Jerzego Matulewicza w Koninie – Laskówcu [online] [dostęp 2013-12-14] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Błogosławiony Jerzy Matulewicz, biskup Czytelnia www.brewiarz.katolik.pl
- Matulewicz Jerzy (1871-1927), s. 136-137, w: Józef Golec, Słownik biograficzny esperantystów polskich, Cieszyn 2010, s. 276
- Jerzy Matulewicz [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2018-08-25] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Matulewicz – publikacje w bibliotece Polona
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.