Feliks Księżarski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie | |
Miejsce zamieszkania | |
Narodowość | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Pa%C5%82acSztuki-PopiersieFeliksaKsi%C4%99%C5%BCarskiego-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg/220px-Pa%C5%82acSztuki-PopiersieFeliksaKsi%C4%99%C5%BCarskiego-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/NagrobekFeliksaKsi%C4%99%C5%BCarskiego-CmentarzRakowicki-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg/220px-NagrobekFeliksaKsi%C4%99%C5%BCarskiego-CmentarzRakowicki-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg)
Feliks Księżarski (ur. 14 stycznia 1820 w Krakowie, zm. 8 kwietnia 1884 tamże) – polski architekt.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem Wojciecha kupca i adiunkta policji oraz Elżbiety Taroni. Ukończył liceum św. Anny, w latach 1835-1837 studiował na Wydziale Filozoficznym UJ, w latach 1837-1838 na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (klasa: Baukunst)[1], a w roku 1839 w Karlsrühe. W 1843 ukończył popieraną przez polską emigrację Wojskową Szkołę Artylerii i Inżynierii w Metz. Pracę podjął w Paryżu, gdzie w latach 1844-1848 pracował na stanowisku konstruktora dróg i mostów. W 1849 powrócił do Krakowa, ale pracę zgodną ze swoim wykształceniem podjął dopiero w 1852, kiedy to uzyskał uprawnienia budowlane.
W 1851 powołany został na zastępcę profesora rysunku architektonicznego i perspektywy w Instytucie Technicznym. W latach 1855–1857 był asystentem katedry budownictwa, a od 1854 pracował także na stałym etacie w C. K. Starostwie w Krakowie w oddziale budownictwa, przechodząc wszystkie szczeble kariery urzędniczej; w 1876 został radcą budowlanym w Namiestnictwie we Lwowie. Był członkiem Komisji Egzaminów Rządowych dla Wydziału Budownictwa Politechniki Lwowskiej. W 1857 został członkiem Krakowskiego Towarzystwa Naukowego, działał w komisji archeologii i sztuk pięknych.
W 1876 odznaczony Orderem Franciszka Józefa. W 1852 roku ożenił się ze swoją kuzynką, Katarzyną Marianną Maliszewską, córką Tomasza i Józefy z Taronich, siostrą fotografa Walerego Maliszewskiego[2]. Księżarscy mieli trzy córki: zmarłą młodo Oktawię, Kazimierę Ślaską (zm. 1900) i Antoninę (1866–1944)[3].
Pochowany został na cmentarzu Rakowickim (pas 16, rząd zach.), a jego pomnik nagrobny jest autorstwa Tadeusza Błotnickiego.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Autor budynków w stylach historycznych: kościołów, dworów, pałaców, gmachów użyteczności publicznej. Budował na terenie Galicji.
W stylu neogotyckim wzniósł m.in. kościół w Chochołowie (1853), kaplicę bł. Bronisławy w Krakowie i Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego (1883-1887), wzorowane na budynku Kreuzgymnazjum w Dreźnie według projektu Ch. Arnolda; ukończone już po śmierci Księżarskiego. W stylu neoromańskim zaprojektował Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (Felicjanek) (1883), oraz Kościół św. Mikołaja w podkrakowskich Liszkach (1873). W stylu neorenesansowym zostały wzniesione w 1876 gmach Namiestnictwa we Lwowie i Bank Kredytowy.
Jako architekt brał udział w przebudowie i konserwacji zabytków. Kierował przebudową Pałacu Lubomirskich w Przeworsku. W latach 1854–1856 przebudowywał i adaptował Zamek Królewski na Wawelu na potrzeby koszar wojskowych. Pracował także przy budowie innych fortyfikacji twierdzy Kraków. Kierował robotami budowlanymi przy restauracji Collegium Maius UJ w latach 1864-1870 prowadzonej według projektów wiedeńskiego architekta H. Bergmana.
W 1865 pracował przy konserwacji Ołtarza Wita Stwosza. Zaproszony do Komisji Balneologii, w 1857 przebudował Łazienki (obecnie Stare Łazienki) w Krynicy Zdroju.
Prace
[edytuj | edytuj kod]-
Fort nr 2 Kościuszko,
Kraków al. Waszyngtona 1, 1850 -
Kaplica bł. Bronisławy,
Kraków al. Waszyngtona 1, 1854 -
Koszary piechoty im. Cesarza Franciszka Józefa Armii Austro-Węgier,
Kraków ul. Rajska 1-3, 1858 -
Pałac Walerego Rzewuskiego,
Kraków ul. Westerplatte 11, 1865 -
Theatrum Anatomicum CM UJ,
Kraków ul. Kopernika 12, 1869 -
Kościół Niepokalanego Serca NMP,
Kraków ul. Smoleńsk 6, 1875 -
Pałac Namiestnikowski,
Lwów ul. Wynnyczenki 18, 1976 -
Collegium Novum UJ,
Kraków ul. Gołębia 24, 1882 -
Nowy Dom Celny,
Kraków ul. Stradomska 17, 1863
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Anna Żeleńska-Chełkowska, Feliks Księżarski [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XV, wyd. Ossolineum, 1970.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ I. Królewska Akademia Sztuk Pięknych..., [w:] H. Stępień , M. Liczbińska , Artyści polscy w środowisku monachijskim w latach 1828-1914 (materiały źródłowe), wyd. II, Kraków: Agencja Wydawniczo-Reklamowa Chors, 1994, s. 5, ISBN 83-903086-1-4 .
- ↑ Anna Bednarek. Walery Maliszewski (1836–1885) – nie tylko fotograf Krakowa. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”. 40, s. 112, 2022. Zbigniew Jan Białkiewicz: Feliks Księżarski (1820–1884). Krakowski architekt epoki historyzmu. Kraków: 2008, s. 26.
- ↑ Zbigniew Jan Białkiewicz: Feliks Księżarski (1820–1884). Krakowski architekt epoki historyzmu. Kraków: 2008, s. 26–27.
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.