Deklinacja (astronomia)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Ra_and_dec_on_celestial_sphere.png/220px-Ra_and_dec_on_celestial_sphere.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Star_trails_over_the_ESO_3.6-metre_telescope.jpg/220px-Star_trails_over_the_ESO_3.6-metre_telescope.jpg)
Deklinacja (łac. declinatio – „odchylenie”[2], oznaczana symbolem δ) – jedna ze współrzędnych określających położenie ciała w obydwu układach równikowych: równonocnym i godzinnym[3]. Definiujemy ją jako kąt pomiędzy kierunkiem poprowadzonym od obserwatora do obiektu a płaszczyzną równika niebieskiego[2][3]. Obiekty położone na północnej półkuli nieba mają deklinację dodatnią (od 0° do 90°), a na południowej ujemną (od 0° do -90°)[3].
Zjawisko precesji skutkuje powolną zmianą współrzędnych astronomicznych (w tym rektascensji). Dlatego też oprócz nich podaje się również epokę, dla której zostały one wyznaczone (np. J2000.0).
Warunki widoczności ciał niebieskich
[edytuj | edytuj kod]Dla obserwatora znajdującego się na północnej szerokości geograficznej ciała niebieskie o deklinacji
znajdują się cały czas nad horyzontem (również podczas dolnej kulminacji). Gwiazdy spełniające ten warunek nazywamy okołobiegunowymi (nigdy niezachodzącymi).
Obiekty, których deklinacja
nigdy nie pojawiają się nad horyzontem.
Te znajdujące się w paśmie
podczas jednej doby gwiazdowej zarówno wschodzą, jak i zachodzą.
Wysokość ciała niebieskiego nad horyzontem podczas górowania (w trakcie przechodzenia przez południk niebieski) wynosi
- dla (górowanie na północ od zenitu):
- dla (górowanie na południe od zenitu):
W przypadku, gdy górowanie następuje w zenicie.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Useful Formulae - Star Trail Lengths. [dostęp 2015-03-26].
- ↑ a b deklinacja, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-03-20] .
- ↑ a b c Zbigniew Dworak: Z astronomią za pan brat. Warszawa: Iskry, 1989, s. 126–128. ISBN 83-207-1064-2.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Eugeniusz Rybka: Astronomia ogólna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1952, s. 28–34.
- Jan Mietelski: Astronomia w geografii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2013. ISBN 978-83-01-13432-7.
- Bogdan Wszołek, Agnieszka Kuźmicz: Elementy astronomii dla geografów. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 13. ISBN 978-83-88424-44-1.
- Konrad Rudnicki: Astronomia. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1970, s. 24.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.