Извичник
Извичник (се пишува и бележи со !) — интерпункциски знак[1]. Со него се бележи извичната интонација, односно различниот интензитет на покачување на тонот[1]. Тонот го покачуваме при изразени чувствени состојби или реакции, повикување, нагласена заповед, забрана, поттик или желба за вршење некое дејство итн[1]. Извичникот не се употребува како правописен знак[1].
Употреба
[уреди | уреди извор]Извичник се пишува:
- на крајот од извичните реченици со кои се изразува чувствена состојба или реакција (возбуда, радост, чудење, воодушевеност, изненадување, предупредување, страв, лутина, гнев, итн.);
Примери: Земјо моја, татковино мила!
Оди си!
Каква убавина!
- на крајот од речениците со кои се искажува заповед или забрана за вршење некое дејство;
Пример: Дојди ваму веднаш! Немој да излегуваш!
- на крајот од извични реченици со кои се изразуваат желба или поттик за вршење (или невршење) на некое дејство;
Пример: А да дојдеше кај мене! Ајде да работиме!
- за изразување благослови и клетви;
Пример: Живи и здрави! Од убаво да не куртулите! Оган да ги изгори!
- на крајот или во средина на реченица преземена во директен говор;
Пример: Во училната се слушаше: „Фати го! Грабни го!“ и трескање на вратата на крајот.
- во нагласени форми за обраќање или повикување;
Примери: Еј! Дојди ваму!
Ученици! Потивко малку!
- по поздрави и зборови со значење на учтивост, љубезност, предупредување, погрдност;
Пример: Здраво! Добар ден! Мило ми е! Внимавај! Срамота!
- ад извици со кои се искажуваат разни чувства или служат за имитирање на звуци или животински гласови;
Пример: Оф!, Леле!, Муу!, Мјау!
Извичник може, но не мора да се напише
[уреди | уреди извор]Во наслови на уметнички дела и медиумски содржини;
пример: Никогаш не оставај ме
Браво! Мини библиотека на отворено!
Повеќе од еден извичник (а најмногу три) се употребуваат
[уреди | уреди извор]за истакнување на значењето на извичната содржина;
Пример: Врати се, веднаш!!!
Извичник со прашалник се употребува
[уреди | уреди извор]за зголемување на изразноста на извичната содржина и да се означи чудење. Во зависност од тоа што се истакнува, зачуденоста или прашалноста, тие го менуваат своето место.
Пример: Навистина!? Што зборуваш!?
Зарем и ти не доаѓаш?!
Извичник не се употребува
[уреди | уреди извор]по заповед или молба прекажани во исказна реченица;
Примери: Ги замолив да ја напишат домашната.
Му свика на детето да не трча.
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Извичник (!)“. Македонски јазик и литература. Посетено на 30 ноември 2018.
|
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.