Pólska
![]() |
![]() |
zakładne daty: | |
swójske mjeno | Rzeczpospolita Polska |
stolica | Waršawa |
přestrjeń | 312.696 km² |
wobydlerstwo | 38.485.779 (2014)[1] |
hustosć | 123,1 wob./km² |
forma knježerstwa | republika |
hłowa stata | prezident Andrzej Duda (wot 2015) |
šef knježerstwa | ministerski prezident Donald Tusk (wot 2023) |
měna | złoty (PLN) = 100 groszy |
hamtska rěč | pólšćina |
hymna | Mazurek Dąbrowskiego |
časowe pasmo | UTC+1 |
njewotwisnosć | 11. nowembra 1918 |
Top Level Domain | .pl |
telefon | +48 |
awtowa značka | PL |
Połoženje Pólskeje w Europje | |
![]() | |
Pólska (pólsce Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.
Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.
Geografija
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Mjezuje z Němskej na zapadźe, z Čěskej a ze Słowakskej na juhu, z Ukrainu na juhowuchodźe, z Běłoruskej na sewjerowuchodźe, z Ruskej, Litawskej a Baltiskim morjom na sewjeru.
Najwyša hora je Rysy we Wysokich Tatrach (2499 m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8 m pod normalnej nulu).
Wot kónca Druheje swětoweje wójny słušeja tež wuchodne kónčiny Łužicy k Pólskej.
Města
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Tuta lisćina wobsahuje najwjetše města Pólskeje po ličbje wobydlerstwa:[2]
Čisło | Mjeno | Wobydlerstwo | Wojewódstwo |
---|---|---|---|
1 | ![]() |
1.783.321 | Mazowske |
2 | ![]() |
774.839 | Małopólske |
3 | ![]() |
682.679 | Łódźske |
4 | ![]() |
641.607 | Delnjošleske |
5 | ![]() |
535.802 | Wulkopólske |
6 | ![]() |
468.158 | Pomorske |
7 | ![]() |
402.067 | Zapadopomorske |
8 | ![]() |
349.021 | Kujawsko-Pomorske |
9 | ![]() |
339.770 | Lublinske |
10 | 297.356 | Podlaske | |
11 | ![]() |
293.636 | Šleske |
12 | ![]() |
246.244 | Pomorske |
13 | ![]() |
221.252 | Šleske |
14 | ![]() |
212.230 | Mazowske |
15 | ![]() |
201.798 | Kujawsko-Pomorske |
16 | ![]() |
201.121 | Šleske |
17 | ![]() |
195.266 | Swjatokřižske |
18 | ![]() |
194.886 | Podkarpatske |
19 | ![]() |
179.154 | Šleske |
20 | ![]() |
172.806 | Šleske |
21 | ![]() |
172.194 | Warminsko-Mazurske |
22 | ![]() |
170.953 | Šleske |
23 | ![]() |
165.975 | Šleske |
24 | ![]() |
138.319 | Šleske |
25 | ![]() |
137.624 | Šleske |
Wojewódstwa
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Relief_Map_of_Poland.svg/220px-Relief_Map_of_Poland.svg.png)
Pólska wobsteji ze slědowacych wojewódstwow (pol. województwo):
- Delnjošleske
- Kujawsko-pomorske
- Łódźske
- Lublinske
- Lubušske
- Małopólske
- Mazowske
- Opolske
- Podkarpatske
- Podlaske
- Pomorske
- Šleske
- Swjatokřižske
- Warminsko-Mazurske
- Wulkopólske
- Zapadopomorske
Politika
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Andrzej Duda je wot 7. awgusta 2015 jako naslědnik Bronisława Komorowskeho z prezidentom Pólskeje. Komorowski bě naslědnik Lecha Kaczińskeho (Prawo i Sprawiedliwość), kotryž 10. apryla 2010 přez spad lětadła smjertnje znjezboži. Wot lěta 2007 tworješe liberalno-konserwatiwna strona PO a jeje koaliciski partner, pólska ludowa strona PSL knježerstwo. Spočatnje pod ministerskim prezidentom Donaldom Tuskom a wot 2014 z ministerskej prezidentku Ewa Kopacz. Po wólbach w oktobrje 2015 přewza PiS z načolnej kandidatku Beatu Szydło tež pólske knježerstwo.
Stawizny
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Polska_992_-_1025.png/220px-Polska_992_-_1025.png)
Spočatki Pólskeje namakaja so w času knježerstwa Mieszka I.. W lěće 966 je so Pólska z křesćanskim krajom stała. Prěni kral Pólskej běše w lěće 1025 Bolesław Chrobły.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Rzeczpospolita.png/220px-Rzeczpospolita.png)
Wot 1385 tworješe Pólska hromadźe z Litawskej uniju, kotraž mjenowaše so tež Rzeczpospolita Obojga Narodów („Republika dweju narodow“).
W lěće 1795 rozdźěli so Pólska mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Wuherskej a eksistenca jako njewotwisny stat přesta za wjace hač 120 lět. Hakle po Prěnjej swětowej wójnje a rozpadźe Rakusko-Wuherskeje a ruskeho carstwa dósta swoju njewotwisnosć wróćo.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/RzeczpospolitaII.png/220px-RzeczpospolitaII.png)
Za čas Druheje swětoweje wójny zhubi Pólska wjace hač 5,6 milionow wobydlerjow, štož wotpowěduje 16 % dowójnskeho wobydlerstwa. Wot 1945 do 1989 bě pod wliwom Sowjetskeho zwjazka z komunistiskej Ludowej republiku (Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).
Wot lěta 1999 je Pólska čłon NATO, wot 1. meje 2004 tež Europskeje unije.
Žórła
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]- ↑ Główny Urząd Statystyczny. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. Stan w dniu 31 XII [1]
- ↑ staw: 30. junija 2019; Population. Size and Structure by Territorial Division. As of June 30, 2019. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 24. decembra 2019.
Wotkazy
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)
Awstriska | Belgiska | Bołharska | Cypernska | Čěska | Danska | Estiska | Finska | Francoska | Grjekska | Chorwatska | Irska | Italska | Letiska | Litawska | Luxemburgska | Madźarska | Malta | Němska | Nižozemska | Portugalska | Pólska | Rumunska | Słowakska | Słowjenska | Španiska | Šwedska
Kandidaty: Čorna Hora | Serbiska | Sewjerna Makedonska | Turkowska
Staty
• Albanska • Andorra • Awstriska • Belgiska • Běłoruska • Bołharska • Bosniska a Hercegowina • Čěska republika • Čorna Hora • Danska • Estiska • Finska • Francoska • Grjekska • Chorwatska • Irska • Islandska • Italska • Letiska • Liechtenstein • Litawska • Luxemburgska • Madźarska • Malta • Moldawska • Monaco • Němska • Nižozemska • Norwegska • Pólska • Portugalska • Rumunska • Ruska1 • San Marino • Serbiska • Sewjerna Makedonska • Słowakska • Słowjenska • Španiska • Šwedska • Šwicarska • Turkowska1 • Ukraina • Vatikanske město • Zjednoćene kralestwo
Zwadne teritorije: Kosowo • Podnisterska
Druhe teritorije: Åland • Baskiska • Bretanja • Ferejske kupy • Friziska • Friulska • Gagauska • Galicija • Gibraltar • Guernsey • Jendźelska • Jersey • Katalanska • Korniska • Łužica • Man • Sewjerna Irska • Svalbard • Šotiska • Waliziska
1 Leži zdźěla w Aziji.
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.