Contae Laoise
![]() | |||||
---|---|---|---|---|---|
|
|||||
![]() ![]() | |||||
Suíomh | |||||
| |||||
Stát ceannasach | Éire | ||||
Cúige Éireannach | Cúige Laighean ![]() | ||||
Príomhchathair | Port Laoise ![]() | ||||
Daonra | |||||
Iomlán | 67,012 (2016) ![]() | ||||
• Dlús | 38.96 hab./km² | ||||
Tíreolaíocht | |||||
Achar dromchla | 1,720 km² ![]() | ||||
Ar theorainn le | |||||
Sonraí stairiúla | |||||
Cruthú | 1556 | ||||
Eagraíocht pholaitiúil | |||||
Comhlacht feidhmiúcháin | office of the Cathaoirleach of Laois County Council (en) ![]() ![]() | ||||
Comhlacht reachtach | comhlacht reachtach Chomhairle Contae Laoise ![]() | ||||
Aitheantóir tuairisciúil | |||||
Lonnaithe i gcrios ama | |||||
Cód ISO 3166-2 | IE-LS ![]() | ||||
Eile | |||||
Logainm.ie | 100017 | ||||
Suíomh gréasáin | laois.ie ![]() |
Tá Laois nó Contae Laoise[1] i lárdheisceart na hÉireann, i gCúige Laighean. Is ann a bhí forlámhas ag clann Uí Mhórdha agus tá a ndún le feiceáil go fóill in aice leis an bpríomhbhaile, Port Laoise. D'fhág na Normannaigh a rian ar an áit chomh maith. Contae beag é agus bhí sé ar cheann de na ceantair ba thúisce a ndearnadh plandáil air le linn aimsir na dTúdor in Éirinn. Ba í Mary Tudor, banríon Shasana agus bean chéile Rí Philip na Spáinne a rinne contae de i 1556 faoin ainm 'Queen's County' (Contae na Banríona).
Stair
[cuir in eagar | athraigh foinse]Faoin 1ú haois AD bhí an cuid thiar den gcontae mar pháirt den Ríogacht Osraige.
Tháinig an réigiún faoi smacht na Normannaigh tar éis Ionradh na Normannach ar Éirinn agus thóga, Caisleán Dhún Másc ar suíomh dún cnoic chun é a chosaint.
Thógann an contae a ainm ó na Loígis treibh a lonnaigh san cheantar san 3ú haois AD agus a d'fhán faoi a smacht suas go dtí 1608. Bhí na Loígis déanta suas de seacht gclanna, ina measc na Uí Mhórdha a raibh mar tiarnaí an cheantar ón 13ú nó 14ú go dtí tús an 17ú haois.
Bailte i gContae Laoise
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Achadh Bhó, Áth Liag
- Baile an Bhiocáire, An Baile Fionn, Baile Mhic Mhaoilir, Baile na Coille, Baile Uí Laigheanáin, An Bealach Mór, Buiríos Mór Osraí, Baile Cholla, Baile Fionn, Baile Uí Shopacháin, Baile Átha an Róine, Baile an Chaisleáin, Baile Thaidhg Dhuibh, Baile Nua
- Cluain na Slí, Cúil an tSúdaire, Crochta Ard, Cloch, an Chúlchoill, Cill Bhriocáin
- Darú, Domhnach Mór
- Eiréil, An Eala
- Ioma
- Maighean Rátha, Mainistir Laoise, Móinteach Mílic
- Port Laoise
- Ráth Domhnaigh, Ros Fhionnghlaise, An Ráithín
- An tSráidbhaile, An Spinc
- Tigh Mochua, Theach na Bhearbha
Barúntachtaí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Baile Ádaim
- Clann Donnchadha, Clár Maí Locha, An Choill Uachtarach, Cuileannach
- Port Laoise Thiar, Port Laoise Thoir, Port na hInse
- Sliabh Mairge, An Sráidbhaile
- Tigh na hInse
Baile fearainn
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tíreolaíocht
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Achadh Bhó, Ard Éireann,
- Bordaíol, Buiríos, An Bhearú,
- Caisleán Chonchúir, Caisleán Chúlchoill
- Droim na Ceapaí Airde, Dún Másc
- An Fheoir
- An Gabhail
- Móin Alúine
- Slí na Bearú, Sléibhte, Sliabh Bladhma
- Tigh na Coille, Teach na Bearú
Cultúr
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Coláiste Muire Cnoc Beag, Comhairle Chontae Laoise
- Mainistir Achadh Bhó
- Páirc Uí Mhórdha, Príosún Phort Laoise, Pobalscoil Maighean Rátha
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ “Contae Laoise/Laois | logainm.ie” (ga). Bunachar Logainmneacha na hÉireann (Logainm.ie). An Coimisiún Logainmneacha. Dáta rochtana: 2023-06-22.
Tá na contaetha liostaithe in aghaidh an chúige | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
|
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.