Сэрбскахарвацкая мова
Сэрбскахарвацкая | |
српскохрватски / hrvatskosrpski hrvatski ili srpski / српски или хрватски | |
![]() | |
![]() | |
Ужываецца ў | Сэрбіі, Босьніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, Харватыі (пад рознымі назвамі) і іншых краінах |
---|---|
Рэгіён | Цэнтральная Эўропа, Паўднёвая Эўропа |
Колькасьць карыстальнікаў | каля 15,7 мільёнаў[1] |
Клясыфікацыя | Індаэўрапейская Славянская |
Афіцыйны статус | |
Афіцыйная мова ў | - |
Пісьмо | гаевіца[d], сэрбскі кірылічны альфабэт, кірыліца і лацінскае пісьмо |
Коды мовы | |
ISO 639-1 | sh |
ISO 639-2(Б) | scr, scc |
ISO 639-2(Т) | - |
ISO 639-3 | hbs |
SIL | - |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Serbo_croatian_language2005.png/300px-Serbo_croatian_language2005.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Serbo_croatian_languages2006.png/300px-Serbo_croatian_languages2006.png)
Сэрбскахарва́цкая ці харвацкасэ́рбская мо́ва (таксама сэрбская або харвацкая, харвацкая аб сэрбская) (у арыгінале srpskohrvatski/cрпскохрватски, hrvatskosrpski, hrvatski ili srpski, srpski ili hrvatski) — паўднёваславянская мова.
Тэрмін «сэрбскахарвацкая мова» выкарыстоўваўся для абагульненьня пад адной назвай сукупнасьці дыялектаў, якія ўжываюцца ў Сэрбіі, Чарнагорыі, Босьніі і Герцагавіне і Харватыі. Афіцыйная мова Югаславіі (разам са славенскай, пазьней і македонскай) з 1918 да 1991 году.
Літаратурны стандарт базаваўся на штокаўскім дыялекце і дапускаў экаўскі і іекаўскі варыянты (неафіцыйна яны лічыліся «ўсходнім» (сэрбскім) і «заходнім» (харвацкім) варыянтамі літаратурнай мовы). Да таго ж, фармальна дыялектамі сэрбскахарвацкай лічыліся кайкаўскі і чакаўскі дыялекты, але яны не былі ў афіцыйным ужытку.
Упершыню тэрмін «сэрбскахарвацкая мова» быў выкарыстаны славенскім філёлягам Ярнеем Копітарам у ліставаньні ў 1836 годзе, хоць нельга выключыць, што Копітар пазнаёміўся з гэтым тэрмінам, чытаючы рукапіс працы славацкага філёляга Шафарыка «Slovanské starožitnosti» («Славянскія старажытнасьці»), якая была надрукаваная ў 1837 годзе.
З распадам Югаславіі афіцыйнымі мовамі новаствораных дзяржаў сталіся сэрбская, харвацкая, басьнійская, чарнагорская мовы. Тэрмін «сэрбскахарвацкая мова» пачаў зьнікаць з ужытку, спачатку з афіцыйных дакумэнтаў, пасьля паступова і зь лінгвістычнай літаратуры. Сёньня найменьне «сэрбскахарвацкая мова» зьяўляецца дыскусійным гістарычна-палітычным пытаньнем. Шматлікія носьбіты лічаць тэрмін «сэрбскахарвацкая» палітычна некарэктным і нават абразьлівым. Іншыя працягваюць ужываць гэты тэрмін.
Сярод лінгвістаў няма адзінага погляду на лёс тэрміну. Ён усё яшчэ выкарыстоўваецца, дзякуючы ляканічнасьці пры абазначэньні сукупнасьці некалькі моваў. Альтэрнатыўная назва басьнійская/харвацкая/сэрбская мова (БХС) зьявілася ў афіцыйным ужытку ў замежжы. У рэгіянальнай лінгвістыцы існуе таксама тэрмін «цэнтральная паўднёваславянская дыясыстэма».
Узаемна зразумелыя формы сэрбскахарвацкай мовы працягваюць выкарыстоўвацца пад рознымі назовамі ў Сэрбіі, Чарнагорыі, Харватыі і Босьніі і Герцагавіне.
Прыклады адрозьненьняў у лексыцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Беларуская мова | Расейская мова | Харвацкая мова | Сэрбская мова |
---|---|---|---|
Параўнаць | Сравнить | Usporedba | Поређење (Poređenje) |
Эўропа | Европа | Europa | Европа (Evropa) |
Нідэрлянды | Нидерланды | Nizozemska | Холандија (Holandija) |
Італьянцы | Итальянцы | Talijani | Италијани (Italijani) |
Сусьвет | Вселенная | Svemir | Васиона (Vasiona) |
Пазваночнік | Позвоночник | Kralježnica | Кичма (Kičma) |
Паветра | Воздух | Zrak | Ваздух (Vazduh) |
Адукацыя | Образование | Odgoj | Васпитање (Vaspitanje) |
Тыдзень | Неделя | Tjedan | Седмица (Sedmica) |
Гісторыя | История | Povijest | Историја (Istorija) |
Порткі | Штаны | Hlače | Панталоне (Pantalone) |
Страўнік | Желудок | Trbuh | Стомак (Stomak) |
Навука | Наука | Znanost | Наука (Nauka) |
Асобна | Лично | Osobno | Лично (Lično) |
Асоба | Лицо | Osoba | Лице (Lice) |
Аб’яднаныя нацыі | Объединенные Нации | Ujedinjeni Narodi | Уједињене Нације (Ujedinjene Nacije) |
Хлеб (Краюха) | Хлеб | Kruh | Хлеб (Hleb) |
Штучнае | Искусственное | Umjetno | Вештачки (Veštački) |
Крыж | Крест | Križ | Крст (Krst) |
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- ^ Serbo-Croatian Ethnologue (анг.)
Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]![]() |
Вікіпэдыя мае вэрсію cэрбскахарвацкай мовай |
Гісторыя | |||||
---|---|---|---|---|---|
Заходнія |
| ||||
Паўднёвыя |
| ||||
Усходнія |
| ||||
Зьмяшаныя і піджыны | |||||
Мікрамовы і асобныя дыялекты |
| ||||
Штучныя мовы | |||||
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.