VI Vaxtanq
Vikipediya, azad ensiklopediya
Qanunverici VI Vaxtanq Hüseynqulu xan | |
---|---|
ვახტანგ VI | |
![]() Kartli çarı VI Vaxtanq, 1709 | |
1711 – 1714 | |
Əvvəlki | Keyxosrov |
Sonrakı | I Yese |
1716 – 1724 | |
Əvvəlki | I Yese |
Sonrakı | I Yese |
Şəxsi məlumatlar | |
Doğum adı | ვახტანგ VI |
Doğum tarixi | |
Doğum yeri | |
Vəfat tarixi | (61 yaşında) |
Vəfat yeri | Həştərxan, Rusiya |
Dəfn yeri | |
Fəaliyyəti | şair, tarixçi |
Atası | Levan |
Anası | Tuta Qurieli |
Həyat yoldaşı | Rusudan |
Uşaqları | |
Ailəsi | Baqrationi |
Dini | sünni islam, şərqi ortodoks xristianlıq, Gürcü Ortodoks Kilsəsi |
|
|
![]() |
|
![]() |
VI Vaxtanq və ya Hüseynqulu xan (gürc. ვახტანგ VI) — XVIII əsr Kartli çarı, Gürcüstan dövlət xadimləri arasında ən məşhurlarından biri olmuş və ölkədə islahatlar etmişdir.
Vaxtanq İslamı qəbul etmişdi. Hüseynqulu xan kimi tanınırdı.
Həyatı
[redaktə | mənbəni redaktə et]15.9.1675də şahzadə Levanın və ilk həyat yoldaşı Tuta Qurielinin oğlu olaraq doğuldu. 1703-1714cü illər arasında qəyyum kimi hakimiyyətdə olmuşdu. 1707-1709cu illərdə "Vaxtanq qanunları" toplusunu yayımladı. 1714-cü ildə çar olmaq üçün İrana getsə də müsəlman olmadığı üçün qəbul olunmadı və həbs olundu. Qardaşı Yese yerinə çar qoyuldu.
Həbs illəri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Sulxan-Saba Orbelianini həbsdə ikən Fransa kralı XIV Lüdovikə səfir göndərib yardım istəyən çar eyni yardımı papa XIII İnnokentivə VI Karldan da istəmişdi. Həbsdən qurtulmağın başqa yolu olmadığını görüb 1716-cı ildə müsəlman olaraq Hüseynqulu adını almışdı və Azərbaycan bəylərbəyi olmuşdu. Oğlu III Bakar isə Kartli qəyyumu olmuşdu.
Hakimiyyəti
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çar titulu olsa da əslində Azərbaycan bəylərbəyi olan Vaxtanqın yerinə Kartlini oğlu idarə edirdi. 1719-cu ilə qədər vəziyyət dəyişmədi. I Pyotrun Xəzərsahili əyalətlərə yürüşü zamanı şaha xəyanət edən Vaxtanq 40.000 əsgər ilə Gəncədə rus ordusuna qoşulma üçün gözləməyə başladı. Lakin 1722-ci ildə fikrindən döndü və geri qayıtdı. 1723-cü ildə II Konstantin Baqrationi tərəfindən məğlub edilən Vaxtanq digər tərəfdən Osmanlı tərəfindən məğlub edildi. 1200 nəfərlə birlikdə Rusiyaya köməyə məcbur olan Vaxtanq 1724-cü ilin iyulunda Həştərxana gəldi. 25.3.1737də Həştərxanda vəfat etdi.[1]
Fəaliyyəti
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çar VI Vaxtanqın şairliyi vardı, çar şeir yazırdı və fars dilindən tərcümələr edirdi. Məşhur "Kəlilə və Dimnə"ni o, Sulxan-Saba Orbelianinin köməyi ilə gürcü dilinə çevirib.[2] 1709-cu ildə ölkəyə çap maşınlarını gətirtmişdi. Onun dövrü həm də "Gürcü renesansı" adlanır. İncil də daxil olmaqla yüzlərlə xristian dini kitabını çap etdirmişdi.
Ailəsi
[redaktə | mənbəni redaktə et]1696-cı ildə çərkəz qızı Rusudan ilə evlənmişdi. Övladları:
- III Bakar
- Georgi Qruzinski
- Tamar - II Teymurazla evlənmişdi
- Anuka - Vaxuşti Abaşidze ilə evlənmişdi
Nigahdankənar övladları:
- Vaxuşti
- Paata
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ Адольф Петрович Берже. Акты, собранные Кавказской Археографической комиссией.
- ↑ Adil Mirseyid - Tiflis nostaljisi[ölü keçid]
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.