Portal:Qarabağ
Vikipediya, azad ensiklopediya
redaktə
Əzizinəm, Qarabağ Şəki, Şirvan, Qarabağ Aləm cənnətə dönsə Yaddan çıxmaz Qarabağ!![]() ![]()
XIX əsrin əvvəllərində Qarabağ Xanlığı Qarabağ - Azərbaycanın ən qədim tarixi vilayətlərindən biridir. Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Qarabağın adı Azərbaycan dilindəki "qara" və "bağ" sözlərindən əmələ gəlmişdir. "Qara" və "bağ" söz birləşməsi Azərbaycan xalqının özü qədər qədim tarixə malikdir. Dünyanın hər yerində bu söz birləşməsinin Azərbaycanın konkret ərazisinə aid edilməsi də danılmaz həqiqətdir. Azərbaycan xalqının öz doğma torpağının bir parçasına verdiyi "Qarabağ" sözü ilk mənbələrdə hələ 1300 il bundan əvvəl (VII əsrdən) işlənmişdir. Qarabağ əvvəllər bir tarixi-coğrafi anlayış kimi konkret məkanı bildirmiş, sonra isə Azərbaycanın geniş coğrafi ərazisinə aid edilmişdir. "Qarabağ"ın Azərbaycanın konkret bir vilayətinin, bir bölgəsinin adı kimi formalaşması tarixi onun etimologiyasının daha elmi şəkildə izahına imkan verir. Çünki, Azərbaycan dilində (həmçinin başqa türk dillərində) "qara"nın rəngdən başqa "sıx", "qalın", "böyük", "tünd" və başqa mənaları da vardır. Bu baxımdan, "Qarabağ" termini "qara bağ", yəni "böyük bağ", "sıx bağ", "qalın bağ", "səfalı bağ" və s. mənası kəsb edir.
redaktə
Seçilmiş məqalə![]() ![]() ![]() Dağlıq Qarabağ Azərbaycan Respublikasının qərb bölgəsidir. 1991-2020-ci illərdə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunub. Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın cənub-qərbinin mərkəzi hissəsində yerləşir. Sovet hakimiyyəti dövründə burada Ərazisi 4,4 min kv.km yaxud Azərbaycan Respublikası ümumi ərazisinin 5,1 faizini təşkil edən Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılmışdı. 1970-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 150.313 nəfər əhalisi olmuşdur. Vilayətin tərkibinə Əsgəran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, Şuşa rayonu və vilayət tabeli Stepanakert şəhəri daxil idi. Tarixən Qafqaz Albaniyasının (Arranın), Sünik knyazlığının (Artsax çarlığının), Xəmsə məlikliklərinin, Qarabağ xanlığının, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, Azərbaycan Sovet Respublikasının tərkib hissəsi olmuşdur. İndiki Azərbaycan Respublikasının tərkib hissəsidir. 2020-ci ilə qədər ətraf ərazilərlə yanaşı (cəmi 11 min km²) Ermənistan Respublikasının işğalı altında olub. Azərbaycanın "musiqi akademiyası" kimi tanınır. Tarixən indiki azərbaycanlıların yaşadığı bölgədir. 1814-cü ildən başlayaraq ermənilərin Azərbaycana kütləvi şəkildə köçürüldüyü ərazilərdən biridir. Ermənidilli mənbələrdə adı Arsak kimi işlənir.
redaktə
Seçilmiş şəkil
redaktə
Seçilmiş şəxsiyyət![]() ![]() ![]() Məmmədov Murtuza Məşədi Rza oğlu (Bülbül) (Bülbül adı ona xalq tərəfindən qeyri-adi dərəcədə məlahətli səsinə görə verilmişdir[mənbə göstərin]; 22 iyun 1897, Xanbağı, Şuşa – 26 sentyabr 1961, Bakı) — Azərbaycan opera müğənnisi (lirik-dramatik tenor), mahir təsnif ifaçısı, musiqi folkloru tədqiqatçısı, Azərbaycan professional vokal sənətinin banisi, SSRİ xalq artisti, Stalin mükafatı laureatı.
redaktə
|
Siyasət | ||
---|---|---|
| ||
Tarix | ||
---|---|---|
| ||
Təqvim
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png)
- 18 sentyabr 1885 ci il — Üzeyir Hacıbəyovun doğum günü
- 26 sentyabr — 1961-ci il, Bülbülün ölüm günü
Tarixə nəzər
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Karabakh_khanate.jpg/100px-Karabakh_khanate.jpg)
Qarabağ xanlığı — 1747-1805-ci illər arasında müasir müasir Azərbaycan ərazisində, Kür və Araz çayları arasındakı sahədə mövcud olmuş, Qacar xanədanının hegemoniyası altında, de-fakto müstəqil feodal dövləti, xanlıq. Digər Azərbaycan xanlıqları kimi Səfəvilərin süqutundan sonra yaranmış və Rusiyanın Qafqazı işğalı zamanı zəbt edilmişdir. İbrahimxəlil xan ilə Rusiya generalı Sisianovun arasında imzalanmış Kürəkçay müqaviləsinə görə Rusiya imperiyasının tərkibinə keçmişdir. İran və Rusiya arasında imzalanmış Gülüstan (1813) və Türkmənçay müqavilələri (1828) nəticəsində Qacar dövləti buranın Rusiyaya birləşməsinə razılıq vermişdir. Rusiya İmperiyasının Xəzər vilayətinin, daha sonra Yelizavetpol quberniyasının tərkibində olmuşdur.
Mədəni irsi
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Qarabaq_ati.jpg/80px-Qarabaq_ati.jpg)
Qarabağ atı — Azərbaycanın Qarabağ ərazisində yaradılmış və geniş yayılmış dağ-minik at cinsidir. XVII-XVIII əsrlərdə Qarabağ xanlığında bu at cinsi daha da təkmilləşdirilmişdir. Qarabağ atları Asiya və Qafqazda ən qədim at cinsi hesab edilir. Hazırda Azərbaycan Respublikasında milli at cinsidir. Qarabağ atının əsas yayıldığı məkan Azərbaycanın Qarabağ zonası olmuşdur. Ən yaxşı atlar Şuşa, Ağdam və bu rayonlara yaxın ərazilərdə yayılmışdır. Bu cinsdən olan atlar Şimali Qafqaza, Dona və Rusiyanın cənubunda yerləşən bir çox at zavodlarına da aparılmışdır.
Mərhəmət
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Emblem_of_the_IFRC.svg/35px-Emblem_of_the_IFRC.svg.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/02_xojali_ilgar.jpg/100px-02_xojali_ilgar.jpg)
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan Silahlı Qüvvələri Rusiyanın 366-cı motoratıcı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərini işğal edərkən, etnik azərbaycanlılara qarşı baş vermiş soyqırım. Qətlə yetirilənlərin sayı 613 nəfər, bunlardan 63 uşaq, 106 qadın və 70 qoca olmuşdur. 8 ailə tam məhv edilmiş, 25 uşaq hər iki, 130 uşaq isə bir valideynini itirmiş, 487 yaralının 76-sı uşaqlar olmuş, 1275 nəfər əsir alınmış, 150 nəfər itkin düşmüşdür. Bu faciə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı baş vermiş ən dəhşətli hadisələrdən biridir.
Kateqoriyalar
Əlaqəli portallar
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_01.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png/74px-BodoniOrnaments%C2%A3modified_Lila_02.png)
![]() |
![]() |
Error: Must specify an image in the first line. |
![]() |
Azərbaycan | Cənubi Azərbaycan | Qafqaz Albaniyası | Azərbaycan tarixi |
Qarabağ Vikixəbərdə
Qarabağ Vikisitatda
Qarabağ Vikikitabda
Qarabağ Vikimənbədə
Qarabağ Vikilüğətdə
Qarabağ Vikiversitetdə
Qarabağ Vikianbarda
Xəbərlər
Sitatlar
Dərsliklər və təlimat kitabçaları
Mətnlər
Sözlər
Dərs resursları
Mediafayllar
|
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.