Lingüistica
![]() |
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
A lingüistica ye a ciencia d'o luengache.
O suyo obchectivo (seguntes Saussure u Chomsky) ye a descripción / esplanicación d'o tarabidau d'o luengache. Aspectos como a variación lingüistica, a pragmatica u a lexicografía son difuera d'o estudio lingüistico.
Chomsky fa una nueva teoría d'o luengache an que situga a lingüistica dentro d'o estudio mes amplo d'a mente humana, concretament dentro d'o mentalismo u innatismo, rama d'a psicolochía que esfiende que a luenga ye una facultat autonoma, innata.
Ista postura mentalista de Chomsky no fa pacha con posturas empiristas u materialistas como a que fa servir Labov, que creyen que o luengache no puede ser estudiau sin entender a suya prencipal función: a comunicación humana. Ista posición funcionalista metería a la lingüistica en o puesto d'o social. Asinas, fan mes important a pragmatica, o cambio y a variación lingüistica.
D'istas dos grans creyencias filosoficas y d'as suyas mezclas, naixerán cuasi todas as escuelas d'a lingüistica moderna. Tanto o mentalismo como o empirismo quieren esplanicar a naturaleza d'o luengache, miran a esplanicación, no solo a descripción d'os tarabidaus lingüisticos. Ista ye a fin d'a lingüistica.
Breu Historia d'a Lingüistica
[editar | modificar o codigo]Lingüista u poliglota
[editar | modificar o codigo]Lingüista ye una persona que s'adedica a la investigación lingüistica. Una persona que parla bellas luengas ye un poliglota
Campos y subcampos
[editar | modificar o codigo]A lingüistica estudia toz os aspectos d'a luenga y incluye sozcampos como:
Lingüistica cheneral u teoría d'a lingüistica
[editar | modificar o codigo]Estudio teorico d'o luengache que s'ocupa de metodos d'investigación y de questions comuns a las luengas.
Componens d'analís lingüistica
[editar | modificar o codigo]Pendendo d'o enfoque escolástico, os componens d'analis cambian. Per eixemplo: ta la escuela formalista son diferents que ta la escuela funcionalista, per tanto no toz istos components son estudiaus per as dos teorías, sino que la una en estudia bels, y l'atra belatros:
Fonolochía
[editar | modificar o codigo]Estudio d'os fonemas prenunciaus per una comunidat de parlants.
Estudio d'a realización alofonica individual de ditos fonemas. Os alofonos son sonius d'o parlache, realizacions diferents d'un mesmo fonema.
Semantica
[editar | modificar o codigo]Estudio d'o significau d'as parolas.
Estudio d'o tarabidau d'o luengache.
Estudio d'o tarabidau interno d'as parolas.
Pragmatica
[editar | modificar o codigo]Estudio d'o modo con que se fa servir o luengache en bellas situgacions que pueden modificar a interpretación d'o mensache.
Se veiga tamién Lexicolochía
Lingüistica computacional
[editar | modificar o codigo]Estudio interdisciplinario entre a lingüistica y a informatica que s'ocupa d'o desembolique de models d'o luengache per l'uso d'a computadora.
Corpus lingüistico
[editar | modificar o codigo]Traducción y Interpretación
[editar | modificar o codigo]Estudios interdisciplinars d'a lingüistica
[editar | modificar o codigo]- Adquisición d'o luengache
- Analís critica d'o discurso
- Antropolochía Lingüistica
- Criptoanalís
- Desciframiento
- Escritura
- Estilistica
- Filosofía d'o luengache
- Grafolochía
- Lingüistica antropolochica
- Lingüistica aplicada
- Lingüistica computacional
- Lingüistica evolutiva
- Lingüistica historica u comparata
- Neurolingüistica
- Ortografía
- Psicolingüistica
- Sociolingüistica
- Uso d'o luengache
Temas d'estudio lingüistico
[editar | modificar o codigo]- Parlants individuals, comunidaz de parlants y lingüistica universal
- Descripción y prescripción.
- Luenga parlada u luenga escrita.
- Diacronía y sincronía.
Glosario de terminos lingüisticos
[editar | modificar o codigo]- Leonard Bloomfield
- Noam Chomsky
- Joshua Fishman
- Ferdinand de Saussure
- Uriel Weinreich
- Ghil'ad Zuckermann
Escuelas
[editar | modificar o codigo]- Formalismo
- Estructuralismo
- Gramatica Transformacional u Chenerativa Transformacional
- Estructuralismo
- Funcionalismo
- Gramatica sistema-funcional
- Word Grammar
- Lingüistica cognoscitiva
- Constructivismo
- Estratificacional
Centros d'investigación lingüistica
[editar | modificar o codigo]- CELIA Centre d'Etudes des Langues Indigènes d'Amérique
- PROEL Promotora Española de lingüística
- SIL (Summer Institute of Linguistics)
Luengas d'o mundo
[editar | modificar o codigo]Wikipedia:Alfabetos y escrituras d'o mundo
[editar | modificar o codigo]Organización tipo árbol d'a relación chenetica que tienen esferens luengas y esferens familias de luengas.
Lista de mapas lingüisticos nacionals
[editar | modificar o codigo]Listau per orden alfabetico de bels países an que bi ha vinclos a la descripción de diferents luengas parladas en cada país.
Luengas d'o mundo organizadas per orden alfabetico en relación con os continents an se parlan ditas luengas.
ISO 639
[editar | modificar o codigo]Listau de luengas d'o mundo organizau alfabeticament en relación con os suyos respectivos acronimos en o stándard ISO 639.
Se veiga tamién
[editar | modificar o codigo]- Luengas oficials d'a Unión Europea
- Escritura
- Filolochía
- Frases usuals en bellas luengas
- Gramatica
- Charrar
- Luenga oficial
- Argot
- Luengache
- Lenguache
- Prolepsis
- Prochecto Rosetta prochecto ta que no se pierdan as luengas.
- Wikipedia:WikiProyecto Lingüística
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.